Mặc dù những công bố quốc tế đã phần nào định hình quan niệm về sự kiện nhập diệt của Đức Phật, nhưng hành trình giác ngộ của Ngài lại mở ra nhiều cuộc thảo luận học thuật. Các học giả từ khắp nơi trên thế giới vẫn đang tiếp tục khám phá những góc nhìn đa dạng về thời điểm thiêng liêng ấy. Hãy cùng chúng tôi đi sâu vào những quan điểm này, cùng với những kiến thức hữu ích khác tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Giá trị về sự thành đạo của Đức Phật là một chủ đề được nhiều người quan tâm và nghiên cứu. Mặc dù hầu hết các tài liệu Phật giáo hiện đại đều dựa trên công bố của Đại hội Hội Liên hữu Phật tử thế giới (WFB) lần thứ 3, thống nhất Đức Phật nhập diệt năm 544 TCN để khởi đầu Phật lịch, nhưng thời điểm Đức Phật thành đạo lại có nhiều quan điểm khác nhau.
Những Quan Điểm Khác Nhau Về Thời Điểm Thành Đạo Của Đức Phật
Việc xác định chính xác năm xuất gia và thành đạo của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã gây ra nhiều tranh luận trong giới học giả Phật giáo cả ở trong và ngoài nước.
Quan Điểm Quốc Tế
Pháp sư Thánh Nghiêm, một học giả Phật giáo người Trung Quốc, trong tác phẩm “Lịch sử Phật giáo Ấn Độ”, đã chỉ ra hai luồng ý kiến phổ biến:
- Quan điểm truyền thống của nhiều bậc cổ đức cho rằng Thái tử Siddhattha (Sĩ Đạt Đa hay Tất Đạt Đa) xuất gia năm 19 tuổi và thành đạo ở tuổi 25.
- Quan điểm hiện đại hơn cho rằng Thái tử Tất Đạt Đa xuất gia năm 29 tuổi và thành đạo ở tuổi 35.
Đại đức Nàrada Mahà Thera, một học giả Phật giáo nổi tiếng người Sri Lanka, lại đưa ra một mốc thời gian khác. Theo Ngài, Đức Phật sinh vào tháng 5 âm lịch năm 623 TCN. Ngài kết hôn năm 16 tuổi và xuất gia khi 29 tuổi (năm 594 TCN). Sau sáu năm thực hành khổ hạnh, Ngài từ bỏ con đường này để chọn “Trung đạo”. Dưới gốc cây Tất bát la (Pippala), sau này được gọi là cây Bồ Đề, Ngài đã thành đạo vào ngày mùng 8 tháng 12 âm lịch, khi 35 tuổi.
Hầu hết các sách Phật giáo hiện đại dựa trên công bố của Đại hội WFB lần thứ 3 về ngày Đức Phật nhập diệt (544 TCN).
Quan Điểm Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, các nhà nghiên cứu cũng có những nhận định khác nhau:
- Hòa thượng Thích Thiện Hoa, trong bộ “Phật học phổ thông”, ghi nhận Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sinh ngày 8 tháng 4 âm lịch năm 624 TCN, xuất gia ngày 8 tháng 2 âm lịch năm 19 tuổi và thành đạo ở tuổi 30.
- Cư sĩ Nguyễn Văn Chế trong “Những vấn đề căn bản trong Phật học” (1976) cho rằng Thái tử xuất gia năm 19 tuổi, sau 6 năm tu khổ hạnh đã từ bỏ lối tu này. Sau khi thọ dụng sữa của nàng Sujata, Ngài ngồi thiền định dưới gốc cây Tất ba la suốt 49 ngày và thành đạo. Sau đó, Ngài đã dành 49 năm để thuyết pháp khắp Ấn Độ và nhập diệt năm 80 tuổi, tương ứng năm 480 TCN (hoặc 483 TCN theo một số nguồn).
- “Từ điển Phật học Hán-Việt” ghi lại Ngài trải qua 6 năm tu khổ hạnh và thành đạo năm 35 tuổi. Sau hơn 40 năm giáo hóa chúng sinh, Ngài nhập Đại bát Niết Bàn vào năm 487 TCN.
- Cư sĩ Lưu Vô Tâm trong “Phật học khái lược” cung cấp một niên lịch chi tiết: Phật đản sinh ngày 15 tháng 4 năm 624 TCN; xuất gia ngày 8 tháng 2 năm 19 tuổi; 5 năm tầm học các đạo; 6 năm tu khổ hạnh; 49 ngày nhập định; thành đạo ngày 8 tháng 12 năm 30 tuổi; 49 năm thuyết pháp độ đời; nhập Niết Bàn ngày 15 tháng 2 năm 80 tuổi (544 TCN). Sách này giải thích Thái tử dành 5 năm tầm học rồi 6 năm tu khổ hạnh mới thành đạo năm 30 tuổi.
- Trang “Đạo Phật ngày nay” cho biết Ngài sinh năm 624 TCN, xuất gia năm 29 tuổi, học đạo với hai vị đạo sĩ Alasa-Kalama và Uddaka-Camaputta, trải qua 6 năm tu khổ hạnh cùng 5 anh em ông Kiều Trần Như và thành đạo năm 35 tuổi. Ngài hoằng dương chánh pháp trong 45 năm, trụ thế 80 năm và nhập diệt khoảng năm 544 TCN.
Các tài liệu thường thống nhất Đức Phật nhập Niết Bàn ở tuổi 80.
Phân Tích Các Quan Điểm
Các tài liệu nhìn chung đều đồng ý rằng Đức Phật nhập Niết Bàn ở tuổi 80. Tuy nhiên, có ba luồng ý kiến chính về thời điểm xuất gia và thành đạo:
- Xuất gia năm 19 tuổi, thành đạo năm 25 tuổi. Theo quan điểm này, nếu Ngài hoằng pháp 49 năm, thì Ngài trụ thế 25 + 49 = 74 tuổi, không khớp với con số 80 tuổi.
- Xuất gia năm 19 tuổi, thành đạo năm 30 tuổi. Nếu Ngài thuyết pháp 49 năm, Ngài thọ 30 + 49 = 79 tuổi (xấp xỉ 80). Tuy nhiên, khoảng thời gian từ lúc xuất gia đến khi thành đạo là 11 năm. Điều này dường như mâu thuẫn với mô tả Ngài dành 5 năm tầm học đạo và 6 năm tu khổ hạnh trước khi thành đạo.
- Xuất gia năm 29 tuổi, thành đạo năm 35 tuổi. Với 45 năm hoằng pháp, Ngài nhập diệt năm 80 tuổi. Quan điểm này được cho là phù hợp nhất với các ghi chép lịch sử về cuộc đời Đức Phật.
Việc xác định chính xác ngày xuất gia và thành đạo của Đức Phật vẫn còn nhiều tranh luận.
Đức Phật xuất gia năm 19 tuổi, thành đạo năm 30 tuổi, thuyết pháp 49 năm, thọ khoảng 79 tuổi.
Quan điểm Đức Phật xuất gia năm 29 tuổi, thành đạo năm 35 tuổi, hoằng pháp 45 năm, nhập diệt năm 80 tuổi được nhiều người cho là phù hợp với lịch sử.
Lời Bàn
Sự khác biệt trong các ghi chép về thời điểm xuất gia và thành đạo của Đức Phật cho thấy sự phức tạp trong việc biên soạn lịch sử cổ đại. Mỗi quan điểm đều có những luận cứ riêng, tuy nhiên, quan điểm Đức Phật xuất gia năm 29 tuổi, thành đạo năm 35 tuổi và hoằng pháp 45 năm, nhập diệt năm 80 tuổi, dường như là sự tổng hòa hợp lý nhất và được nhiều nhà nghiên cứu ủng hộ. Việc nghiên cứu sâu hơn về các kinh điển và tài liệu lịch sử sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn về cuộc đời vĩ đại của Đức Phật.
Chú thích:
- Đa phần các sách của Trung Quốc cho rằng Đức Phật sống trong khoảng 565-485 TCN, cùng thời với Khổng Tử.
- Pháp sư Thánh Nghiêm, “Lịch sử Phật giáo Ấn Độ”, Thích Tâm Trí dịch, NXB Phương Đông, 2008.
- Nàrada, “Đức Phật và Phật pháp”, Phạm Kim Khánh dịch, NXB Tôn giáo, 2011.
- Kim Cương Tử chủ biên, “Từ điển Phật học Hán – Việt”, NXB Khoa học Xã hội, 2004.
- Lưu Vô Tâm, “Phật học khái lược”, NXB Tôn giáo, 2005.
Hy vọng những thông tin trên giúp bạn hiểu rõ hơn về những tranh luận xung quanh thời điểm Đức Phật thành đạo. Để khám phá thêm những kiến thức sâu sắc về Phật giáo, mời bạn ghé thăm chuyên mục Đạo phật.
