Giữa không khí tĩnh mịch nơi Tổ đình chùa Ráng, hình ảnh vị Pháp chủ Thích Phổ Tuệ, dù tuổi cao sức yếu, vẫn hiện diện trong thời khắc cuối năm, cho thấy một nghị lực phi thường và sự quan tâm sâu sắc đến thời sự. Câu chuyện về những giờ phút cuối năm nơi cửa thiền hé mở một góc nhìn về cuộc sống giản dị, thanh tịnh, mời gọi độc giả khám phá thêm tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Sau khi tham dự các hoạt động của Đại hội Đại biểu Phật giáo Toàn Quốc lần thứ VI vào giữa tháng 12 năm 2007, Đức Đệ tam Pháp chủ Thích Phổ Tuệ đã trở về Tổ đình chùa Ráng và sức khỏe dần phục hồi. Vào ngày 19 tháng 01, hình ảnh của Ngài đã xuất hiện trên các phương tiện truyền thông khi tham dự một hội nghị tại thành phố Hà Đông, cách chùa Ráng 50km. Đầu xuân năm nay, Ngài sẽ đón tuổi 93.
Vào tối ngày 14 tháng Chạp, sau hành trình hai giờ đồng hồ trên con đường đê trơn trượt, chúng tôi đã đến chùa Ráng vào lúc 18 giờ 20. Trời tối đen và chùa bị mất điện. Ánh đèn dầu chỉ còn le lói trong nhà Tổ và khu bếp. Tiếng radio văng vẳng từ nhà Tổ cho thấy Ngài đang theo dõi bản tin thời sự. Sau đó, không gian trở nên tĩnh mịch, và đến 19 giờ, mọi thứ im ắng, có lẽ Ngài đã đi nghỉ.
Sau bữa tối, thưởng trà và lễ Phật, chúng tôi ngồi trò chuyện. Đến 22 giờ, chúng tôi sửa soạn đi ngủ nhưng vẫn trằn trọc. Vào lúc 23 giờ 30, chúng tôi thức dậy và tản bộ ra sân chùa. Không khí đêm khuya se lạnh, mưa phùn và gió bấc bao trùm không gian huyền bí.
Đức Pháp chủ Thích Phổ Tuệ.
Bỗng nhiên, chúng tôi thấy ánh đèn le lói từ nhà Tổ và cánh cửa mở. Ngài đã thức dậy. Sau khi chúng tôi xướng danh hiệu Phật và tự giới thiệu, Ngài hỏi thăm: “Quý vị đã ăn tối chưa? Chỗ ngủ có đủ chăn ấm không?”. Khi biết mọi việc đã ổn, Ngài khuyên: “Muộn rồi, đi nghỉ đi”.
Tôi bái thỉnh: “Bạch Tổ! Sáng sớm mai, con xin phép được hầu chuyện với Tổ một lát để trang báo điện tử Phật tử Việt Nam có tư liệu được không ạ?”. Ngài im lặng.
Chúng tôi trở về phòng. Nhìn lại, chúng tôi thấy Ngài đang thong thả bước ra phía tháp Phật trước cửa chùa, khoác một chiếc áo choàng không cài nút và đội mũ bô-kê không buộc dây. Vị sư già sắp bước sang tuổi 93, đi trong đêm tối lạnh giá, đường sá gập ghềnh, không đèn, không gậy, không người hầu cận, thật nguy hiểm. Tuy nhiên, tôi chợt nghĩ: dường như chưa từng nghe hay đọc thấy có vị Tổ nào đi bộ mà bị trượt ngã bao giờ.
(Vào sáng sớm ngày Rằm, tại Tổ đường chùa Ráng, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Đức Pháp chủ về một số vấn đề của Phật giáo Việt Nam đương đại. Sau khi gỡ băng và trình Ngài hiệu đính, nếu được phép, chúng tôi sẽ giới thiệu nội dung này đến quý độc giả nhân dịp mừng Tết Mậu Tý sắp tới.)
Buổi sáng ngày Rằm tháng Chạp, hàng trăm Tăng Ni, Phật tử từ khắp nơi đã vân tập về chùa, bất chấp đường sá xa xôi, khó đi và thời tiết giá lạnh, mưa phùn.
Đức Pháp chủ đã tiếp và nhận lễ phục của một số đoàn Tăng Ni, Phật tử.
Khi tiếp các nhà doanh nghiệp Phật tử đến từ Hà Nội, Đức Pháp chủ chia sẻ:
“Chúng tôi chào mừng và cảm ơn quý vị đã không quản thời gian cuối năm bận rộn, thời tiết giá rét, đường sá xa xôi để về đây lễ Phật, lễ Tổ và chúc mừng chúng tôi nhân dịp được giao phó trọng trách gìn giữ ngôi vị Pháp chủ. Đối với thế gian, đây có thể xem là sự thành tựu. Còn với chúng tôi, những người đang nỗ lực noi theo hạnh xuất thế gian của chư Phật, thì sự vô sở đắc mới là bản nguyện. Chúng tôi không dám xem sự suy tôn này là vinh hạnh. Tuy nhiên, khi tập thể giao việc thì không thể từ chối, chỉ biết cố gắng tu tập để không phụ lòng đại chúng.
Công việc doanh nghiệp mà quý vị đang làm có liên quan mật thiết đến đời sống an lạc của nhân dân. Đừng nên khởi tâm đối lập việc làm ăn chân chính với việc tu tập. Thời Đức Phật cũng có nhiều nhà tài chủ, doanh nghiệp quy y theo Ngài và đã thành tựu công đức. Trong Kinh, Phật cũng dạy về 10 điều làm giàu chân chính, trong đó có đề cập đến việc ‘buôn bán công bằng, thu hút nhiều khách hàng, trung hậu mà trở nên giàu có’”.
Tăng già hòa hợp là nền tảng để xương minh Phật giáo Việt Nam
Với chư Tôn đức Tăng Ni, Phật tử đến từ Thiền viện Tây Thiên (Tam Đảo, Vĩnh Phúc) và Sùng Phúc (Gia Lâm, Hà Nội), Đức Pháp chủ có lời nhắn nhủ:
“Trước hết, chúng tôi xin gửi lời cung chúc khánh tuế đến Hòa thượng Đường chủ nhân dịp xuân mới đang về. Kính chúc chư vị gột sạch những tồn tại của quá khứ như cây trút lá cuối đông, và thành tựu mọi Phật sự như mùa xuân về cây cối đâm chồi nảy lộc, trăm hoa đua nở.
Tiếp theo, chúng tôi xin có đôi lời để quý vị tham khảo. Thời đại ngày nay, không chỉ ở Việt Nam mà còn ở một số quốc gia khác, có tình trạng một bộ phận không nhỏ Tăng Ni, Phật tử thuộc các hệ phái, tông phái khác nhau có tâm phân biệt, kỳ thị, chê bai, dè bỉu lẫn nhau, tiềm ẩn nguy cơ mất đoàn kết, phá hoại hòa hợp Tăng. Nguyên nhân là do vô minh, không thấu hiểu thâm ý của chư Phật, chư Tổ và ít dụng công tu tập, khiến bản ngã chưa được tiêu mòn.
Dù là Đại thừa Bắc tông hay Tiểu thừa Nam tông, tất cả đều quy về hai chữ “nhân quả”. Tiểu thừa nhận biết khổ, đoạn trừ nguyên nhân sinh khổ, hướng đến sự diệt khổ và tu đạo chứng quả A-la-hán. Đại thừa tu Lục độ Vạn hạnh để chứng quả Phật. Tất cả đều thành tựu nhờ nhân quả.
Phật giáo Việt Nam, nói chung, bao gồm 5 tông phái: Thiền, Giáo, Luật, Mật, Tịnh. Tuy nhiên, phổ biến nhất là Thiền tông và Tịnh độ tông.
Thiền tông chủ yếu dựa vào tự lực. Nếu không phải người có căn lành sâu dày thì khó đạt được lợi ích thực sự. Tịnh độ tông có sự gia trì của Phật lực. Nếu ai có đầy đủ tín, nguyện, hạnh chân thật thì đều có thể dứt nghiệp và vãng sinh.
Chính Thiền sư Vĩnh Minh Diên Thọ, vì lo sợ hậu thế hiểu lầm yếu chỉ của tông phái, dẫn đến sự phân biệt, đố kỵ, gây mất đoàn kết giữa Thiền và Tịnh, đã biên soạn bài kệ:
“Có Thiền có Tịnh Độ
Khác nào hổ thêm sừng
Hiện tại làm thầy người
Đời sau làm Phật, Tổ.
Không Thiền có Tịnh Độ
Vạn người, vạn cùng sinh
Nếu được thấy Di Đà
Lo gì chẳng khai ngộ.
Có Thiền không Tịnh Độ
Mười người, chín chần chừ
Cõi Âm nếu hiện tiền
Chớp mắt đi theo đó.
Không Thiền, không Tịnh Độ
Chịu đọa trong địa ngục
Muôn kiếp với ngàn đời
Không một ai nương tựa.”
Xét về lý thuyết, hai pháp môn này không khác nhau là bao. Tuy nhiên, xét về thực hành tu tập, hai pháp lại có sự khác biệt rõ rệt. Chư vị nên nghiên cứu kỹ lưỡng, tránh sự nông nổi, đố kỵ, làm tổn hại đến hòa khí của Tăng già, dẫn đến sự chia rẽ trong hàng Phật tử. Nếu mắc phải tội này, dù có bao nhiêu công đức cũng khó lòng cứu vãn.
Có một câu chuyện vui mà có lẽ quý vị đều biết, xin được nhắc lại để cùng suy ngẫm: Một vị thầy có hai người học trò rất yêu quý, nhưng hai vị này thường xuyên xích mích với nhau. Thầy bị đau cả hai chân, nhờ hai trò chăm sóc, mỗi người phụ trách một chân. Mỗi trò đều thương thầy nên cố gắng chăm sóc cho chiếc chân được giao. Nhưng vì ghét nhau, nên khi vắng một người, người kia liền bẻ chân của người vắng mặt. Kết quả là chỉ có ông thầy là đau khổ.
Tịnh độ tông, Thiền tông, Mật tông và các chính tông khác đều là những “chiếc chân” của đạo Phật. Chúng ta là những đệ tử có bổn phận chăm sóc và bảo vệ. Nếu chống phá lẫn nhau, rốt cuộc là phá hoại đạo pháp, phạm tội với chư Phật, chư Tổ và toàn thể chúng sinh.
Phật giáo Việt Nam đã có truyền thống đoàn kết và tôn trọng lẫn nhau từ lâu đời. Bản thể của Tăng già là sự thanh tịnh và hòa hợp dựa trên nền tảng Lục hòa Phật chế. Bất kỳ vị nào, bất kỳ hành động nào, dù có vẻ cao cả đến đâu, nếu dẫn đến việc phá hoại hòa hợp Tăng thì đều đi ngược lại giáo Pháp, giáo Luật của chư Phật, chư Tổ. Tăng già hòa hợp chính là nền tảng để phát huy Phật giáo Việt Nam. A Di Đà Phật.”
Chư Tăng đồng thanh niệm 3 lần: “Y giáo phụng hành”.
Đại diện chư Tăng hai Thiền viện đã trình bày và thỉnh mời Đức Pháp chủ quang lâm thăm các Thiền viện vào xuân mới. Đức Pháp chủ chấp tay trang nghiêm nói: “Chư Tăng đã thỉnh, chúng tôi xin y giáo phụng hành!”.
Trước khi chia tay chư Tăng hai Thiền viện, Đức Pháp chủ đã trao tặng đại chúng tập tài liệu mà Ngài vừa biên soạn, luận về “con lừa ba chân” trong Khóa Hư lục của Trần Thái Tông.
> Dòng sự kiện về Đức Pháp chủ Thích Phổ Tuệ
Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của sự hòa hợp trong Tăng già và ý nghĩa sâu sắc của Phật giáo Việt Nam, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
