Lễ Vesak, một ngày đại lễ thiêng liêng của Phật giáo, mang ý nghĩa sâu sắc về sự đản sinh, thành đạo và nhập Niết Bàn của Đức Phật. Từ một sự kiện tôn giáo, Vesak đã vươn tầm quốc tế và trở thành ngày lễ quan trọng tại nhiều quốc gia, là dịp để mỗi người thực hành đạo lý và lan tỏa những giá trị tốt đẹp. Khám phá thêm về hành trình giác ngộ và ý nghĩa của ngày Đại lễ tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Vesak là gì?
Vesak, hay còn gọi là Vaisakha trong tiếng Phạn, là tên gọi của một tháng trong lịch cổ của Ấn Độ, tương đương với tháng Năm dương lịch và tháng Tư âm lịch. Theo truyền thống Phật giáo Nam truyền (Theravada) và Bắc truyền (Mahayana), ngày trăng tròn của tháng Vesak đánh dấu sự kiện Đức Phật Đản sanh. Đối với Phật giáo Nam truyền, tháng Vesak là thời điểm thiêng liêng nhất, kỷ niệm cả ba sự kiện quan trọng: Đức Phật Đản sanh, Thành đạo và Niết Bàn, do đó còn được gọi là Lễ Tam Hợp.
Vào năm 2000, lần đầu tiên Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc đã được long trọng tổ chức tại Trụ sở chính LHQ New York, Hoa Kỳ với sự tham dự của các truyền thống tông môn pháp phái Phật giáo thuộc 34 quốc gia.
Tại nhiều quốc gia châu Á như Thái Lan, Sri Lanka, Malaysia, Myanmar, Hàn Quốc, Việt Nam và nhiều quốc gia khác, Lễ Vesak là ngày nghỉ lễ quốc gia. Vào dịp này, các Phật tử thường thể hiện lòng tôn kính Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng) qua các hoạt động như dâng cúng, tặng hoa, tham dự các buổi thuyết giảng. Họ cũng thực hành ăn chay, giữ gìn Ngũ giới, trau dồi Tứ vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả), thực hiện bố thí và làm từ thiện. Kỷ niệm Lễ Vesak còn là dịp để mọi người nỗ lực mang lại hạnh phúc, niềm vui cho những người kém may mắn, bao gồm người già, người khuyết tật và người bệnh, đồng thời chia sẻ niềm vui và hòa bình với cộng đồng.
Ở một số quốc gia, đặc biệt là Sri Lanka, Lễ Vesak được tổ chức trong hai ngày, với lệnh cấm bán rượu và thịt, cùng việc đóng cửa các cửa hàng liên quan. Việc phóng sinh chim, côn trùng và động vật được xem là hành động biểu tượng cho sự giải thoát. Tại Ấn Độ và Nepal, người dân thường mặc trang phục trắng khi đến các tịnh xá và thực hành ăn chay. Nhiều quốc gia châu Á tổ chức các cuộc diễn hành xe hoa và các nghi lễ tụng niệm, trong đó có Lễ hội đèn hoa sen Yeon Deung Hoe nổi tiếng tại Hàn Quốc.
Lễ Vesak (ngày trăng tròn tháng Vesak) trong truyền thống Phật giáo Nam truyền là ngày Đại Lễ vô cùng quan trọng và được gọi là Lễ Tam Hợp (Hợp nhất 3 sự kiện quan trọng trong cuộc đời của Đức Phật: Đản sanh, Thành đạo và Niết Bàn).
Liên Hợp Quốc là gì?
Liên Hợp Quốc (LHQ), tên tiếng Anh là United Nations (UN), là một tổ chức quốc tế được thành lập với mục tiêu duy trì hòa bình và an ninh thế giới, thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc và tăng cường hợp tác quốc tế dựa trên nguyên tắc bình đẳng và quyền tự quyết. Hiện nay, LHQ có 193 quốc gia thành viên, bao phủ hầu hết các quốc gia có chủ quyền trên toàn cầu. Tổ chức này sử dụng sáu ngôn ngữ chính thức: tiếng Ả Rập, tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Trung Quốc. Trụ sở chính của LHQ đặt tại Thành phố New York, Hoa Kỳ, với mạng lưới văn phòng trải rộng khắp thế giới. LHQ và các cơ quan chuyên môn đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định chính sách và luật lệ quốc tế.
Theo Hiến chương LHQ, tổ chức này bao gồm sáu cơ quan chính: Đại Hội đồng, Hội đồng Bảo an, Hội đồng Kinh tế và Xã hội, Ban Thư ký, Tòa án Công lý Quốc tế và Hội đồng Quản thác. Ngoài ra, các tổ chức chuyên môn như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) hoạt động dưới sự quản lý của Hệ thống LHQ. Tổng Thư ký LHQ là người đại diện tiêu biểu nhất của tổ chức, hiện tại là ông António Guterres.
Lá cờ Liên Hiệp Quốc.
Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã từng nhấn mạnh trong Đại lễ Vesak năm 2007: “Hơn 2.500 năm qua, những lời dạy của Đức Phật Thích Ca vẫn tiếp tục soi đường và mang lại ý nghĩa cho cuộc sống của hàng triệu người trên thế giới. Việc tổ chức Đại lễ Vesak hàng năm là cơ hội để Phật tử củng cố niềm tin vào giáo lý, đồng thời phát huy tinh thần Từ bi – Trí tuệ và Hòa bình mà Ngài đã truyền trao.”
Lịch Sử Hình Thành: Mặc dù Phật giáo đã hiện diện và đóng góp cho nhân loại hơn 2.500 năm, những cống hiến này chưa được thế giới công nhận một cách rộng rãi. Vào năm 1982, Đại Hội Phật giáo tại Sri Lanka, với sự tham dự của 34 quốc gia và dưới sự bảo trợ của Tổng thống Sri Lanka, đã soạn thảo một kiến nghị gửi lên Liên Hợp Quốc, đề nghị công nhận Đại lễ Vesak là Ngày Lễ Quốc Tế. Sau 17 năm xem xét, vào ngày 15 tháng 12 năm 1999, tại trụ sở chính ở New York, Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc đã chính thức chấp nhận đề nghị này, công nhận Lễ Vesak là “Lễ Hòa Bình” và là ngày Đại Lễ của thế giới.
Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã từng phát biểu nhân Đại lễ Vesak 2007: “Hơn 2.500 năm qua, những lời dạy của Đạo sư Giác ngộ, Đức Phật Thích Ca vẫn tiếp tục là kim chỉ nam và đã mang lại ý nghĩa cho cuộc đời của hàng triệu người trên thế giới. Việc tổ chức hàng năm Đại lễ này là cơ hội để Phật tử xác quyết niềm tin vào giáo lýcủa Ngài, đồng thời phát huy tinh thần Từ bi-Trí tuệ và Hòa bình mà đức Phật Tổ đã truyền trao”.
Nghị quyết LHQ khẳng định 3 điều chính:
- Công nhận Lễ Vesak là ngày Đại lễ của thế giới và là Lễ Hòa bình của LHQ.
- Công nhận Lễ Vesak là ngày Lễ thiêng liêng nhất của thế giới.
- Công nhận những đóng góp thiết thực của Phật giáo cho thế giới, bao gồm đạo đức, hòa bình, tâm linh, bình đẳng và bảo vệ môi trường.
LHQ khuyến khích các quốc gia thành viên tổ chức Đại lễ Vesak hàng năm, không chỉ tại trụ sở chính mà còn tại các văn phòng đại diện ở các nước. Lần đầu tiên, Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc được tổ chức tại Trụ sở chính LHQ New York vào năm 2000, với sự tham dự của các truyền thống Phật giáo từ 34 quốc gia. Từ đó đến nay, Đại lễ đã được tổ chức thường niên, bao gồm các hoạt động tôn giáo, hội thảo về các chủ đề Phật giáo và đời sống xã hội, triển lãm, biểu diễn văn hóa nghệ thuật Phật giáo, và các chuyến tham quan thắng cảnh, thắng tích Phật giáo. Thời gian và địa điểm tổ chức do nước đăng cai quyết định.
Từ năm 2000 đến 2003, LHQ là đơn vị tổ chức chính. Từ năm 2004, Thái Lan bắt đầu xin đăng cai, đánh dấu Lễ Vesak lần đầu tiên do các quốc gia Phật giáo đảm nhiệm.
- Lần I (Tháng 5/2004, PL.2548): Hội thảo Phật giáo quốc tế (IBC) do Chính phủ Hoàng gia Thái Lan bảo trợ và trường Đại học Phật giáo Mahachulalongkorn tổ chức tại Trung tâm Phật giáo thế giới Buddhamonthon, với sự tham dự của hơn 35 quốc gia.
- Lần II (18-21/5/2005, PL.2549): Hội thảo Phật giáo thế giới được tổ chức tại Sanamluang, Buddhamonthon và Trung tâm Liên Hiệp quốc Châu Á Thái Bình Dương. Các nhà lãnh đạo Phật giáo từ 42 quốc gia đã đồng thuận chọn Buddhamonthon là Trung tâm Phật giáo thế giới và trường Đại học Phật giáo Mahachulalongkorn là đơn vị tổ chức các Đại lễ Vesak LHQ tiếp theo.
- Lần III (7-10/5/2006, PL.2550): Đại lễ Tam hợp lần thứ III diễn ra tại Hội trường Liên Hiệp quốc Châu Á Thái Bình Dương và Buddhamonthon, gắn liền với kỷ niệm 60 năm lên ngôi của Đức vua Bhumipol. Lãnh đạo Phật giáo từ 48 quốc gia đã tham dự và ký thỏa thuận, chấp nhận trường Đại học Phật giáo Mahachulalongkorn là đơn vị tổ chức Đại lễ Vesak LHQ 2007.
- Lần IV (26-29/5/2007, PL.2551): Đại lễ Vesak LHQ lần thứ IV được tổ chức tại Hội trường Liên Hiệp quốc Châu Á Thái Bình Dương và Buddhamonthon, với sự tham dự của 62 đoàn đại biểu quốc gia và khu vực. Việt Nam chính thức được công bố là nước đăng cai Đại lễ Vesak LHQ năm 2008.
- Lần V (13-17/5/2008, PL.2552): Đại lễ Vesak LHQ lần thứ V diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc Gia Mỹ Đình, Hà Nội, Việt Nam, thu hút hơn 10.000 người tham dự, bao gồm hơn 2.000 đại biểu quốc tế từ 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là lễ hội văn hóa quốc tế quy mô lớn nhất tại Việt Nam thời điểm đó.
Từ năm 2000 đến năm 2003, Trải qua 4 năm liên tiếp, LHQ đã đứng ra tổ chức; từ năm 2004 Phật giáo Thái Lan xin đăng cai tổ chức, và đây được xem là Lễ Vesak lần thứ I do các nước Phật giáo xin đăng cai, từ 2004 đến nay.
- Lần VI (4-6/5/2009, PL.2553): Đại Lễ Vesak lần thứ VI tổ chức tại Trung tâm Phật giáo Buddhamonthon – Bangkok – Thái Lan, với sự tham dự của gần 1700 đại biểu từ 80 quốc gia và vùng lãnh thổ.
- Lần VII (23-25/5/2010, PL.2554): Đại Lễ Vesak lần thứ VII diễn ra tại Đại học Mahachulalongkornrajavidyalaya, Wang Noi, Ayutthaya, Thái Lan, với sự tham dự của 74 quốc gia.
- Lần VIII (12-14/5/2011, PL.2555): Đại lễ Vesak lần thứ VIII được tổ chức tại Đại học Mahachulalongkornrajavidyalaya, Thái Lan, với gần 5.000 đại biểu từ 85 quốc gia và vùng lãnh thổ.
- Lần IX (31/5 – 02/6/2012, PL.2556): Đại lễ Vesak LHQ lần thứ IX diễn ra tại Bangkok, Thái Lan, thu hút 5000 đại biểu từ 85 quốc gia và vùng lãnh thổ.
- Lần X (21-23/5/2013, PL.2557): Đại lễ Vesak LHQ lần thứ X được tổ chức tại Trung tâm Hội nghị LHQ khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, Bangkok, Thái Lan, với sự tham dự của gần 1.500 đại biểu từ 87 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Ngày 13 đến ngày 17-5-2008, PL.2552, Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc lần thứ V đã được long trọng tổ chức tại Trung tâm Hội nghị Quốc Gia Mỹ Đình (National Convention Center – NCC) thủ đô Hà Nội, Việt Nam
- Lần XI (8-10/5/2014, PL.2558): Đại lễ Vesak LHQ lần thứ XI 2014 được tổ chức tại chùa Bái Đính, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam, với chủ đề “Phật giáo góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc”. Khoảng 20.000 người tham dự, bao gồm 1.500 đại biểu quốc tế từ gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ.
- Lần XII (28/05/2015, PL.2559): Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2015 khai mạc tại Đại học Mahachulalongkorn-rajavidyalaya, Thái Lan, với hơn 5.000 đại biểu, trong đó có hơn 1.500 đại biểu quốc tế từ 80 quốc gia.
- Lần XIII (28/05/2016, PL.2560): Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc năm 2016 diễn ra tại quảng trường Celebration Mississauga, Singapore, với sự tham gia của hơn 7.000 người, đại diện 100 tăng ni và các quan chức chính phủ.
- Lần XIV (12/05/2017, PL.2561): Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc lần thứ XIV được tổ chức tại trung tâm hội nghị quốc tế BMICH, Colombo, Sri Lanka, với sự tham dự của 1.500 đại biểu từ hơn 85 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng các nguyên thủ quốc gia.
- Lần XV (25/05/2018, PL.2562): Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc lần thứ XV diễn ra tại Đại học Mahachula-longkorn-rajavidyalaya, Thái Lan, với 3.000 đại biểu quốc tế và nhiều nhà lãnh đạo Phật giáo, chính trị gia từ 85 quốc gia.
- Lần XVI (12-14/5/2019, PL.2562): Đại lễ Vesak LHQ 2019 được tổ chức tại Trung tâm Phật giáo chùa Tam Chúc, Hà Nam, Việt Nam, với chủ đề “Cách tiếp cận của Phật giáo về sự lãnh đạo toàn cầu và trách nhiệm cùng chia sẻ vì xã hội bền vững”. Đại lễ có sự tham dự của hơn 10.000 người, bao gồm 1.500 chức sắc, lãnh đạo Phật giáo, học giả từ 120 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Từ ngày 12 đến 14/5/2019, Đại lễ Vesak LHQ 2019 sẽ được tổ chức tại Trung tâm Phật giáo chùa Tam Chúc, Ba Sao, Kim Bảng, Hà Nam, Việt Nam;
Tìm hiểu sâu hơn về ý nghĩa và nguồn gốc của ngày Đại Lễ Vesak Liên Hiệp Quốc, cũng như các hoạt động tôn giáo, văn hóa Phật giáo đặc sắc, tại chuyên mục Đạo phật.
