Nghi thức Quá đường, một thực hành sâu sắc của giới luật Tăng đoàn từ thuở Phật giáo nguyên thủy, nay được Thiền Tông phát triển thành pháp hành thiền vị, đề cao giáo lý “ăn trong chánh niệm, sống trong tỉnh thức”. Đây không chỉ là buổi dùng cơm tập thể mà còn là dịp để Tăng chúng trau dồi oai nghi và thể hiện sự hòa hợp, với những lời chúc nguyện mang ý nghĩa hồi hướng công đức. Khám phá thêm về ý nghĩa này tại chiasedaophat.com.
Ảnh minh họa.
Bình bát và ý nghĩa sâu sắc trong mùa An cư Kiết hạ
Nghi thức Quá đường, với nguồn gốc từ giới luật Tăng đoàn thời Phật giáo nguyên thủy, ban đầu được thiết lập nhằm giúp chư Tăng trau dồi chánh niệm qua từng oai nghi, đặc biệt là trong giờ thọ thực. Theo dòng chảy lịch sử, Thiền Tông Trung Hoa đã kế thừa và phát triển nghi thức này, biến nó thành một pháp hành mang đậm tính thiền vị, nhấn mạnh giáo lý cốt lõi “ăn trong chánh niệm, sống trong tỉnh thức”.
Vượt ra ngoài ý nghĩa của một bữa ăn tập thể đơn thuần, Quá đường là một nghi lễ tu tập sâu sắc. Mỗi cử chỉ, mỗi bước đi đều đòi hỏi sự tỉnh giác cao độ. Sự hiện diện trang nghiêm của Tăng chúng trong không khí thanh tịnh chính là biểu hiện sinh động của sự hòa hợp và nhất tâm trong Tăng già.
Trong nghi thức này, lời chúc nguyện không chỉ là lời cầu an mà còn là dịp để hồi hướng công đức đến thập phương Pháp giới. Điều này bao gồm cả công đức dành cho đàn việt đã phát tâm cúng dường, những chúng sinh hữu duyên và cả chư hương linh quá vãng.
Việc thực hành nghi thức Quá đường đòi hỏi sự trang nghiêm tuyệt đối và sự nhiếp tâm cao độ từ Tăng chúng. Quá trình này bao gồm việc xếp hàng theo thứ lớp quy định, niêm hương bạch Phật, tụng bài sớ cúng ngọ, niệm danh hiệu Phật trong suốt thời gian thọ thực, và duy trì sự im lặng, tỉnh thức xuyên suốt bữa ăn.
Ba giai đoạn chính trong nghi thức Quá đường bao gồm: chấp tác (chuẩn bị bữa ăn và sắp đặt), cúng quá đường (thực hiện các nghi lễ dâng cúng), và hồi hướng (kết thúc bằng bài kệ tạ ơn và nguyện lực). Mỗi giai đoạn đều có ý nghĩa và sự trang nghiêm riêng.
Trong suốt mùa An cư Kiết hạ, mỗi bữa Quá đường được tổ chức trở thành một đạo tràng tu tập sống động. Tại đây, thân, khẩu, và ý của mỗi hành giả đều hướng về sự thanh tịnh và mục tiêu giải thoát. Đây là cơ hội quý báu để chuyển hóa những tập khí phiền não, nuôi dưỡng và vun bồi chánh niệm, đồng thời thể hiện tinh thần lục hòa cộng trụ – sự hòa hợp trong sáu phương diện của Tăng đoàn.
Do đó, Quá đường không chỉ đơn thuần là một nghi thức truyền thống, mà còn là biểu hiện sống động và chân thực của đạo Phật, hiện diện trong từng hạt cơm, từng bước chân thiền hành của mỗi người con Phật.
Bên cạnh nghi thức Quá đường, còn rất nhiều khía cạnh thú vị khác về Đạo phật mà bạn có thể khám phá.
