Giữa lòng phố biển Nha Trang thanh lịch, có một không gian tâm linh cổ kính mang tên Nghĩa Phương, nơi gìn giữ những giá trị văn hóa và đạo đức ngàn đời. Nơi đây không chỉ là điểm tựa tinh thần cho hàng ngàn Phật tử mà còn là cái nôi đào tạo nên nhiều bậc Tôn túc uyên bác. Khám phá Chia sẻ Đạo Phật để hiểu thêm về hành trình hình thành và ý nghĩa sâu sắc của ngôi cổ tự này.
| Cố HT. Thích Bích Lâm – Phó Viện Trưởng GHPGCTVN |
“Mái chùa che chở hồn dân tộc,
Nếp sống muôn đời của Tổ tông…”
Chùa chiền là trung tâm văn hóa tâm linh, nơi kết nối cộng đồng và vun đắp những giá trị đạo đức. Mỗi ngôi chùa được hình thành không chỉ là nơi thờ tự mà còn là duyên lành để hàng ngàn Phật tử tìm về nương náu, tu tập, hướng thiện, gieo trồng những hạt giống từ bi và trí tuệ.
Như lời răn dạy nơi cửa Thiền, Tổ đình Nghĩa Phương mang đến thông điệp ý nghĩa:
Đi đến cửa chùa đem lòng hỉ xả,
Bước vào cảnh Phật giữ dạ từ bi.
Tổ đình Nghĩa Phương tọa lạc tại số 2 Lý Thánh Tôn, phường Vạn Thạnh, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
Được xây dựng từ cuối thế kỷ 19, trải qua hơn 120 năm lịch sử, ngôi cổ tự này đã trở thành cái nôi đào tạo nhiều bậc Tôn túc uyên bác, chứng kiến những dấu mốc quan trọng trong sự phát triển của Phật giáo tỉnh nhà và nền Phật giáo cổ truyền dân tộc.
Du khách khi đến với thành phố biển Nha Trang xinh đẹp, với bờ biển dài thơ mộng, Tháp Bà uy nghiêm và Hòn Chồng hữu tình, thường cảm nhận được sự thanh lịch và nét đẹp đạo đức nơi đây. Giữa nhịp sống ấy, tiếng chuông chùa ngân vang, tiếng mõ tụng kinh trầm bổng của Tổ đình Nghĩa Phương như một lời nhắc nhở về sự tĩnh lặng và an lạc.
Ít ai ngờ rằng, cách đây hơn một thế kỷ, nơi đây chỉ là một bãi cát hoang sơ, điểm xuyết vài hàng cây bàng, cây tra.
| HT. Thích Phổ Nhựt – Tổ Khai sơn Tổ đình Nghĩa Phương, Nha Trang |
Tổ đình Nghĩa Phương được sáng lập bởi hai huynh đệ Ngài Phổ Nhựt và Phổ Quảng, xuất thân từ Quảng Bình. Vào năm Canh Dần (1890), dưới sự chứng minh của Tổ Đạt Khương Viên Giác, chùa Sắc Tứ Hải Đức (tiền thân là chùa Duyên Sanh), hai Ngài đã đặt nền móng đầu tiên cho ngôi cổ tự này.
Hai Ngài, tên húy là Trần Đức Tâm (Phổ Quảng) và Trần Đức Tựu (Phổ Nhựt), thuộc dòng Lâm Tế đời thứ 39, vốn là những người uyên thâm Nho học. Tuy nhiên, nhận thấy sự phù du của danh lợi, các Ngài tìm về chốn thanh tịnh, danh lam thắng cảnh để an dưỡng tinh thần.
Trong chuyến hành trình xuôi Nam, khi dừng chân tại Nha Trang, hai Ngài đã gặp nhân duyên Phật pháp, theo học với Tổ Đạt Khương – Viên Giác. Khi khởi công xây dựng am tranh thờ Phật, Tổ đã đặt tên là Nghĩa Phương tự.
| HT. Thích Trí Tâm – Viện chủ Tổ đình Nghĩa Phương, Nha Trang |
TRÙNG TU CHÙA NGHĨA PHƯƠNG LẦN THỨ I (1905)
Sau 15 năm hình thành và phát triển, số lượng Phật tử đến tu tập ngày càng đông, am tranh ban đầu không còn đủ chỗ. Năm 1905, Ngài Phổ Quảng phát nguyện đại trùng tu lần thứ nhất, mong muốn ngôi Tam bảo ngày càng trang nghiêm, có thêm phương tiện để hoằng dương Phật pháp.
Năm năm sau, vào Rằm tháng 5 năm Ất Mùi, Ngài Phổ Quảng đã an nhiên viên tịch.
Với đức hạnh hiền lành, tinh thần cần cù, chịu khó cùng vốn Nho học sâu rộng, Ngài Phổ Nhựt đã tham cứu kinh điển Phật giáo và khuyến hóa mọi người tu hành. Tiếng thơm đạo hạnh của Ngài nhanh chóng lan tỏa khắp tỉnh.
| Lễ Khánh tuế bát tuần HT. Thích Trí Tâm |
TRÙNG TU CHÙA NGHĨA PHƯƠNG LẦN THỨ II (1932)
Năm 1932, Ngài Phổ Nhựt tiếp tục phát nguyện trùng tu ngôi Tam bảo Nghĩa Phương lần thứ hai, biến am tranh xưa thành ngôi Già Lam cổ kính.
Câu đối ý nghĩa được khắc ghi:
Nghĩa niệm kế tiền quy thừa khai giác lộ
義念继前規承開覺路
Phương danh thùy hậu thế đại triển sơn môn
芳名垂後世大展山門
Tạm dịch:
Nhớ Nghĩa xưa, noi theo quy củ tổ tiên, nương theo đó mà mở đường giác ngộ.
Danh thơm lưu mãi hậu thế, xứng đáng là rường cột của tông môn.
Cuối cùng, Ngài an tường thị tịch vào ngày mồng 4 tháng 6 năm Ất Dậu (1945), trụ thế 74 năm. Ngài là vị Tổ Khai sơn của Tổ đình Nghĩa Phương Nha Trang.
Sau khi Tổ Khai sơn viên tịch, Đệ tam Trú trì Tổ đình Nghĩa Phương là Hòa thượng Thích Bích Lâm (đời thứ 40, dòng Lâm Tế Chánh Tông), nguyên Phó Viện Trưởng Viện Hoằng đạo Phật giáo Cổ truyền Việt Nam. Ngài đã trụ trì từ năm 1946 đến năm 1972.
Trong giai đoạn này, Tổ đình Nghĩa Phương đã được trùng tu thêm hai lần nữa.
| HT. Thích Trí Tâm – Viện chủ Tổ Đình Nghĩa Phương Nha Trang |
TRÙNG TU CHÙA NGHĨA PHƯƠNG LẦN THỨ III (1957) VÀ LẦN THỨ IV (1965)
Đặc biệt, lần đại trùng tu thứ IV vào năm 1965 đã kiến tạo nên quy mô khang trang của Tổ đình Nghĩa Phương như ngày nay.
| Tổ đình Nghĩa Phương – số 2 Lý Thánh Tôn, Nha Trang, Khánh Hòa |
Trong hơn 25 năm hành đạo, cố Hòa thượng Thích Bích Lâm đã khai sơn và trùng tu trên 20 ngôi chùa tại Khánh Hòa và các tỉnh miền Trung, cùng nhiều ngôi chùa thuộc môn phong và Giáo hội Phật giáo Cổ truyền. Ngài cũng đào tạo gần một trăm đệ tử xuất gia, trong đó có nhiều vị là bậc Tôn túc uyên bác. Tổ đình Nghĩa Phương thực sự là cái nôi của tông phong Nghĩa Phương.
| Ảnh Lưu niệm Lễ Khánh tuế bát tuần HT. Thích Trí Tâm |
Kế thừa sự nghiệp hoằng pháp, Đệ tứ Trú trì Tổ đình Nghĩa Phương là Hòa thượng Thích Trí Tâm. Ngài hiện là Thành viên Hội đồng Chứng minh, Trưởng Ban Nghi Lễ Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Khánh Hòa (từ năm 1972 đến nay).
| Trai tăng quá đường nhân húy kỵ Tổ Khai sơn Tổ đình Nghĩa Phương |
| Tháp Xá lợi tại Tổ đình Nghĩa Phương, Nha Trang |
| Đại hùng bảo điện Tổ đình Nghĩa Phương |
| Chư tôn đức hướng dẫn đạo tràng thọ Bát quan trai kinh hành |
| Đại hùng bảo điện Tổ đình Nghĩa Phương |
| Bàn thờ chư vị Tổ sư tiền bối tại Tổ đình Nghĩa Phương |
| Bàn thờ chư vị Tổ sư tiền bối tại Tổ đình Nghĩa Phương |
(Lược soạn từ bài viết của HT. Thích Trí Tâm – Viện chủ Tổ Đình Nghĩa Phương)
Để hiểu sâu hơn về những giá trị văn hóa, lịch sử và ý nghĩa tâm linh của Tổ đình Nghĩa Phương cũng như hành trình phát triển của Phật giáo Việt Nam, mời bạn khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục Đạo phật.
