Sự nhận thức sai lầm về bản chất vạn vật, dẫn đến hành động lầm lạc, là nguyên nhân sâu xa đưa con người vào vòng luân hồi của kiếp súc sanh. Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn này, việc thấu hiểu lời Phật dạy về gốc rễ phiền não và thực hành theo là vô cùng cần thiết. Tìm hiểu thêm về con đường giải thoát tại chiasedaophat.com.
Sự ngu si được biểu hiện qua việc không có khả năng phân biệt rõ ràng giữa các loại pháp trong thế gian và xuất thế gian, giữa cái thật và cái giả, chánh pháp và tà pháp, điều phải và điều trái, thiện và ác, thậm chí là giữa cái hại và cái lợi. Khi đối diện với những thứ này, nếu không có khả năng nhận thức tường tận, mà lại nhầm lẫn, lấy giả làm thật, lấy tà làm chánh, lấy ác làm thiện, đó chính là biểu hiện của ngu si.
Ngu si được xem là nghiệp nhân chính dẫn đến tái sinh vào cõi súc sanh. Sự khác biệt về mức độ ngu si là vô cùng lớn, dẫn đến sự đa dạng về chủng loại súc sanh và sự khác biệt trong quả báo mà chúng phải gánh chịu. Do đó, việc nhận thức rõ về ngu si là điều quan trọng.
Chính vì vậy, Đức Phật đã nhấn mạnh và cảnh báo về tham, sân, si, khuyên chúng ta phải đoạn trừ ba gốc rễ phiền não này. Ngài đã đưa ra nhiều phương pháp, hay còn gọi là phương tiện khéo léo, để giúp chúng ta vượt qua. Tuy nhiên, đáng tiếc là chỉ có một số ít người tu hành có thể thấu hiểu, lĩnh hội được ý nghĩa sâu xa trong lời dạy của Phật và thực hành theo. Nhiều người khác vẫn còn mơ hồ, chưa tường tận về vấn đề này.
Lý do họ chưa tường tận là vì họ không thể thực hành được. Nếu nói rằng đã hiểu rõ nhưng vẫn không làm được, thì lời nói đó không đáng tin. Chỉ có trường hợp hiểu chưa đủ sâu sắc mới dẫn đến việc không thể thực hành. Đây là sự thật.
Nghiệp nhân của đường ngạ quỷ
Do đó, Phật pháp đích thực là “biết khó nhưng hành dễ”. Trong kinh Hoa Nghiêm, Thiện Tài Đồng Tử đã thành Phật đạo chỉ trong một đời, cho thấy việc tu hành không hề khó khăn. Kinh Pháp Hoa còn ghi lại câu chuyện Long Nữ tám tuổi thành Phật, càng khẳng định rằng việc thực hành là dễ dàng.
Phật pháp Đại thừa thường nói rằng sự khác biệt giữa chúng sanh và Phật chỉ nằm ở “một niệm”. Chỉ cần chuyển đổi một niệm, chúng sanh có thể thành Phật. Niệm này chính là sự phân biệt giữa Giác và Mê. Vậy tại sao Đức Phật Thích Ca Mâu Ni lại phải giảng pháp trong 49 năm, với hơn 300 hội kinh?
Điều này rõ ràng là để cho chúng ta thấy rằng “biết là khó”. Đức Phật đã dành thời gian dài như vậy để giúp chúng ta thấu triệt toàn bộ đạo lý về vũ trụ, nhân sinh, quá khứ, hiện tại và vị lai, cũng như quy luật nhân quả. Khi đã thấu đáo và tường tận, chúng ta mới có thể chuyển hóa.
Khi tham, sân, si không còn, khi đối với tất cả pháp thế gian và xuất thế gian không còn lòng tham, không còn khởi tâm, động niệm, phân biệt hay chấp trước, chỉ cần buông bỏ những thứ này, bạn sẽ thành Phật. Nếu không buông bỏ được, bạn vẫn là phàm phu, vẫn chưa thật sự hiểu rõ. Khi đã hiểu rõ ràng, bạn sẽ không còn lý do gì để không buông bỏ.
Bạn có thể thắc mắc: “Tại sao đã hiểu rõ ràng rồi mà còn phải buông bỏ?”. Đó là bởi vì sau khi hiểu rõ ràng, bạn sẽ nhận ra tính “bất khả đắc” (không thể đạt được) của vạn pháp. Dù có muốn hay không, bạn cũng sẽ phải buông bỏ. Kinh Kim Cang đã chỉ rõ: “Tam tâm bất khả đắc” (ba tâm không thể có được). Khả năng đạt được hay không đạt được đều là tương đối, vì vạn pháp đều do duyên sinh. Pháp nào do duyên sinh đều không có tự thể chân thật. Do đó, ngay trong thể tính của nó đã là không, nên không thể có được “người có thể đạt” hay “cái được đạt”. Đây là chân tướng của sự thật. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đã giảng dạy điều này trong suốt 22 năm để các đệ tử của Ngài có thể khai ngộ.
Sau khi thấu triệt, trong mọi hoàn cảnh, chúng ta mới có thể thực sự đạt đến trạng thái không khởi tâm, không động niệm, không phân biệt, không chấp trước. Đó mới là cuộc sống chân thật, là cuộc sống giác ngộ, không còn mê lầm, là cuộc sống của Phật Bồ Tát, và vĩnh viễn thoát ly khỏi các đường ác. Vĩnh ly ác đạo nghĩa là không còn tạo tác nhân ác, do đó quả báo của ác đạo cũng không còn.
Ngày nay, khi đọc câu kinh “Vô hữu địa ngục, ngạ quỷ, cầm thú, quyên phi nhuyễn động chi loại” (không còn địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, các loài bay lượn, bò sát, hay các loài nhỏ bé), chúng ta cảm thấy thật an lạc. Nhưng ý nghĩa sâu xa và thù thắng của câu nói này là không thể nghĩ bàn. Đây là một trong 48 đại nguyện của Đức Phật A Di Đà, mang lại sự trang nghiêm và thù thắng không gì sánh bằng.
Sau khi đã tường tận giáo lý, nếu chúng ta muốn vãng sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc, mà trong tâm niệm vẫn còn tham, sân, si, thì dù có niệm Phật hiệu hay đến đâu cũng không thể vãng sanh. Lý do là vì thế giới Tây Phương Cực Lạc không có ba đường ác.
Chúng ta cần hiểu rõ sự thật này: mỗi câu niệm Phật A Di Đà phải có khả năng đoạn trừ niệm tham, niệm sân, niệm si. Làm thế nào để đoạn trừ?
Ngay trong cuộc sống hàng ngày, khi tiếp xúc với các cảnh giới bên ngoài, nếu ý niệm tham, sân, si vừa khởi lên, chúng ta hãy dùng một câu A Di Đà Phật để đánh tan ý niệm đó. Cổ nhân thường nói: “Không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm”.
Câu niệm A Di Đà Phật chính là sự giác ngộ. Chúng ta dùng danh hiệu A Di Đà Phật để đẩy lùi vọng niệm tham, sân, si. Ngay khi niệm tham, sân, si vừa khởi lên, niệm thứ hai phải là A Di Đà Phật. Niệm Phật như vậy thì chắc chắn sẽ được vãng sanh, đúng như ý nghĩa đã được nói trong kinh.
Nếu một mặt niệm A Di Đà Phật, một mặt vẫn nuôi dưỡng tham, sân, si thì sẽ không thể vãng sanh. Các bạn hãy ghi nhớ lời Phật và Bồ Tát dạy: “Tâm tịnh thì cõi Phật tịnh”. Nếu khẩu niệm thanh tịnh mà tâm không tịnh thì không có ích lợi gì, chắc chắn không thể vãng sanh. Chỉ khi tâm thanh tịnh thì cõi Phật mới thanh tịnh.
Vì vậy, khi niệm Phật, chúng ta cần phải biết cách niệm. Hãy dùng việc niệm Phật để niệm đi những ý niệm tham, sân, si của chúng ta, để niệm ra được tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, tâm từ bi. Khi đó, việc vãng sanh chắc chắn sẽ thành tựu. Hàm nghĩa trong lời khuyên này rất sâu rộng. Khi chúng ta học được rồi, tự mình niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ mới thực sự nắm chắc phần thành công.
Để thực sự thoát khỏi vòng luân hồi và đạt đến giác ngộ, việc thấu hiểu sâu sắc những giáo lý Phật Đà về nghiệp nhân và cách chuyển hóa phiền não là vô cùng quan trọng. Khám phá thêm về con đường tu tập và giải thoát trong chuyên mục Đạo phật.
