Cuộc sống đầy rẫy đau khổ và nghiệp chướng bắt nguồn từ hành động tước đoạt sinh mạng, một vòng luân hồi tàn khốc nơi sự sống và cái chết đan xen. Theo lời Phật dạy, có đến mười con đường dẫn đến cái chết yểu, từ trực tiếp ra tay đến cổ súy và vui mừng trước cảnh sát sinh. Hiểu rõ về luật nhân quả và những hệ lụy khôn lường của nghiệp sát sinh sẽ giúp chúng ta hướng tới một cuộc sống an lạc và tỉnh thức hơn, như những lời chia sẻ tại Chiasedaophat.
Hành động tước đoạt sự sống của các loài vật là nguyên nhân dẫn đến nghiệp chướng và đau khổ triền miên.
Từ khi xuất hiện trên Trái Đất, con người vì bản năng sinh tồn đã nhẫn tâm sát hại và tiêu thụ lẫn nhau. Điều này dẫn đến vòng xoáy chiến tranh và bạo lực không ngừng, khi mà con người tàn sát đồng loại, sát hại muôn loài, và muôn loài cũng chống trả lẫn nhau theo quy luật “kẻ mạnh nuốt kẻ yếu”.
Phật dạy trong Kinh Nghiệp Báo Sai Biệt rằng có mười nghiệp dẫn đến quả báo mạng sống ngắn ngủi: một là tự mình sát hại, hai là khuyên người khác sát hại, ba là tán thán hành vi sát hại, bốn là vui mừng khi thấy cảnh sát hại, năm là mong muốn kẻ thù bị tiêu diệt, sáu là vui mừng khi kẻ thù bị tiêu diệt, bảy là phá thai, tám là dạy người tự hủy hoại hoặc tự sát, chín là xây dựng lò mổ, và mười là chế tạo vũ khí, dạy người tàn hại lẫn nhau.
Hành vi giết hại là hành động cướp đi sinh mạng của chúng sinh, bao gồm cả con người và động vật. Đa số mọi người đều coi việc giết người là tội ác tày trời, là tội lớn nhất, và hình phạt tử hình là mức án cao nhất. Lý do là con người được xem là loài có trí tuệ và tình yêu thương cao nhất. Do đó, sinh mạng là vô cùng quý giá đối với tất cả, từ người đến vật, ai cũng tham sống sợ chết.
Sự quý trọng sinh mạng của bản thân cũng chính là sự quý trọng sinh mạng của người khác và muôn loài. Vì vậy, hành vi sát hại con người là tội ác tột cùng.
Tình yêu thương và sự quý trọng sinh mạng của mình cũng chính là tình yêu thương và sự quý trọng sinh mạng của người khác và muôn loài. Do đó, hành vi sát hại con người là tội ác tột cùng. Khi một con trâu hay bò bị giết, chúng kêu la thảm thiết. Tương tự, khi quan sát đàn gà kiếm ăn, chúng luôn tìm cách sinh tồn, và khi đối mặt với nguy hiểm, gà mẹ che chở cho con. Điều này cho thấy rõ ràng rằng mọi loài đều ham sống sợ chết.
Khi ta tước đoạt sinh mạng của một chúng sinh, người bị hại sẽ tích tụ oán hận sâu sắc. Sự thù hằn này sẽ tồn tại dai dẳng và họ sẽ tìm cách trả thù khi có cơ hội. Đức Phật, với lòng từ bi vô hạn, nhận thấy thế gian là một chuỗi dài nhân duyên tương tàn tương sát, nên đã chế giới cấm người xuất gia không được sát hại dù chỉ trong ý nghĩ, và người tại gia phải hạn chế tối đa việc sát hại sinh vật cho đến khi giữ giới được trọn vẹn.
Nếu tất cả chúng sinh lìa bỏ nghiệp sát,
Mười phương thế giới sẽ dứt binh đao.
Mọi người noi theo Phật tu nhân tích thiện,
Cùng nhau chung hưởng cảnh thái bình.
Theo quy luật công bằng của vũ trụ, kẻ giết người sẽ phải gánh chịu quả báo bị giết hại trở lại. Mặc dù luật pháp thế gian có thể chỉ phạt tù hoặc tử hình, nhưng luật nghiệp báo thì không dễ dàng buông tha. Giết một mạng người là tội ác lớn, gieo nhân thù oán từ đời này sang kiếp khác không dứt. Nếu giết hại quá nhiều, quả báo sẽ là vô số kiếp bị giết hại. Tuy nhiên, tội giết người không đồng đều; cố tình giết người để cướp của sẽ nặng hơn giết người thông thường. Mức độ nặng nhẹ của tội phụ thuộc vào ý định cố tình hay vô tình.
Liệu việc phóng sinh có thể bù trừ hết tội lỗi đã gây ra do sát sinh?
Sinh mạng là vô giá đối với mọi chúng sinh. Do đó, chúng ta không nên trực tiếp sát hại, xúi giục, vui vẻ, hay mong muốn kẻ thù bị tiêu diệt và vui mừng khi họ gặp bất hạnh.
Thế giới loài người, vì nhu cầu sinh tồn, đã nhẫn tâm sát hại và tiêu thụ lẫn nhau, dẫn đến chiến tranh và bạo lực triền miên, theo quy luật “lớn hiếp nhỏ, mạnh hiếp yếu”.
Nhu cầu và sự sống của con người ngày càng gia tăng, kéo theo đó là hành vi sát hại ngày càng nhiều. Các phương tiện giải trí hiện đại như phim ảnh bạo lực, game trực tuyến càng kích thích sự gia tăng của hành vi này. Nhiều vụ án mạng dã man xảy ra chỉ vì vài trăm ngàn đồng, hoặc do tức giận nhất thời. Để ngăn chặn nạn sát sinh, các nhà lãnh đạo, giáo dục và tâm linh cần hợp tác tìm giải pháp giảm thiểu tối đa hành vi này.
Từ xa xưa, quan niệm “trời sinh vạn vật để phục vụ con người” đã ăn sâu vào tiềm thức, dẫn đến việc coi động vật là nguồn cung cấp thực phẩm và vật hiến tế. Quan niệm “vật dưỡng nhân” này đã khiến hành vi sát sinh trở nên phổ biến, thậm chí trở thành tập tục cố hữu và mê tín do lòng tham và sự tàn độc của con người.
Lịch sử nhân loại chứng kiến vô số cuộc tàn sát đẫm máu vì bảo vệ mạng sống và giống nòi. Nghiệp sát sinh là nguyên nhân dẫn đến chiến tranh, bạo lực, thù hận, thiên tai, dịch bệnh và những cái chết oan uổng.
Sinh mạng là vô giá đối với mọi chúng sinh. Do đó, chúng ta không nên trực tiếp sát hại, xúi giục, vui vẻ, hay mong muốn kẻ thù bị tiêu diệt và vui mừng khi họ gặp bất hạnh. Khi ta oán ghét ai, ta thường mong muốn họ đau khổ, thậm chí chết sớm. Đó là biểu hiện của tâm ích kỷ, hẹp hòi, thiếu lòng từ bi. Chính sự chấp ngã và mong muốn chiếm hữu đã biến con người thành kẻ độc ác nhất.
Nạn phá thai đang ở mức báo động, mỗi năm có trên hai triệu ca phá thai. Đây là hành vi giết hại trực tiếp, phi nhân bản, cho thấy sự suy đồi đạo đức trầm trọng. Bên cạnh đó, việc xúi giục khủng bố, giết người để cầu thiên, mở lò mổ, buôn bán vũ khí… đều dẫn đến quả báo mạng sống ngắn ngủi, chết yểu và đọa vào ba đường dữ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh.
Theo lời Phật dạy trong Kinh Dược Sư, có chín loại chết không đúng tuổi thọ do nghiệp sát hại chiêu cảm.
Phóng sinh là hành động mang lại tội hay phước?
Sinh mạng là vô giá đối với mọi chúng sinh. Do đó, chúng ta không nên trực tiếp sát hại, xúi giục, vui vẻ, hay mong muốn kẻ thù bị tiêu diệt và vui mừng khi họ gặp bất hạnh.
Hoạnh tử thứ nhất: Chết vì bệnh tật không đáng chết, nhưng lại chết oan uổng do thiếu thuốc men, người chăm sóc, hoặc uống nhầm thuốc, tin vào tà sư, làm lễ cúng tế sát sinh. Nguyên nhân sâu xa là do thiếu hiểu biết về nhân quả, bị mê hoặc bởi tà kiến, dẫn đến tốn kém, lo sợ, ngu si và sát sinh, cuối cùng phải chịu quả báo chết yểu.
Hoạnh tử thứ hai: Chết oan do liên lụy từ người thân phạm tội hoặc bị nghi ngờ, như trong thời phong kiến, vua có thể ra lệnh giết sạch cả gia tộc. Đây là cái chết oan uổng, không đúng tuổi thọ.
Hoạnh tử thứ ba: Chết yểu do sống buông thả, sa đọa, đam mê tửu sắc, săn bắn, không biết giữ gìn thân thể. Nhiều bậc vua chúa thời xưa sa đọa trong tửu sắc, hưởng thụ vô độ, dẫn đến thân tàn ma dại và chết yểu. Ngày nay, con người càng dễ bị tha hóa bởi đam mê trụy lạc.
Hoạnh tử thứ tư và năm: Chết do bị lửa thiêu hoặc chết đuối, chết chìm. Hai tai họa này thường xảy ra và đều do nghiệp sát sinh mà ra. Do đó, người Phật tử cần ý thức rõ ràng về nỗi khổ do sát sinh gây ra và cố gắng giữ giới để tránh quả báo xấu.
Hoạnh tử thứ sáu: Chết do bị thú dữ xé xác, ăn thịt. Những người làm nghề giết mổ sẽ chịu quả báo này. Nếu ta không giết hại ai, thì làm sao bị giết hại lại? Nhân quả luôn công bằng và bình đẳng, không có gì xảy ra ngẫu nhiên.
Hoạnh tử thứ bảy: Chết do té núi, rơi xuống hầm, thân thể nát tan, đau đớn tột cùng. Tai nạn này thường xảy ra ở vùng núi, hoặc do sập hầm, sập cầu. Nguyên nhân sâu xa vẫn là nghiệp sát sinh, dẫn đến quả báo chết yểu.
Hoạnh tử thứ tám: Chết do uống nhầm thuốc độc, bị bùa ngải, thư yếm, quỷ thần hãm hại, bị bức tử, tự tử, hoặc bị yêu quái bắt đi. Những trường hợp này, tuy hiếm gặp, nhưng cũng do nghiệp sát sinh từ quá khứ mà ra.
Hoạnh tử thứ chín: Chết trong cảnh đói khát, cùng cực, đau khổ. Tai họa này hành hạ con người dữ dội, chết dần mòn vì không được ăn, không được uống. Nạn đói năm 1945 khiến hàng triệu người Việt Nam chết đói. Bên cạnh đó, còn vô số trường hợp tự sát bằng nhiều hình thức khác.
Hành vi sát sinh hại vật xuất phát từ sự chấp ngã và mong muốn chiếm hữu. Một số người lợi dụng quyền thế, đặt ra học thuyết “vật dưỡng nhơn”, cho rằng trời sinh vạn vật để phục vụ con người và thượng đế. Họ tin rằng được ban ơn để ăn thịt chúng sinh, nhưng liệu chúng sinh có chấp nhận điều đó? Chỉ có đạo Phật mới mở rộng lòng từ bi, thương xót và tôn trọng muôn loài.
Đức Phật, nhờ tu chứng, đã thấy rõ tác hại to lớn của nghiệp sát sinh. Ngài khuyên dạy mọi người không được sát hại vì lòng từ bi rộng lớn, thương xót tất cả chúng sinh. Khi ta giết hại các loài vật, chúng giãy giụa, kêu la thảm thiết. Chúng không tự nguyện hiến thân, mà chỉ vì thiếu trí khôn và sức mạnh nên đành chịu chết. Hầu hết các loài vật đều chết trước khi đến tuổi thọ tự nhiên do sự ham muốn của con người.
Đức Phật, nhờ tu chứng, đã thấy rõ tác hại to lớn của nghiệp sát sinh. Ngài khuyên dạy mọi người không được sát hại vì lòng từ bi rộng lớn, thương xót tất cả chúng sinh.
Lợi ích của việc ăn chay và không sát sinh
Sự gia tăng dân số kéo theo nhu cầu tiêu thụ thực phẩm ngày càng lớn, dẫn đến hành vi sát hại ngày càng nhiều. Việc giết hại loài vật để cung cấp thực phẩm cho con người mang lại tội nghiệp, mức độ nặng nhẹ tùy thuộc vào ý định cố tình hay bất đắc dĩ. Phước là cung cấp nhu cầu sống, còn tội là trực tiếp giết hại để bảo tồn mạng sống. Nhân quả công bằng, làm phước được phước, làm tội bị tội. Làm phước thì đời sống vật chất đầy đủ, làm tội thì chết yểu, bệnh tật, và gieo nhân oán giận, thù hằn, vay trả không dứt.
Chúng ta có thể phân tích tội và phước qua bốn khía cạnh: người nuôi, người bán, người giết, và người ăn. Có quan niệm cho rằng vì có người ăn nên mới có người nuôi, bán, giết. Đúng là ăn uống là nhu cầu sinh tồn, nhưng Phật đã thấy rõ thế gian là chuỗi dài nhân duyên tương tàn tương sát.
Người vừa nuôi vừa giết chịu tội nặng nhất vì cố tình sát sinh. Họ sẽ phải đọa lạc vô số kiếp, chịu khổ, bị hành hạ, giết hại trở lại, và khi làm người sẽ chịu quả báo chết yểu. Người trực tiếp đánh bắt, săn bắn cũng chịu tội tương tự. Người ăn mà không trực tiếp giết hay xúi giục, chỉ ăn vì sự sống, thì tội nhẹ hơn, có thể sám hối, làm phước để tiêu trừ. Mức độ tội và phước nặng hay nhẹ phụ thuộc vào tâm ý cố tình hay không. Chỉ có Bồ Tát và chư Phật mới không sát sinh từ ý nghĩ đến hành động.
Người Phật tử tại gia nên khôn ngoan, sáng suốt lựa chọn nghề nghiệp chân chính, không làm tổn hại muôn loài. Trước hết là không được giết người, sau đó hạn chế tối đa việc giết hại các loài vật, cho đến khi giữ giới trọn vẹn.
Người Phật tử vì hoàn cảnh sống mà phải nuôi súc vật để bán kiếm sống, nếu chỉ nuôi để bán, không trực tiếp giết, tội sẽ nhẹ hơn, có thể sám hối và làm phước để chuyển hóa. Nếu vừa nuôi vừa giết, tội rất nặng. Mua ăn mà không trực tiếp giết, không nghe tiếng kêu la của con vật, và con vật đã được làm sẵn thì tội nhẹ, có thể sám hối và làm phước để tiêu trừ.
Tội nghiệp hình thành khi có tâm ý cố tình, xuất phát từ lòng tham lam, ích kỷ, muốn giết hoặc xúi giục người khác giết, hoặc vui vẻ khi thấy người giết. Người mở lò sát sinh chịu tội nặng vì cố ý. Chế tạo, buôn bán vũ khí, xúi giục nhân loại giết hại lẫn nhau là tội nặng, phải chịu quả khổ, chết chóc, đau thương vô số kiếp.
Trong trường hợp bất đắc dĩ, như làm nghề đánh bắt thủy sản, chỉ nên đánh bắt các loài đủ tiêu chuẩn, không nên đánh bắt các loài còn quá nhỏ. Phật chế giới cho người tại gia là không được giết người và hạn chế tối đa việc giết hại các loài vật. Khi giữ giới trọn vẹn, ta sẽ không bị quả báo bệnh hoạn hay chết yểu.
Trong cuộc sống, khó tránh khỏi việc vô tình giết hại, như làm ruộng, trồng hoa màu phải dùng thuốc trừ sâu, hay làm vệ sinh cũng hại đến côn trùng. Vậy người Phật tử phải làm sao để tránh tội sát hại? Từ con người đến muôn loài vật, tất cả tồn tại trong vòng nhân quả tương đối. Ai khôn ngoan, sáng suốt sẽ hạn chế tối đa sự giết hại để sống an vui, hạnh phúc.
Giết hại là thói quen xấu, gây hại cho người, vật, khiến nhân loại khổ đau, chúng sinh hoảng sợ. Đây là nhân dẫn đến quả u mê, tối tăm. Người Phật tử chân chính phải dứt khoát xa lìa nghiệp giết hại, nếu không sẽ đọa lạc vào chỗ khốn cùng, chịu quả báo đau khổ vô số kiếp.
Do đó, ý thức được khổ đau do sự giết hại gây ra, chúng ta hãy học hạnh đại bi để bảo vệ sự sống cho mọi người và muôn loài, tránh quả báo chết yểu. Bậc làm cha mẹ hãy dạy con cái không cố ý giết hại, và khi trưởng thành phải chọn nghề nghiệp chân chính, không làm tổn hại người và vật.
Ngược lại, nếu ta không giết hại mà còn phóng sinh, cứu giúp người và vật, mở rộng lòng nhân ái, khuyến khích người khác hạn chế sát sinh, kêu gọi mọi người ăn chay ít nhất vài ngày mỗi tháng, thế giới sẽ bớt đi nghiệp binh đao, chiến tranh, khủng bố và sống an vui, hạnh phúc.
Để hiểu sâu hơn về luật nhân quả và cách tránh nghiệp sát sinh, mời bạn đọc khám phá thêm về Đạo phật.
