Mỗi hành động, suy nghĩ của chúng ta đều định hình tương lai, chi phối sự tái sinh sau khi rời bỏ cõi đời này. Để hiểu rõ hơn về sức mạnh của những hạt giống ta gieo, hãy cùng khám phá ý nghĩa sâu sắc của thiện và bất thiện, những yếu tố then chốt dẫn lối ta đi trên hành trình luân hồi. Truy cập Chiasedaophat để tìm hiểu chi tiết.
Cuộc sống của chúng ta, dù ở cõi lành hay cõi dữ, đều là kết quả của nghiệp đã gieo. Khi ta trút bỏ hơi thở, nghiệp lực sẽ dẫn dắt ta tái sinh vào một cảnh giới tương ứng để thọ lãnh quả báo. Việc tái sinh vào cõi lành là nhờ ta đã vun bồi nhiều việc thiện, còn đọa vào đường dữ là do những nghiệp bất thiện đã tạo tác qua thân, khẩu và ý.
Theo giáo lý nhà Phật, có mười loại nghiệp bất thiện cần nhận thức rõ:
Ba nghiệp bất thiện về Thân:
- Nghiệp sát sinh: Bao gồm hành động tước đoạt sự sống của người, động vật và cả những sinh linh nhỏ bé nhất. Bất kỳ ai cố ý gây hại đến sự sống của chúng sinh đều đã tạo ra nghiệp ác này.
- Nghiệp trộm cắp: Là hành vi chiếm đoạt tài sản của người khác mà không có sự đồng thuận của họ. Ngay cả việc gian lận thời gian làm việc, nhận lương nhưng làm ít hơn thực tế cũng được xem là một hình thức trộm cắp.
- Nghiệp tà hạnh: Liên quan đến các hành vi sai trái trong quan hệ tình dục, như ngoại tình, cưỡng bức, hoặc các hành vi phi đạo đức khác đối với người khác và chính bản thân. Ngoài ra, việc hành hạ, đánh đập người hoặc động vật để thỏa mãn dục vọng cũng thuộc về tà hạnh.
Việc tạo nghiệp dẫn đến vòng luân hồi, nơi ta phải thọ lãnh những gì đã gieo.
Bốn nghiệp bất thiện về Khẩu:
- Nghiệp nói dối: Cố ý nói sai sự thật, gây tổn hại, làm mất uy tín hoặc đặt người khác vào tình thế nguy hiểm.
- Nghiệp nói lời đâm thọt: Sử dụng lời nói nhằm mục đích chia rẽ, gây mâu thuẫn giữa mọi người.
- Nghiệp nói lời hung dữ: Dùng những lời lẽ thô tục, cộc cằn, miệt thị làm tổn thương người nghe.
- Nghiệp nói lời vô ích: Sử dụng ngôn từ hoa mỹ để tự đề cao bản thân, hoặc nói những chuyện không đâu, không mang lại lợi ích cho việc tu tập hay giác ngộ.
Ba nghiệp bất thiện về Ý:
- Tham lam: Nảy sinh tâm niệm muốn chiếm đoạt tài sản hoặc những gì thuộc về người khác làm của mình.
- Sân hận: Trỗi dậy tâm trạng giận dữ, thù ghét, mong muốn kẻ thù gặp tai ương, tổn hại.
- Si mê (Tà kiến, sử dụng chất say): Sử dụng các chất gây say khiến tâm trí không còn minh mẫn, dễ dẫn đến các hành vi gây hại cho bản thân và người khác, tạo nên nghiệp ác. Hoặc giữ vững tà kiến, không tin vào luật Nhân Quả, cho rằng không có nghiệp nên tùy ý tạo tác nghiệp xấu.
Ba loại nghiệp này, bao gồm tham, sân, si, là những suy nghĩ khởi lên trong tâm mà chưa biểu hiện thành hành động cụ thể qua thân và lời nói, do đó chúng được gọi là ba nghiệp về ý.
Để thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử, Đức Phật chỉ dạy con đường tu tập để thanh lọc nghiệp chướng.
Trái ngược với mười nghiệp bất thiện trên là mười nghiệp thiện, bao gồm:
- Không sát sinh
- Không trộm cắp
- Không tà hạnh
- Không nói dối
- Không nói lời đâm thọt
- Không nói lời hung dữ
- Không nói lời vô ích
- Không tham lam
- Không sân hận
- Không tà kiến (Si mê)
Chúng ta đều biết rằng, cuộc đời con người là hữu hạn, chỉ là một khoảnh khắc nhỏ bé trong dòng chảy vô tận của vũ trụ. Tuổi thọ dù dài nhất cũng chỉ hơn trăm năm. Trong vòng luân hồi đầy biến động với những vui buồn, khổ đau, ít ai có thể tránh khỏi việc tạo nghiệp. Và khi đã tạo nghiệp, ta tất yếu phải trải qua vòng luân hồi để thọ lãnh quả báo.
Để giải thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử, Đức Phật đã chỉ dạy con đường tu tập, làm thanh tịnh hóa nghiệp lực. Tuy nhiên, nghiệp đã tích lũy từ vô lượng kiếp, có thể trở nên sâu dày. Theo giáo lý Phật giáo, chúng sanh hoàn toàn có khả năng tu tập để chuyển hóa và làm sạch nghiệp đã gây ra.
Hiểu rõ về nghiệp thiện và nghiệp bất thiện là bước đầu tiên trên hành trình tu tập và chuyển hóa bản thân. Để tìm hiểu sâu hơn về những lời dạy quý báu này, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
