Hành trình hôn nhân của Thái tử Tất Đạt Đa và Công chúa Da Du Đà La bắt đầu từ những cuộc gặp gỡ định mệnh trong các cuộc thi tài đầy ý nghĩa. Liệu tình yêu của họ có đủ sức vượt qua những thử thách và ràng buộc của vương quyền? Khám phá câu chuyện tình yêu và cuộc đời của vị công chúa đã cùng Thái tử trải qua nhiều biến cố tại Chia sẻ Đạo Phật.
Công chúa Da Du Đà La là ai?
Công chúa Da Du Đà La, cùng tuổi với Thái tử Tất Đạt Đa, là con gái của Vua Thiện Giác và Hoàng hậu Cam Lộ (Amita). Bà xuất thân từ vương quốc Câu Lị, một quốc gia láng giềng phía Đông của Vương quốc Thích Ca.
Hai vương quốc vốn có mối quan hệ thân thiết và đã có lời ước hẹn hôn nhân giữa hai gia đình. Khi tròn 14 tuổi, Công chúa Da Du Đà La đã gặp Thái tử Tất Đạt Đa trong một cuộc thi võ nghệ. Thái tử đã giành giải nhất, với phần thưởng là một con voi trắng quý giá. Theo quy định của ban tổ chức, Công chúa Da Du Đà La được giao nhiệm vụ trao tặng phần thưởng này cho người chiến thắng. Chính trong khoảnh khắc này, hai người đã có ấn tượng đặc biệt về nhau.
Một tháng sau, trong một cuộc thi sắc đẹp và trình diễn trang phục truyền thống do Hoàng hậu Ma Ha Ba Xà Ba Đề tổ chức, Thái tử Tất Đạt Đa được cử làm người trao giải. Khi đến người cuối cùng đoạt giải, phần thưởng đã hết. Người đó chính là Công chúa Da Du Đà La. Sau một chút bối rối, Thái tử đã cởi chiếc vòng cổ ngọc trai mình đang đeo để trao tặng cho nàng.
Vua Tịnh Phạn, lo ngại việc Thái tử xuất gia sẽ khiến ngai vàng không có người kế vị, đã cho xây dựng cung điện nguy nga, tuyển chọn nhiều mỹ nữ và quyết định gả Công chúa Da Du Đà La cho Thái tử, với hy vọng ràng buộc ngài bằng những lạc thú thế gian.
Thực tế, ngay từ khi đản sinh, Thái tử Tất Đạt Đa đã thể hiện những dấu hiệu phi thường. Có lời tiên tri rằng ngài có thể trở thành một bậc Chuyển luân Thánh vương, hoặc nếu xuất gia sẽ thành đạo và trở thành bậc Thầy của tất cả chúng sinh.
Vua Tịnh Phạn, với nỗi lo về sự kế vị, đã cho xây dựng cung điện lộng lẫy, chọn lựa những cung tần mỹ nữ và quyết định gả Công chúa Da Du Đà La cho Thái tử. Nhà vua tin rằng vẻ đẹp và đức hạnh của nàng sẽ giữ chân Thái tử nơi hoàng cung.
Công chúa Da Du Đà La nổi tiếng là người xinh đẹp, dịu dàng, thông minh và đức hạnh, với mái tóc đen dài óng ả. Vua Tịnh Phạn kỳ vọng rằng nàng sẽ là sợi dây níu giữ Thái tử khỏi con đường xuất gia.
Công chúa Da Du Đà La và sự ra đời của Hoàng nam La Hầu La
Sau lễ cưới, Công chúa Da Du Đà La đã hạ sinh Hoàng nam La Hầu La. Cuộc sống trong hoàng cung vì thế càng thêm phần vui tươi, rộn rã.
Tuy nhiên, niềm vui của Thái tử Tất Đạt Đa không trọn vẹn. Trước sự vô thường của sinh, lão, bệnh, tử, và những cuộc tranh đấu sinh tồn của chúng sinh, ngài luôn ưu tư suy ngẫm. Ngài không còn tha thiết với cuộc sống vương giả, quyền uy mà khao khát tìm kiếm con đường giải thoát khỏi khổ đau cho mọi người.
Là một người phụ nữ sâu sắc, dịu dàng và thông minh, Công chúa Da Du Đà La đã thấu hiểu những trăn trở của chồng sau nhiều năm chung sống. Bà nhận thức rõ ràng rằng Thái tử sẽ sớm rời bỏ cung điện để tìm đạo. Dù đau lòng, bà không hề ngăn cản mà còn âm thầm ủng hộ quyết tâm của ngài, tin tưởng vào sự thành công của chồng.
Với sự nhạy bén của mình, Da Du Đà La đã đoán biết Thái tử sẽ rời đi trong đêm đó. Bà đã cố gắng nằm im, giả vờ ngủ say để tạo điều kiện thuận lợi cho chồng trong khoảnh khắc chia ly. Dù lòng đau như cắt, bà vẫn kiên cường chịu đựng, mong chờ ngày chồng thành công trở về.
Vào một thời điểm đầy ý nghĩa, sau khi sinh con được 7 ngày, Thái tử Tất Đạt Đa đã lặng lẽ rời bỏ hoàng cung.
Trong đêm trăng sáng vằng vặc ấy, nằm cạnh con thơ, bà đã cảm nhận được sự ra đi của Thái tử. Bà đã khéo léo nằm im như đang say giấc, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho ngài trong giờ phút chia ly. Nỗi đau mất mát vô cùng lớn, nhưng bà vẫn quyết tâm chịu đựng, với hy vọng mong manh về ngày chồng thành công trở về.
Sự ra đi của Thái tử Tất Đạt Đa
Thái tử Tất Đạt Đa đã ra đi mà không ngoảnh lại, từ bỏ mọi lạc thú trần gian. Cùng với người hầu cận Xa-nặc và con ngựa Kiền Trắc, ngài đã đến bên dòng sông A-nô-ma, tự tay cắt bỏ mái tóc và chính thức xuất gia.
Công chúa Da Du Đà La một mình gánh chịu nỗi trống vắng, sống một cuộc đời mẫu mực, dành trọn tình yêu thương để chăm sóc cho La Hầu La, nhưng trong lòng vẫn luôn hướng về Thái tử với niềm tự hào.
Từ đó, bà đảm nhận hoàn toàn trách nhiệm nuôi dưỡng và giáo dục con thơ. Dù sống trong nhung lụa, bà đã chọn một lối sống giản dị, không màng đến những thú vui trần thế. Chỉ có cha mẹ và con trai là nguồn an ủi duy nhất của bà.
Tại hoàng cung, Công chúa Da Du Đà La cũng tự nguyện sống một đời giản dị, không xa hoa. Bà từ bỏ trang sức, lụa là, chỉ giữ gìn nếp sống thanh tịnh và phạm hạnh.
Bà vô cùng trung thành với chồng. Nhiều lời cầu hôn từ các bậc quyền quý đều bị bà từ chối. Khi hay tin chồng sống đời tu hành khổ hạnh, bà cũng từ bỏ vàng ngọc châu báu, chỉ khoác lên mình tấm áo vàng đơn sơ, ăn uống đạm bạc và không ngủ trên giường cao sang. Trong khi Sa môn Cồ Đàm nỗ lực tu hành để đạt đạo, bà cũng kiên trì đối mặt với những khó khăn của riêng mình.
Thời gian trôi qua, hơn sáu năm kể từ khi Thái tử xuất gia tầm đạo, Công chúa Da Du Đà La tại hoàng cung cũng tự nguyện sống một cuộc đời giản dị, không xa hoa lộng lẫy. Bà từ bỏ trang sức, lụa là, chỉ giữ gìn nếp sống thanh tịnh và phạm hạnh.
Đức Phật trở về và cuộc gặp gỡ với người vợ Da Du Đà La
Khi Vua Tịnh Phạn biết tin con mình đã thành Phật, ngài đã sai người đến thỉnh Đức Thế Tôn trở về thành Ca-tỳ-la-vệ. Đức Phật đã chấp thuận. Khi ngài về đến nơi, mọi người dân đều hân hoan đổ ra đường đón mừng. Riêng Công chúa Da Du Đà La vẫn ở lại trong phòng mình. Bà thầm nghĩ: “Nếu ta còn chút đức hạnh nào, thì chính Đức Phật sẽ đến nơi đây.”
Công chúa Da Du Đà La đã không ra đón chồng mình, lúc đó đã là Đức Phật, khi ngài trở về. Bà ở lại trong phòng và tin rằng: “Nếu ta còn chút đức hạnh nào, thì chính Đức Phật sẽ đến nơi đây.”
Sau khi thọ trai, Đức Phật, cùng hai vị đại đệ tử, đã đến căn phòng của Công chúa, đúng như mong đợi của bà. Ngài ngồi xuống và nói: “Hãy để công chúa đỉnh lễ ta theo như ý nàng muốn.”
Công chúa tiến lại gần Đức Phật, khép hai chân, quỳ xuống và đặt đầu lên chân ngài, rồi bật khóc. Vua Tịnh Phạn và Hoàng hậu Ba Xà Ba Đề sau đó đã kể lại toàn bộ đức hạnh của nàng cho Đức Phật nghe: “Khi hay tin Thế Tôn khoác y vàng, nàng cũng khoác y vàng. Khi Thế Tôn từ bỏ trang sức, nàng cũng từ bỏ mọi thứ và chỉ nằm ngồi trên đất. Khi Thế Tôn xuất gia, nàng trở thành quả phụ và từ chối mọi lễ vật từ các vương tử khác gửi đến. Lòng nàng luôn trung thành với Thế Tôn.”
Công chúa Da Du Đà La tiến lại gần Đức Phật, khép hai chân, quỳ xuống và đặt đầu lên chân ngài, rồi bật khóc.
Sau khi Công chúa đỉnh lễ, Đức Phật đã thuyết giảng về câu chuyện tiền thân Chandakinnara Jathakaya, nói về mối liên hệ giữa ngài và Công chúa qua nhiều kiếp. Ngài đã tán thán công chúa:
“Này Da Du Đà La! Không chỉ trong kiếp sống cuối cùng của Như Lai, mà trong vô lượng tiền kiếp, nàng đã luôn bảo vệ, kính mộ và trung thành với Như Lai. Như Lai biết nàng đã phải trải qua nhiều vất vả. Sự hy sinh cao quý của nàng, Như Lai thấu hiểu, vậy nàng cũng nên hoan hỷ vì tất cả chúng sinh.”
Câu chuyện tiền thân này không chỉ làm dịu đi nỗi đau của bà mà còn là lời cảm ơn sâu sắc về sự hỗ trợ của bà đối với chí nguyện tìm Đạo Giải thoát của Đức Phật.
Vợ của Đức Phật xin xuất gia và chứng đắc Đại thần thông
Trong thời gian Đức Phật ở thành Ca-tỳ-la-vệ, bà Da Du Đà La đã nhiều lần được nghe giáo pháp và nhanh chóng thấu hiểu. Chính bà là người đã cho La Hầu La xuất gia theo Phật, dù vẫn còn tình thương con sâu nặng.
Bà Da Du Đà La đứng đầu trong số những người đã chứng đắc đại thần thông (Maha Abhinna). Bà trụ thế 78 năm và đắc quả A-la-hán ngay trong một đời. Kinh Đại thừa Diệu Pháp Liên Hoa phẩm Trì ghi rằng, trong tương lai, dưới pháp hội của vô lượng chư Phật, Da Du Đà La sẽ thành Phật.
Cuối cùng, ước nguyện của bà đã thành hiện thực khi Đức Thế Tôn chấp thuận cho nữ giới xuất gia, sau lời khẩn cầu tha thiết của di mẫu Kiều Đàm Di. Trong hàng tín nữ, bà Da Du Đà La là người đứng đầu trong số những người đã chứng đắc đại thần thông (Maha Abhinna). Bà trụ thế 78 năm và đắc quả A-la-hán ngay trong một đời. Kinh Đại thừa Diệu Pháp Liên Hoa phẩm Trì ghi rằng, trong tương lai, dưới pháp hội của vô lượng chư Phật, Da Du Đà La sẽ thành Phật.
Về sau, khi Đức Phật an cư hàng năm tại tu viện Kì Viên, Ni sư Da Du Đà La cũng thường về an cư tại các ni viện ở thành Xá Vệ để tiếp nhận sự giáo huấn của Phật.
Ni sư viên tịch vào năm 78 tuổi, tức là hai năm trước khi Đức Phật nhập Niết Bàn.
Da Du Đà La: Người vợ đức hạnh từ nhiều tiền kiếp
Trải qua vô lượng kiếp trước, dưới nhiều hình thức tái sinh khác nhau, Công chúa Da Du Đà La đã từng là thê tử của Đức Phật. Từ đôi chim bồ câu, thiên nga hay quạ, cho đến đôi vợ chồng vương giả trong cung điện hay trên cõi trời…
Trong suốt hành trình đó, nàng luôn ở bên cạnh Đức Phật với đức tính thủy chung cao đẹp. Nàng đã thực hiện lời nguyện cao cả là hỗ trợ chồng trên con đường tìm cầu chân lý qua mọi nẻo luân hồi.
Tấm gương về đức hy sinh cao cả, lòng chung thủy và sự cảm thông sâu sắc của Công chúa Da Du Đà La là điều đáng để chúng ta noi theo. Vì hạnh phúc chung của nhân loại, bà đã không bám víu vào hạnh phúc riêng tư.
Tấm gương về đức hy sinh cao cả, lòng chung thủy và sự cảm thông sâu sắc của Công chúa Da Du Đà La là điều đáng để chúng ta noi theo. Vì hạnh phúc chung của nhân loại, bà đã không bám víu vào hạnh phúc riêng tư.
Hơn thế nữa, khi tiếp cận Phật pháp, bà đã nhanh chóng tiếp nhận và nương theo lời dạy của Đức Thế Tôn để quyết tâm đi trên con đường tu hành. Vào thời xưa, con đường tu hành của nữ giới gặp nhiều khó khăn, nhưng bà là người tiên phong và là tấm gương sáng về một ni sư tu hành đắc đạo. Cho đến nay, ý chí và nghị lực của bà Da Du Đà La vẫn luôn là nguồn cảm hứng cho những người con Phật noi theo.
Câu chuyện về người vợ nhiều kiếp của Đức Phật, Công chúa Da Du Đà La, mang đến nhiều bài học quý báu về đức hạnh, sự hy sinh và lòng chung thủy. Để hiểu sâu hơn về những câu chuyện nhân sinh ý nghĩa trong Phật giáo, mời bạn khám phá thêm tại chuyên mục Đạo phật.
