Hành trình tiến hóa và điểm đến cuối cùng của con người luôn là câu hỏi muôn thuở, thu hút sự chiêm nghiệm từ nhiều góc độ. Trong khi các tôn giáo thường quy về sự sáng tạo tối thượng và định mệnh luân hồi, khoa học lại nhấn mạnh vào các quy luật tự nhiên đã định hình nên sự tồn tại của chúng ta. Khám phá thêm những góc nhìn độc đáo và sâu sắc về bản chất con người tại chiasedaophat.com.
Hỏi: Con người từ đâu đến và rồi sẽ đi về đâu?
Ðáp: Có ba cách giải thích chính cho câu hỏi này. Theo quan niệm của nhiều tín đồ tôn giáo, con người không tồn tại trước khi được sinh ra và sự hiện hữu của họ là do ý định của một đấng tối cao. Trong suốt cuộc đời, tùy thuộc vào niềm tin và hành động, con người sẽ được lên thiên đàng vĩnh hằng hoặc đọa lạc xuống địa ngục vĩnh viễn. Ngược lại, giới khoa học nhân văn và các nhà khoa học cho rằng con người xuất hiện thông qua các quy luật tự nhiên, trải qua vòng đời sinh, lão, bệnh, tử và sự tồn tại của cá nhân không kéo dài vô tận.
Ảnh minh hoạ.
Phật giáo đưa ra một lời giải thích khác biệt, không hoàn toàn chấp nhận hai quan điểm trên. Quan điểm thần tạo hóa đặt ra nhiều vấn đề về đạo đức. Nếu có một đấng tạo hóa nhân từ, tại sao lại có những đứa trẻ sinh ra với hình hài dị dạng hoặc chết yểu do sẩy thai? Hơn nữa, việc một người phải chịu khổ đau vĩnh viễn ở địa ngục vì những lỗi lầm trong khoảng thời gian ngắn ngủi của cuộc đời (khoảng 60-70 năm) dường như không cân xứng. Tương tự, một cuộc sống sung sướng vĩnh viễn ở thiên đàng cũng khó tương xứng với những hành động thiện lành trong cùng khoảng thời gian đó. Quan điểm khoa học tự nhiên, dù có nhiều bằng chứng thực nghiệm hơn, vẫn chưa giải thích thỏa đáng được làm thế nào ý thức phức tạp có thể phát sinh từ sự kết hợp đơn giản của hai tế bào. Các hiện tượng cận tâm lý, như thần giao cách cảm, cũng đặt ra thách thức cho mô hình tư duy duy vật.
Phật giáo cung cấp một lời giải thích toàn diện hơn về nguồn gốc và đích đến của con người thông qua giáo lý về luân hồi và nghiệp báo. Khi một người qua đời, “thần thức” – mang theo những khuynh hướng, tài năng và tính cách đã hình thành trong đời này – sẽ tái sinh vào một phôi thai mới. Cá nhân trưởng thành sau đó là sự kết hợp giữa yếu tố tinh thần từ tiền kiếp và môi trường sống hiện tại, bao gồm giáo dục, ảnh hưởng gia đình và xã hội. Quá trình này, gọi là luân hồi sinh tử, sẽ tiếp diễn cho đến khi tham ái (sự ham muốn, chấp trước) và vô minh (sự si mê, không hiểu biết) được đoạn trừ. Khi đó, thay vì tái sinh, tâm thức sẽ đạt đến trạng thái Niết bàn – mục đích tối hậu của Phật giáo và là mục tiêu cuối cùng của cuộc sống.
Hỏi: Làm thế nào thần thức có thể di chuyển từ thể xác này sang thể xác khác?
Ðáp: Có thể hình dung quá trình này tương tự như cách sóng radio hoạt động. Sóng radio mang thông tin dưới dạng năng lượng với các tần số khác nhau, truyền đi trong không gian và được máy thu thanh tiếp nhận để tái tạo lại âm thanh. Tương tự, khi một người chết, năng lượng tinh thần của họ sẽ di chuyển trong không gian và bị thu hút bởi một phôi thai mới. Khi bào thai phát triển, thần thức này tập trung tại não bộ, hình thành nên “trung tâm phát sóng” cho một cá nhân mới.
(Trích từ “Hỏi hay, đáp đúng” (Good Question, Good Answer) – Bhikkhu Shravasti Dhammika, ĐĐ. Thích Nguyên Tạng dịch Việt)
Để hiểu sâu hơn về giáo lý luân hồi và nghiệp báo, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
