Nằm giữa vùng đất Bắc Ninh cổ kính, chùa Tiêu không chỉ là một di tích lịch sử với dấu ấn kiến trúc qua các triều đại mà còn là nơi lưu giữ một bí ẩn tâm linh đầy cuốn hút: nhục thân bất hoại của Thiền sư Như Trí. Ngôi cổ tự này, từng gắn liền với tên tuổi của các bậc danh tăng như Thiền sư Vạn Hạnh, ẩn chứa nhiều câu chuyện kỳ lạ, trong đó có sự tồn tại phi thường của một vị thiền sư đã viên tịch cách đây ba thế kỷ, minh chứng cho sức mạnh vượt thời gian của Đạo Phật. Khám phá thêm về những giá trị tâm linh và lịch sử tại Chiasedaophat.
Chùa Tiêu và nhục thân bất hoại của Thiền sư Như Trí
Chùa Tiêu, tọa lạc tại sườn núi Tiêu, xã Tương Giang, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, là một ngôi cổ tự mang đậm dấu ấn lịch sử với kiến trúc thời Lê – Nguyễn. Ngôi chùa này từng là nơi tu hành và giảng dạy của nhiều bậc cao tăng, nổi bật là Thiền sư Vạn Hạnh. Ban đầu có tên là Lục Tổ, chùa Tiêu thuộc hệ phái Bắc tông và cách Hà Nội khoảng 20km về phía Bắc.
Chùa Tiêu xưa kia từng lưu giữ ván in sách Thiền uyển tập anh, một tác phẩm quý giá về các danh tăng Việt Nam.
Được xây dựng từ thời Lý, chùa Tiêu là trung tâm hoằng pháp của nhiều thiền sư danh tiếng, trong đó có Thiền sư Vạn Hạnh. Tấm bia đá “Lý Gia Linh Thạch” tại chùa là minh chứng cho mối liên hệ lịch sử với vua Lý Thái Tổ, người được cho là có liên quan đến sự kiện linh ứng về chú chó trắng đốm đen sinh ra tại Viện Cảm Tuyền, chùa Thiên Tâm. Trải qua nhiều lần trùng tu, cổng chùa hiện nay được xây dựng vào năm 1986.
Đặc biệt, chùa Tiêu còn là nơi gìn giữ tháp mộ và nhục thân bất hoại của Thiền sư Như Trí, người đã viên tịch vào năm 1723 (Quý Mão). Ngài là người có công lớn trong việc khắc in cuốn Thiền Uyển Tập Anh, một tác phẩm có giá trị sâu sắc về văn học, sử học và triết học Phật giáo.
Nhà Tổ tại chùa Tiêu.
Nhục thân Thiền sư Như Trí – Hiện tượng 300 năm bất hoại
Ni sư Đàm Chính, trụ trì chùa Tiêu, người đã gắn bó với ngôi chùa này hơn 80 năm, chia sẻ những câu chuyện về quá trình phát hiện nhục thân Thiền sư Như Trí. Ban đầu, khu vực mộ tháp vốn rậm rạp và ít người lui tới. Trong một lần dọn dẹp cỏ dại xung quanh tháp Viên Tuệ, một viên gạch rơi ra, hé lộ dòng chữ “Hòa thượng Như Trí, viên tịch năm 1723”. Qua tìm hiểu, danh hiệu này khớp với vị hòa thượng thứ 15 trụ trì chùa Tiêu.
Qua khe hở của viên gạch, Ni sư Đàm Chính đã nhìn thấy hình ảnh một người đang ngồi kiết già bên trong tháp. Sự việc này ban đầu được giữ kín cho đến khi một người dân làng vô tình làm vỡ một phần pho tượng khi cố tìm kiếm vật quý trong tháp. Vụ việc này đã lan truyền, và Ni sư Đàm Chính quyết định báo cáo với Hòa thượng Thích Thanh Từ vào năm 1996 để xin hỗ trợ tu bổ và bảo quản.
Ni sư Đàm Chính, trụ trì chùa Tiêu, với nhiều năm gắn bó với ngôi chùa cổ.
Theo các tài liệu, Thiền sư Như Trí là đệ tử nối pháp của Thiền sư Chân Nguyên. Ngài đã kế thừa và phát huy tinh thần phục hưng dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử. Sau khi viên tịch, ngài đã an nhiên nhập thất kiết già, để lại nhục thân cho hậu thế chiêm bái.
Tháp Viên Tuệ, nơi phát hiện nhục thân Thiền sư Như Trí.
Quá trình tu bổ nhục thân Thiền sư Như Trí
Vào ngày 5 tháng 3 năm 2003, nhục thân Thiền sư Như Trí được đưa ra khỏi tháp để tiến hành tu bổ. Pho tượng được phát hiện trong tư thế ngồi thiền kiết già, tay kiết ấn Tam Muội. Tuy nhiên, do thời gian và điều kiện bảo quản, pho tượng đã bị hư hại ở phần cẳng tay, mặt có lỗ thủng, xương mũi và hàm trên thụt vào, cùng nhiều vết nứt và vỡ ở các bộ phận khác. Lớp sơn phủ bên ngoài đã bong tróc nhiều nơi, tạo điều kiện cho ẩm mốc, côn trùng và vi sinh vật xâm nhập.
Do điều kiện tại chùa Tiêu Sơn không thuận lợi cho việc bảo quản, quá trình tu bổ đã được chuyển về chùa Duệ Khánh. Tại đây, các chuyên gia đã tiến hành các biện pháp xử lý bề mặt, gia cố pho tượng bằng vải màn và sơn. Việc phân tích xương cốt rơi vãi cho thấy nhục thân được bó cốt ngay sau khi tịch, với các dấu hiệu cho thấy Thiền sư Như Trí có thể đã mắc bệnh viêm cột sống và có tầm vóc khoảng 40-45 tuổi.
Thiền sư Như Trí trong tư thế tọa thiền tại am tháp (Ảnh chụp lại tại chùa Tiêu).
Phát hiện bất ngờ: Phần nội tạng còn nguyên vẹn
Vào ngày 11 tháng 5 năm 2004, trong quá trình tu bổ, các nhà khoa học đã phát hiện một khối hợp chất có kích thước bằng quả bưởi bên trong bụng Thiền sư Như Trí. Kết quả phân tích tại Viện Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia xác nhận đây chính là phần nội tạng còn lại của ngài. Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam ghi nhận trường hợp phát hiện và chứng minh được phần nội tạng còn nguyên vẹn trong nhục thân thiền sư.
Pho tượng Thiền sư Như Trí sau khi bị tác động bởi người chăn trâu.
Việc phát hiện này củng cố giả thuyết rằng các nhục thân thiền sư khác cũng có thể còn lưu giữ phần nội tạng bên trong, dù không thể phát hiện bằng phương pháp X-quang thông thường.
Nhục thân Thiền sư Như Trí trước khi được tu bổ.
Trong quá trình tu bổ, khi cố gắng đưa đốt sống cổ bị rời ra vào vị trí, các nhà khoa học đã phát hiện các tấm đồng lớn được đặt ở lưng và ngực, cùng các dải băng đồng quấn quanh đầu, bắp tay và cổ. Các tấm đồng này có khả năng giúp giữ cho tư thế ngồi của thiền sư thẳng, tránh bị gập cổ, lưng và bảo vệ hộp sọ. Lớp bồi bên ngoài nhục thân bao gồm vải, sơn ta và mạt cưa.
Nhục thân Thiền sư Như Trí khi mới được phát hiện trong tháp mộ.
Để đảm bảo độ bền vững cho pho tượng, các chuyên gia đã tiến hành thếp bạc trên toàn bộ bề mặt. Đồng thời, một pho tượng thứ hai bằng composite đã được tạo ra để đặt trong tháp Viên Tuệ, trong khi pho tượng gốc được đặt tại Nhà Tổ.
Chụp X-quang nhục thân Thiền sư Như Trí tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh ngày 4.6.2004.
Lễ khánh thành việc tu bổ và bảo quản nhục thân Thiền sư Như Trí đã được tổ chức trọng thể tại chùa Tiêu Sơn vào ngày 28 tháng 9 năm 2004, sau buổi lễ cầu nguyện và rước nhục thân do Thiền viện Trúc Lâm tổ chức.
Lễ khánh thành tu bổ nhục thân Thiền sư Như Trí tại chùa Tiêu Sơn ngày 28.9.2004.
Khám phá sâu hơn những câu chuyện kỳ bí và ý nghĩa tâm linh trong chuyên mục Đạo phật.
