Trước khi tìm thấy con đường giác ngộ, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa đã từng dấn thân nhiệt huyết vào sự nghiệp cách mạng, mang trong mình lý tưởng phụng sự Tổ quốc. Sau khi bén duyên với Phật pháp, ngọn lửa yêu nước vẫn âm ỉ cháy, bà tiếp tục âm thầm hỗ trợ các chiến sĩ cách mạng bằng nhiều cách thiết thực. Khám phá hành trình phi thường này và tìm hiểu thêm về triết lý Phật giáo sâu sắc trên Chia sẻ Đạo Phật.
Trước khi chính thức bước vào con đường tu hành vào năm 1957, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa từng là một thanh niên Việt Nam sôi nổi, đặt lý tưởng yêu nước và cách mạng lên hàng đầu.
Năm 17 tuổi (1939), bà đã tích cực tham gia các hoạt động của Hội Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng, kêu gọi toàn dân tham gia kháng chiến.
Nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa chúc mừng “bách niên đại thọ” của Ni trưởng Diệu Nghĩa (năm 2021).
Sau này, khi lựa chọn Phật pháp làm kim chỉ nam cho cuộc đời, Ni trưởng vẫn tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp cách mạng thông qua việc cung cấp nơi trú ẩn an toàn, lương thực và thuốc men cần thiết cho các cán bộ cách mạng.
Năm 1957, trong chuyến công tác tại miền Đông Nam Bộ, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa đã có dịp ghé thăm Núi Bà Đen, ngọn núi cao nhất vùng Nam Bộ. Giữa khung cảnh hùng vĩ của núi rừng, bà bắt đầu tìm hiểu về Phật pháp và nhận ra đây chính là con đường tâm linh mà mình hằng tìm kiếm. Từ đó, nữ cán bộ cách mạng trẻ tuổi đã quyết tâm quy y cửa Phật, trở thành một đệ tử chân chính.
Hành trình tu tập đáng ngưỡng mộ của Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa bắt đầu từ những bước chân đầu tiên, giống như bao vị Tăng Ni khác. Sau khi xác định rõ lý tưởng, Ni trưởng tìm đến Linh Sơn Tiên Thạch tự. Tại đây, bà ngày đêm chuyên tâm làm công quả, từ việc quét dọn, nấu nướng đến hỗ trợ nhà chùa sản xuất lương thực và chép kinh. Sự chăm chỉ, tận tâm và tinh thần gương mẫu của bà đã được sư trụ trì Thích Huệ Phương ghi nhận, và bà chính thức được cho phép xuống tóc, khoác áo tu hành tại Linh Sơn Tiên Thạch tự.
Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất vào năm 1975, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa (lúc bấy giờ đã thọ Tỳ-kheo-ni) chính thức đảm nhiệm vai trò trụ trì chùa Linh Sơn Long Châu (hay còn gọi là Chùa Hang) từ năm 1983.
Đến năm 1993, nhận thấy những đóng góp và tâm huyết to lớn của Ni trưởng, Ban Trị sự tỉnh Tây Ninh đã bổ nhiệm bà làm Viện chủ cho toàn bộ hệ thống các chùa trên Núi Bà Đen, bao gồm: Linh Sơn Tiên Thạch tự, Tiên Sơn Long Châu tự và Linh Sơn Phước Trung tự.
Mặc dù đảm nhận trọng trách lớn khi đã ngoài 70 tuổi, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa không hề lơ là công việc Phật sự hay việc trùng tu các công trình tâm linh trên Núi Bà và trong toàn tỉnh. Sự tận tâm này thể hiện rõ vai trò lãnh đạo mẫu mực của một vị chức sắc Giáo hội địa phương, không chỉ góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Phật giáo mà còn đóng góp quan trọng vào việc nâng cao vẻ đẹp mỹ quan cho khu vực Núi Bà – một danh lam thắng cảnh lịch sử và điểm du lịch quan trọng của tỉnh Tây Ninh.
Năm 2002, Ni trưởng được tấn phong lên giáo phẩm Ni sư bởi Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Vào năm 2007, bà chính thức được tấn phong giáo phẩm Ni trưởng. Kể từ đó, Ni trưởng đã đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng như Phó ban Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Tây Ninh, Trưởng Phân Ban Ni giới tỉnh, và Viện chủ hệ thống chùa Núi Bà Đen. Bà cũng từng là thành viên Ủy ban MTTQVN tỉnh Tây Ninh qua nhiều nhiệm kỳ.
Dù tuổi đã cao, sức khỏe không còn như xưa, nhưng với lòng từ bi sâu sắc và trái tim nhân hậu của một người con Phật, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp hoằng pháp, mang ánh sáng tình thương và hơi ấm đến cho những mảnh đời kém may mắn trên khắp mọi miền đất nước.
Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa. Ảnh: Quỷ Cốc Tử/ Nhiếp ảnh gia Ngô Trần Hải An
Trong những năm gần đây, bên cạnh các công tác Phật sự, Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa đã dành phần lớn thời gian cho các hoạt động xã hội và từ thiện. Bà đã tích cực hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt; chăm sóc, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng; giúp đỡ các gia đình có công với cách mạng; hỗ trợ người nghèo ổn định cuộc sống; giúp đỡ các bệnh nhân phẫu thuật tim; xây dựng nhà đại đoàn kết, trường học và các bếp ăn từ thiện…
Đối với Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa, việc tu hành không chỉ đơn thuần là tĩnh tại một nơi. Với tinh thần nhập thế sâu sắc của người con Phật, dù đã ở vào bậc thượng thọ của cuộc đời, Ni trưởng và lý tưởng phụng sự của bà vẫn không ngừng nghỉ. Bà luôn nỗ lực theo đuổi phương châm sống “tốt đời đẹp đạo”. Sự cống hiến không mệt mỏi của Ni trưởng đã nhận được sự kính ngưỡng sâu sắc không chỉ từ người dân tỉnh Tây Ninh mà còn từ khắp mọi miền đất nước.
Ni trưởng Thích nữ Diệu Nghĩa, do niên cao lạp trưởng, đã viên tịch vào lúc 4h ngày 30/4/2025 (nhằm ngày 3/4 năm Ất Tỵ), tại chùa Linh Sơn Tiên Thạch (chùa Bà), Núi Bà, Tây Ninh. Ni trưởng trụ thế 104 năm, trải qua 53 mùa an cư kiết hạ.
Lễ nhập kim quan được cử hành vào lúc 14h ngày 30/4/2025 (nhằm ngày 3/4 năm Ất Tỵ), tại chùa Linh Sơn Tiên Thạch. Kim quan của Ni trưởng được tôn trí tại chùa Linh Sơn Tiên Thạch.
Lễ viếng chính thức bắt đầu từ 17h ngày 30/4/2025.
Lễ truy niệm sẽ diễn ra vào lúc 8h ngày 7/5/2025 (nhằm ngày 10/4 năm Ất Tỵ). Lễ phụng tống kim quan nhập bảo tháp sẽ được cử hành vào lúc 9h cùng ngày, tại Thạch Động – chùa Hang, Núi Bà, Tây Ninh.
Hành trình phi thường của Ni trưởng Diệu Nghĩa từ một nữ cán bộ cách mạng đến bậc thầy thiền định là minh chứng cho sự cống hiến và phụng sự không ngừng nghỉ, một câu chuyện truyền cảm hứng trong Đạo phật.
