Liệu người nữ có thể đạt được giác ngộ tối thượng ngay trong đời này? Bối cảnh lịch sử ghi nhận sự hy sinh và tình yêu thương vô bờ của di mẫu Kiều Đàm Di dành cho Thái tử, vượt lên trên mọi phận sự thông thường, hé mở con đường dẫn đến sự siêu thoát. Khám phá hành trình đặc biệt này cùng Chiasedaophat.
Người nữ có khả năng chứng đắc sự giác ngộ và giải thoát ngay trong kiếp sống hiện tại hay không?
Bà Ma-ha Ba-xà-ba-đề (Mahaprajapati), còn được biết đến với tên gọi Đại Ái Đạo, là con gái vua Thiện Giác của nước Câu-lợi. Bà cũng là em gái của Hoàng hậu Ma Da và là di mẫu của Thái tử Tất Đạt Đa.
Di mẫu Ma-ha Ba-xà-ba-đề và hành trình nuôi dưỡng Thái tử:
Sau khi Hoàng hậu Ma Da hạ sinh Thái tử Tất Đạt Đa bảy ngày, bà đã viên tịch. Di mẫu Kiều Đàm Di đã đảm nhận vai trò thay chị chăm sóc cho Thái tử.
Phu nhân Kiều Đàm Di sở hữu dung mạo xinh đẹp, tính cách đoan trang, hiền hậu và đức hạnh cao cả. Bà không chỉ nhận được sự ngưỡng mộ và kính trọng từ mọi người trong cung, mà còn được Quốc vương Tịnh Phạn hết mực sủng ái. Sau khi Hoàng hậu qua đời, bà được tiến cử vào vị trí thay thế. Dù sau đó bà có hạ sinh hoàng tử Nan Đà, bà vẫn luôn dành tình yêu thương cho Thái tử Tất Đạt Đa như con ruột.
Thái tử Tất Đạt Đa ra đời.
Khi Thái tử còn nhỏ, dù có đến ba mươi hai cung nữ hầu hạ, phu nhân Kiều Đàm Di vẫn không yên lòng. Bà muốn tự tay chăm sóc Thái tử từ giấc ngủ, bữa ăn, cho đến những việc nhỏ nhặt nhất như chọn quần áo. Mọi thứ đều do một tay bà sắp xếp. Dù đã mất mẹ, Thái tử vẫn nhận được sự yêu thương và chăm sóc chu đáo từ người dì, tựa như tình mẹ ruột.
Năm mười chín tuổi, Thái tử bắt đầu nhận thức được sự vô thường của thế gian và bản chất không thật của thân thể. Ngài vô cùng thương xót chúng sinh còn chìm đắm trong ngũ dục và si mê, mong muốn tìm ra phương pháp để cứu vớt tất cả chúng sinh thoát khỏi vòng luân hồi sinh tử.
Từ bỏ dục lạc thế gian, Ngài một mình vượt thành vào rừng sâu để xuất gia tu hành khổ hạnh. Phu nhân Kiều Đàm Di hay tin, vô cùng đau buồn và thương nhớ. Bà lo lắng cho người con trai “cành vàng lá ngọc” của mình giờ đây phải chịu đựng cuộc sống cơ cực, kham khổ giữa núi rừng hoang vu. Nỗi lòng bà đau như cắt.
Hoàng hậu Ma Da sau khi sinh thái tử Tất Đạt Đa được bảy ngày thì băng hà. Di mẫu Kiều Đàm Di thay chị chăm lo cho Thái tử.
500 người nữ xin Phật xuất gia
Trong lần đầu tiên Đức Phật trở về Ca Tỳ La Vệ hoằng pháp, nhiều vị vương tôn trong dòng tộc như hoàng tử Bạt-đề, A-nan-đà, Nan-đà đã được Ngài độ hóa cho xuất gia. Ngay cả La Hầu La, con trai của Thái tử, cũng được thọ giới xuất gia theo Phật.
Chứng kiến cảnh tượng này, phu nhân Kiều Đàm Di phát khởi thiện căn và đến trước Đức Phật, tha thiết cầu xin cho bà và các vị nữ giới khác được xuất gia, gia nhập Tăng đoàn.
Vào thời điểm đó, trong Tăng đoàn của Đức Phật chưa có các vị Tỳ kheo ni. Trước lời thỉnh cầu của phu nhân Kiều Đàm Di, Đức Thế Tôn đã không chấp thuận. Ngài khuyên bà nên tiếp tục sống đời cư sĩ tại gia, học Phật pháp, quy y Tam Bảo, thọ trì năm giới. Ngài cho rằng nếu quyết tâm tu tập, bà vẫn có thể đạt được lợi ích lớn lao trong đời này và cả những đời sau.
500 người nữ xin Phật xuất gia
Tuy nhiên, phu nhân Kiều Đàm Di không bằng lòng với lời khuyên đó. Mỗi lần Đức Thế Tôn trở về cung thuyết pháp, bà vẫn kiên trì cầu xin được xuất gia.
Một ngày nọ, bà đích thân may hai tấm y và mang đến vườn Ni-câu-luật, nơi Đức Phật đang trú ngụ, để dâng cúng. Đức Thế Tôn nói: “Hai tấm y mà phu nhân dâng cúng, Như Lai hoan hỷ nhận một tấm, còn lại phu nhân nên cúng dường cho chúng Tăng.”
Được Đức Phật nhận y, bà vô cùng vui mừng và nhân cơ hội này, bà chắp tay bạch Phật: “Kính bạch Đức Thế Tôn! Xin Ngài thương xót cho hàng nữ giới chúng con cũng được xuất gia theo chánh pháp, thọ cụ túc giới.”
Đức Phật đáp: “Phu nhân chớ nói như thế! Người nữ tu tại gia cũng đã là tốt lắm rồi. Nay Ta đã xét kỹ, nếu cho nữ giới xuất gia, nhập vào Tăng đoàn của Như Lai thì có thể gây nhiều ảnh hưởng không tốt đến Tăng đoàn về sau.”
Di mẫu Kiều Đàm Di thỉnh cầu Phật cho xuất gia
Dù đã ba lần cầu xin đều bị từ chối, phu nhân Kiều Đàm Di vẫn kiên nhẫn chờ đợi. Với tấm lòng chân thành tha thiết muốn được xuất gia, và để thể hiện sự khẩn cầu sâu sắc, sau khi Đức Phật cùng Tăng đoàn từ Tỳ-xá-ly trở về Tinh xá Na-ma-đề-ni, bà đã cùng năm trăm người nữ phát nguyện tu hạnh khổ hạnh. Họ đi chân trần đến Tinh xá Na-ma-đề-ni để một lần nữa cầu xin Đức Phật cho phép xuất gia. Những đôi chân ngọc ngà của các vị mệnh phụ phu nhân đã rướm máu vì trên đường đi đầy chông gai, đá sỏi, nhưng họ vẫn kiên quyết tiến bước để cầu xin Đức Phật cho phép được xuất gia.
Lúc này, Tôn giả A-nan thấy di mẫu và năm trăm người nữ lấy hạnh khổ hạnh chân trần rướm máu làm nguyện vọng xuất gia, ngài không đành lòng nên đã một lòng thay họ nói giúp. Ngài tha thiết cầu xin Đức Phật lần nữa, đồng thời nhắc lại công ơn to lớn của bà Kiều Đàm Di đã từng nuôi nấng, chăm sóc Đức Thế Tôn từ thuở còn ở hoàng cung, thương yêu và lo lắng cho Ngài như người mẹ ruột thương con.
Cuối cùng, trước sự kiên trì, thành khẩn của bà Kiều Đàm Di cùng năm trăm vị mệnh phụ phu nhân, và sự tha thiết cầu xin của Tôn giả A-nan, Đức Thế Tôn nhận thấy không thể nào giải thích để họ từ bỏ mong muốn được gia nhập Tăng đoàn. Ngài đành miễn cưỡng chấp nhận thỉnh cầu. Tuy nhiên, nhằm hạn chế những bất ổn có thể xảy ra cho Tăng đoàn về sau, Ngài đã đưa ra một số điều kiện mà Ni giới phải tuân thủ, được gọi là Bát Kỉnh Pháp. Đức Phật dạy rõ, nếu nữ giới có thể tự nguyện vâng giữ theo Bát Kỉnh Pháp thì mới cho phép xuất gia.
Tôn giả A-nan bạch Phật: “Bạch Đức Thế Tôn! Nếu đồng ý cho phép họ xuất gia thì dù có đưa ra giới pháp gì, họ cũng sẽ hoan hỷ tuân theo.”
“Người có ý chí, ắt việc gì cũng thành”. Phu nhân Kiều Đàm Di đã trở thành vị Tỳ kheo ni đầu tiên trong Tăng đoàn, và năm trăm người nữ đi cùng bà cũng được xuất gia.
Đức Phật thuyết pháp cho ni chúng
Vị Ni trưởng đầu tiên
Sau khi xuất gia và thọ giới Tỳ kheo ni, bà Kiều Đàm Di được ban pháp danh là Ma-ha Ba-xà-ba-đề (Mahaprajapati), dịch sang Hán ngữ là Đại Ái Đạo. Bà hết sức kính cẩn thực hành theo lời Phật dạy. Đối với mọi người, bà không còn giữ tâm niệm mình là hoàng hậu của nước Ca Tỳ La Vệ, cũng không ỷ thế là di mẫu của Đức Phật. Bà luôn giữ thái độ khiêm cung, tinh tấn và nhiệt tình trong mọi công việc.
Sau khi xuất gia, bà được giao trách nhiệm lãnh đạo Ni chúng. Ngay cả các vị đại trưởng lão trong Tăng đoàn cũng dành cho bà sự kính trọng lớn.
Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo không chỉ góp phần giáo hóa Ni chúng mà còn tích cực tham gia công tác từ thiện, giúp đỡ những người nghèo khó. Đối với những người bệnh tật hoặc nạn nhân của thiên tai, lũ lụt, bà vui vẻ đến thăm hỏi và cứu trợ. Bà thường xuyên khuyên nhủ thanh thiếu niên tham gia các pháp hội để học hỏi Phật pháp. Ngoài ra, bà còn khuyến khích mọi người quy y Tam Bảo để nương theo đó mà xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhờ sự khuyên dạy của bà, nhiều gia đình đã biết quay về nương tựa nơi Tam Bảo và đạt được cuộc sống hạnh phúc.
Dù được Đức Thế Tôn giao trọng trách lãnh đạo Ni đoàn, bà vẫn không hề có tâm kiêu ngạo hay khinh mạn. Đối với những vị mới xuất gia, bà đều đưa họ đến các vị hòa thượng để xin thọ giới pháp.
Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo không chỉ góp phần giáo hóa Ni chúng mà còn tích cực tham gia công tác từ thiện, giúp đỡ những người nghèo khó. Đối với những người bệnh tật hoặc nạn nhân của thiên tai, lũ lụt, bà vui vẻ đến thăm hỏi và cứu trợ. Bà thường xuyên khuyên nhủ thanh thiếu niên tham gia các pháp hội để học hỏi Phật pháp. Ngoài ra, bà còn khuyến khích mọi người quy y Tam Bảo để nương theo đó mà xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn. Nhờ sự khuyên dạy của bà, nhiều gia đình đã biết quay về nương tựa nơi Tam Bảo và đạt được cuộc sống hạnh phúc.
Dù được Đức Thế Tôn giao trọng trách lãnh đạo Ni đoàn, bà vẫn không hề có tâm kiêu ngạo hay khinh mạn. Đối với những vị mới xuất gia, bà đều đưa họ đến các vị hòa thượng để xin thọ giới pháp.
“Người có ý chí, ắt việc gì cũng thành”. Phu nhân Kiều Đàm Di được xuất gia làm Tỳ kheo ni đầu tiên trong Tăng đoàn, năm trăm người nữ theo bà cũng được xuất gia như vậy.
Tuy mang thân nữ nhưng có đủ đầy phẩm hạnh của bậc trượng phu
Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo lãnh đạo Ni đoàn, nhưng bà và các vị ni chúng đều không tùy tiện thâu nhận đồ chúng, không tùy tiện đi khất thực. Y phục của họ thống nhất một màu, một loại. Khi đi đâu, họ không đi một mình, không mang theo nhiều đồ đạc khi đi xa, và không liên hệ quá nhiều với cư sĩ hay ở nhà thế tục. Mọi việc trên, Ni chúng đều tuân thủ nghiêm ngặt theo giới luật và thực hành một cách chỉnh chu.
Đại Ái Đạo xứng đáng là vị Tỳ kheo ni đầu tiên, xứng đáng là người lãnh đạo Ni đoàn. Bằng việc chấp nhận cho người nữ xuất gia, Đức Thế Tôn hy vọng Ni giới có thể học theo hạnh nguyện của Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo để bảo tồn và phát huy giáo pháp của Ngài.
Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo đã trụ thế hơn chín mươi tuổi mới nhập Niết Bàn. Lúc bấy giờ, Đức Phật đứng trước hội chúng và tán thán bà rằng: “Này chư Tỳ kheo! Các ông đừng nên xem thường Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo là người nữ. Tuy mang thân nữ nhưng lại có đức tính của bậc trượng phu, là người có đức hạnh cao cả, xứng đáng làm gương cho Tăng đoàn mai sau.”
Đức Phật đã đối trước hội chúng tán thán công hạnh tu tập của Tỳ kheo ni Đại Ái Đạo, đặc biệt là tấm gương về việc tuân giữ Bát Kỉnh Pháp.
Khám phá thêm những câu chuyện ý nghĩa và những lời dạy sâu sắc về Phật giáo qua chuyên mục Đạo Phật.
