Hành trình tìm về sự an lạc trong tu tập Tịnh Độ đôi khi khiến người thực hành hoang mang trước muôn vàn phương pháp. Làm sao để giữ tâm vững vàng, không bị xao lãng bởi những lời dạy khác nhau, và đạt tới trạng thái niệm Phật nhất tâm? Khám phá bí quyết để tâm trí nhẹ nhàng, thanh thoát và nguyện lực chân thành tại Chiasedaophat.
Việc thực hành pháp môn Tịnh Độ, chuyên tâm niệm danh hiệu Phật A Di Đà, là một con đường tu tập sâu sắc. Tuy nhiên, nhiều Phật tử, đặc biệt là người tại gia, đôi khi gặp phải những băn khoăn về phương pháp tu tập sao cho hiệu quả và đúng đắn nhất, tránh rơi vào tình trạng “loạn pháp”. Câu hỏi đặt ra là liệu việc kết hợp niệm Phật với thiền theo hơi thở, hay các phương pháp khác nhau, có thực sự phù hợp hay không, và làm thế nào để đạt được “nhất tâm bất loạn”.
Phật dạy rằng, người tu hành cần có sự kiên định và không nên chạy theo nhiều lời dạy khác nhau từ nhiều vị thầy. Việc tiếp nhận quá nhiều tư tưởng có thể gây nặng nề cho tâm trí, khiến chúng ta khó đạt được sự chánh niệm. Mục tiêu của việc tu tập là hướng đến sự nhẹ nhàng, thanh thản, không bị ràng buộc hay áp lực. Niệm Phật không nhất thiết phải cố gắng nhiếp tâm một cách gượng ép, hay dùng tràng hạt một cách máy móc. Điều quan trọng là tâm an lạc và nguyện lực chân thành.
Trong quá trình tu tập, việc tìm hiểu và áp dụng đúng phương pháp là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số gợi ý về cách thức niệm Phật phù hợp với từng đối tượng, giúp hành giả dễ dàng đạt được sự chuyên tâm.
Ảnh minh họa
1. Pháp tu dành cho người trẻ tuổi
Người trẻ tuổi thường năng động và có nhiều mối bận tâm. Để phù hợp với nhịp sống hiện đại, có thể thực hành hai thời khóa tu tập mỗi ngày, một vào buổi sáng và một vào buổi tối.
- Khóa tu buổi sáng: Trước khi bắt đầu công việc, hãy đến trước bàn Phật, dâng ba nén hương, điểm sáu tiếng chuông và thành tâm niệm thầm (kim cang trì) câu: “Nam Mô Tây Phương Cực Lạc Thế Giới Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật” ba lần, mỗi lần xá một xá. Sau đó, niệm mười câu danh hiệu Phật, rồi xá ba xá và điểm sáu tiếng chuông trước khi ra xe đi làm.
Phương pháp “Thập niệm ký số” này, niệm chậm rãi, không gấp gáp, mỗi hơi niệm bao nhiêu câu danh hiệu Phật cũng tính là một câu, niệm mười hơi như vậy. Tuy đơn giản, nhưng hiệu quả lại rất cao nếu thực hành chuyên tâm. Số lượng câu niệm không quan trọng bằng việc tâm có nhất quán hay không. Nếu tâm chuyên chú và hành trì không ngừng nghỉ, hiệu quả sẽ rất lớn.
- Khóa tu buổi tối: Vào lúc 22 giờ, trước khi nghỉ ngơi, sau khi vệ sinh cá nhân và mặc áo tràng, hãy đến trước bàn Phật, dâng ba nén hương, cúng ba chén nước. Điểm nhẹ sáu tiếng chuông, chắp tay xá ba xá thật sâu và tĩnh táo.
Tiếp đó, niệm bài:
“Cúi đầu đảnh lễ Phật phương Tây
Đạo sư tiếp dẫn chúng sanh nầy
Con nay phát nguyện về Lạc quốc
Xin Phật thương con độ vãng sanh”
Niệm “Nam Mô Tây phương Cực Lạc Thế Giới Đại Từ, Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật” ba lần, mỗi lần xá một xá. Sau đó, niệm:
Nam Mô A Di Đà Phật (niệm 10 xâu chuỗi 108 hạt)
Nam Mô Quan Thế Âm Bồ Tát (niệm 10 câu)
Nam Mô Đại Thế Chí Bồ Tát (niệm 10 câu)
Nam Mô Địa Tạng Vương Bồ Tát (niệm 10 câu)
Nam Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát (niệm 10 câu)
Tiếp theo, niệm bài:
“Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ
Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn
Pháp môn vô lượng thệ nguyện học
Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”
Và bài nguyện:
“Ngưỡng nguyện Bản sư Vô Lượng Thọ – Quan Âm, Thế Chí, Thánh Hiền Tăng – Đồng triển oai quang phổ chiếu lâm – Cộng tứ minh gia hàm cứu bạt – Vô thủy kim sanh chư tội chướng – Lục căn tam nghiệp chúng khiên ưu – Nhất niệm viên quang tội tánh không – Đẳng đồng pháp giới hàm thanh tịnh.
Niệm Phật công đức thù thắng hạnh
Vô biên thắng phước giai hồi hướng
Phổ nguyện pháp giới chư chúng sanh
Tốc vãng vô lượng quang Phật sát.
* Nguyện tiêu tam chướng trừ hiền não
Nguyện đắc trí tuệ chơn minh liễu
Phổ nguyện tội chướng tất tiêu trừ
Thế thế thường hành Bồ Tát đạo.
* Nguyện sanh Tây phương Tịnh độ trung
Cửu phẩm liên hoa vi phụ mẫu
Hoa khai kiến Phật ngộ vô sanh
Bất thối Bồ Tát vi bạn lữ.
* Nguyện dĩ thử công đức
Phổ cập ư nhất thiết
Ngã đẳng dữ chúng sanh
Giai cộng thành Phật đạo.
Tự quy y Phật, đương nguyện chúng sanh, thể giải đại đạo phát vô thượng tâm
Tự quy Pháp, đương nguyện chúng sanh, thâm nhập kinh tạng, trí tuệ như hải
Tự quy Tăng, đương nguyện chúng sanh, thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại.
Nguyện đem công đức nầy
Hướng về khắp tất cả
Đệ tử và chúng sanh
Đều trọn thành Phật đạo.”
Cuối cùng, điểm sáu tiếng chuông, xá ba xá rồi lui ra.
Ảnh minh họa
2. Pháp tu dành cho Phật tử lớn tuổi
Ở độ tuổi này, nhiều người đã nghỉ hưu và có nhiều thời gian hơn để tu tập. Việc phát nguyện tụng kinh niệm Phật là rất đáng quý. Tuy nhiên, để đảm bảo sự bền bỉ, các thời khóa nên có giới hạn nhất định.
Phát nguyện niệm Phật theo nghi thức đã nêu, nhưng thời gian hạn định là 20 phút mỗi lần, không thêm bớt. Điều này giúp bảo toàn sức khỏe và nghị lực, đảm bảo có thể duy trì việc tu tập suốt đời. Tương tự, khi tụng kinh, có thể chọn các bộ kinh như Pháp Hoa, Phổ Hiền, Từ Bi Thủy Sám, Địa Tạng. Việc quan trọng không phải là tụng bao nhiêu kinh, mà là sự kiên trì, không thối chí.
Ảnh minh họa
3. Pháp tu dành cho Phật tử lão niên
Ở độ tuổi này, sức khỏe có thể suy giảm, mắt mờ, lưng mỏi. Nếu phát nguyện niệm Phật, điều đó rất được trân trọng. Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe, các thời khóa niệm Phật cũng cần có giới hạn.
Phát nguyện niệm Phật theo nghi thức đã nêu, nhưng thời gian hạn định là 15 phút, niệm 10 xâu chuỗi. Sau khi niệm xong, lạy ba lạy, xá ba xá rồi nghỉ ngơi. Không nên cố gắng quá sức, mà hãy dành sức khỏe và nghị lực để duy trì việc tu tập lâu dài.
Tĩnh tâm và lắng lòng là cách để tăng trưởng năng lượng và sức khỏe. Khi tâm thể nhẹ nhàng, chúng ta mới có thể vui vẻ tu tập. Nếu tâm nặng nề, dễ sinh lười biếng và tìm cách đối phó, xem như đã niệm Phật nhưng thực chất lại càng chìm đắm trong phiền não. Câu chuyện về lão tiều phu niệm Phật sau đây là một minh chứng cho việc niệm Phật đạt đạo một cách nhẹ nhàng và thanh thoát.
Vào năm 1957, khi còn nhỏ, tôi được nghe kể về một lão tiều phu, người ít chữ nghĩa nhưng niệm Phật lại có hiệu quả cao. Hằng ngày, ông vào rừng kiếm củi để sinh sống và nhận thấy thời gian trôi đi, thân xác dần hao mòn. Một ngày nọ, ông phát tâm tu hành, muốn niệm Phật để thoát khổ. Ông gặp một vị đạo sư và xin dạy phép tu. Vị đạo sư dạy ông niệm: “Nam Mô A Di Đà Phật”. Tuy nhiên, do trí nhớ kém, ông chỉ nhớ được “Nam Mô A…” và quên phần còn lại, đành chờ hôm sau hỏi lại.
Ngày hôm sau, vị đạo sư lại dạy ông niệm đủ sáu chữ, nhưng về nhà ông lại quên mất. Cứ như vậy, ông liên tục hỏi và vị đạo sư kiên nhẫn chỉ dạy. Cuối cùng, khi ông lão vẫn tha thiết hỏi “Nam Mô A… rồi gì nữa?”, vị đạo sư đã không quay lại mà dần bay lên trời. Lão tiều phu vẫn chạy theo hỏi, cho đến khi cả hai cùng bay lên cao, với năm sắc hào quang xuất hiện. Vị đạo sư đã độ cho lão tiều phu chứng quả, cùng đứng trong vầng hào quang.
Cư sĩ Minh Sơn, một công nhân tại Thành phố Hồ Chí Minh, sau khi quy y Tam Bảo vào ngày 15 tháng 7 năm 2010, đã được hướng dẫn tu tập pháp niệm Phật. Mỗi ngày, cư sĩ niệm Phật theo phép “thập niệm ký số” vào buổi sáng và tụng kinh vào buổi tối cùng gia đình. Hàng năm, ông phát nguyện tụng kinh Pháp Hoa, Địa Tạng và Vô Lượng Thọ. Việc tu tập đúng pháp và đúng giờ đã giúp cư sĩ giữ gìn sức khỏe ở tuổi 52.
Điều quan trọng trong việc tu tập là tránh tiếp nhận quá nhiều pháp môn, dễ dẫn đến loạn pháp và rối bời. Niệm Phật cốt yếu là điều phục tâm, quan sát tâm đang trú ở đâu, có loạn hay tịnh. Không phải cứ dùng nhiều phương tiện niệm Phật là được, mà cần khéo léo để tránh tạp niệm, loạn niệm. Khi tâm không sanh khởi, vọng niệm không có chỗ trú, phiền não cũng không còn. Tâm thanh tịnh sẽ dẫn đến vô niệm tự tại, giúp chúng ta dễ dàng đạt đạo.
Không có pháp nào cao hơn sự nhất tâm, giữ chánh niệm, thực hành nhất hạnh tam muội – chuyên chú vào một chỗ, giảm bớt tiếp xúc ngoại cảnh và dứt các duyên lôi cuốn. Các bậc cao tăng xưa kia, dù tu Thiền hay Tịnh Độ, đều có ý nguyện dung thông giữa hai pháp môn này để hoằng dương Chánh pháp. Các vị như Lô Sơn Huệ Viễn, Quang Minh Thiện Đạo, Vĩnh Minh Diên Thọ, Vân Thê Châu Hoằng, Trí Húc Linh Phong, Thiệt Hiền Tế Tĩnh, Ấn Quang Đại sư đều là những minh chứng.
Đặc biệt, Ngài Trí Húc Linh Phong (Ngẫu Ích) ban đầu là người bác bỏ Phật pháp, sau khi đọc quyển “Trúc Song Tùy Bút” của Ngài Vân Thê Châu Hoằng dạy pháp Tịnh Độ, đã giác ngộ và quy y Tam Bảo. Dù thời bấy giờ có những quan điểm bài xích pháp Tịnh Độ là “quyền giáo, tiệm tu”, nhưng Ngài khẳng định niệm Phật là “tâm tông viên đốn”. Ngài Trác Tả Xa, một vị thiền sư, khi hỏi về Tịnh Độ, đã được Ngài Trí Húc giải thích rằng pháp môn Tịnh Độ đơn giản, yếu chỉ là tin sâu, nguyện thiết và thực hành tinh tấn. Ngài cũng dẫn lời Phật dạy: “Nếu người nào chuyên niệm Nam Mô A Di Đà Phật, chính là Vô thượng thâm vi diệu Thiền”.
Qua lịch sử và công hạnh của các vị Tổ sư, chúng ta thấy việc dung thông Thiền và Tịnh là phương tiện để hoằng truyền Chánh pháp. Tuy nhiên, khi thực hành, cần phân biệt rõ ràng: tu Thiền ra tu Thiền, tu Tịnh ra tu Tịnh, không nên cùng lúc sử dụng nhiều pháp sẽ gây rối loạn tinh thần và thối chuyển đạo quả.
Ảnh minh họa
Niệm Phật không ảnh hưởng đến hơi thở
Nhất tâm tức là thân tâm chuyên chú vào việc niệm Phật, không để tán loạn sang các pháp khác. Có thể niệm cao thanh trì (có tiếng), kim cang trì (không tiếng), hoặc mặc trì (ý niệm) để giữ chánh niệm.
Trong một buổi hướng dẫn tu tập, tôi đã chỉ dạy một cư sĩ về cách niệm Phật. Cư sĩ được ấn định thời khóa niệm Phật là 20 phút. Sau khi thực hiện các nghi thức phổ thông, cư sĩ ngồi bán già, hai tay hiệp chưởng, mắt nhìn thẳng chóp mũi và chậm rãi niệm danh hiệu: “Nam… Mô… A… Di… Đà… Phật… Nam… Mô… A… Di… Đà… Phật…”. Trong quá trình niệm, không cần chú trọng vào hơi thở, chỉ cần thở bình thường và tập trung vào việc niệm Phật. Thực hành như vậy trong 20 phút, sau đó niệm Tứ Thánh, hồi hướng, tam quy y. Phương pháp đơn giản này sẽ giúp đạt được nhất tâm.
Lời kết:
Bạn nên điều hòa hơi thở và việc niệm Phật. Hãy nhớ rằng, hơi thở không nhất thiết phải ảnh hưởng đến việc niệm Phật. Trước khi niệm Phật, hãy thực hiện các nghi thức cần thiết, ngồi bán già, hiệp chưởng, và niệm danh hiệu Phật. Phương pháp niệm Phật không ảnh hưởng đến hơi thở ra vào này có vẻ logic và giúp bạn tránh tạp loạn. Hãy quay trở lại với phương pháp này để tâm được an định.
Chúc bạn thành tựu pháp tu.
Niệm Phật như nước với trăng
Nước trong trăng tỏ, nước lu mờ trăng.
Pháp tu có tự bao giờ,
Không nên đổi mới theo thời xưa nay.
Niệm Phật phải gắng trì trai,
Giảm bớt giết chóc độ dân yên lành.
Đêm đêm gió mát trăng thanh,
Ngồi đây niệm Phật chí thành mười câu.
Niệm lâu diệt bỏ não sầu,
Tây Phương Tịnh Độ Phật thâu đem về.
Chúng ta dòng dõi Bồ Đề,
Phải tu cho đúng đường về mới xong.
Cùng Đạo, con Phật một lòng
Quyết tâm giữ vững giống dòng Thích Ca.
Mong rằng những chia sẻ trên đây sẽ giúp quý vị thêm vững niềm tin và thực hành pháp môn niệm Phật một cách tinh tấn. Để tìm hiểu sâu hơn về các phương pháp tu tập và giáo lý vi diệu trong Đạo phật, quý vị hãy khám phá thêm trong chuyên mục chính.
