Những lời răn dạy về lẽ sống cao đẹp chỉ thực sự có giá trị khi đi đôi với hành động cụ thể, tránh rơi vào sự sáo rỗng hay khoa trương. Làm thế nào để chuyển hóa lý tưởng thành hành động thiết thực và tránh xa những cám dỗ của đời sống, hãy cùng khám phá thêm trên chiasedaophat.com.
Tuy nhiên, việc đề cập đến những phẩm chất cao thượng như ly dục, xả bỏ, dù chỉ là ý niệm ban đầu, cũng đã mang giá trị quý báu bởi chúng là những hạt mầm tiềm ẩn cho sự phát triển tâm linh trong tương lai. Song, nếu chỉ dừng lại ở lời nói suông, thiếu hành động thực tế, thì lời nói ấy sẽ trở nên rỗng tuếch, rơi vào trạng thái lộng ngôn hoặc ngoa ngữ. Do đó, khi bàn về đạo lý, điều cốt yếu là phải nỗ lực sống theo đạo lý ấy, và khi luận bàn về thiền định, cần cố gắng thực hành thiền định.
“Một thời, Đức Phật ngự tại vườn Cấp Cô Độc, thuộc rừng cây Kỳ đà, tại nước Xá Vệ. Khi ấy, Đức Phật dạy các Tỳ kheo:
Trong quá khứ, tại một hòn đảo nọ, có một vị Ưu bà tắc (cư sĩ tại gia) đến thăm một Ưu bà tắc khác. Trong cuộc trò chuyện, vị khách đã kịch liệt chỉ trích dục lạc, cho rằng: “Dục lạc này là hư vọng, không có thực chất, là những pháp lừa dối, giống như ảo ảnh, chỉ để gạt trẻ con”.
Sau khi nói những lời ấy, vị Ưu bà tắc trở về nhà và lại đắm chìm trong sự hưởng thụ theo ngũ dục (năm loại dục lạc). Tại nhà của vị Ưu bà tắc này, có một vị Thiên thần đang cư trú. Vị Thiên thần suy nghĩ: “Vị Ưu bà tắc này thật không có gì đặc biệt, cũng giống như bao vị Ưu bà tắc khác. Ông ta ngồi giữa đám đông mà lên án dục lạc là giả dối, lừa gạt, thế rồi lại trở về nhà mình và đắm chìm trong năm dục. Giờ đây, ta sẽ giúp ông ta giác ngộ.” Nói rồi, vị Thiên thần đã nói bài kệ rằng:
Giữa đám đông tụ họp,Chê trách dục vô thường.Tự mình lại chìm đắmTrong ái dục bùn sâu.
Ta thấy trong hội kia,Các vị Ưu bà tắcĐã thấu hiểu giáo pháp,Giữ gìn giới thanh tịnh.
Ngươi thấy pháp vui thay,Mà nói dục vô thường.Sao lại buông theo dục,Không đoạn dứt tham ái?Vì sao còn vui thíchVới thế gian này,Nuôi vợ con, quyến thuộc?
Sau khi nghe vị Thiên thần khai thị, vị Ưu bà tắc kia đã giác ngộ. Ngài liền cạo bỏ râu tóc, khoác lên mình áo cà sa, phát tâm tín tâm chân chính, xuất gia học đạo. Ngài tinh tấn tu tập, đoạn trừ tất cả các pháp hữu lậu và chứng đắc quả A la hán.
Đức Phật thuyết pháp xong, các Tỳ kheo nghe lời dạy của Ngài đều hoan hỷ và thực hành theo.” (Kinh Tạp A hàm, kinh số 591)
Nếu suy xét một cách chín chắn và chân thật từ đáy lòng, việc một người nói ra những lời lẽ thánh thiện, khuyến khích người khác sống thiện lành mà bản thân chưa thực hiện được trọn vẹn những gì mình nói, thì đó cũng là lẽ thường tình của chúng sinh. Bởi lẽ, nếu sự hiểu biết và hành động luôn tương ứng hoàn hảo, thì ai ai cũng đã trở thành bậc thánh hiền. Điều quan trọng nằm ở chỗ, khi chia sẻ giáo pháp, chúng ta cần nhận thức rõ những hạn chế của bản thân và nỗ lực vươn lên, đồng thời giữ thái độ hổ thẹn với chính mình.
Ngược lại, việc nói những lời lẽ cao siêu như ở trên trời nhưng hành động lại hoàn toàn trái ngược ở dưới đất, chỉ nhằm mục đích khoe khoang kiến thức để đề cao bản ngã và mưu cầu danh lợi, sự cúng dường thì thực sự không nên. Bởi lẽ, sự khôn ngoan và khéo léo trong lời nói có thể đánh lừa được những người dễ tin, nhưng những người có chiều sâu và sự tinh tế sẽ nhận ra bản chất thật. Huống chi, các vị hộ pháp chư thiên và quỷ thần luôn thấu suốt tâm ý của chúng ta. Vì vậy, chúng ta cần thường xuyên tự nhắc nhở mình sống chân thật, biết hổ thẹn và khiêm cung, luôn nhận thức rõ những hạn chế và sai lầm của bản thân.
Cuộc sống muôn màu muôn vẻ với vô số cung bậc và sự biến đổi khôn lường, nhưng sự thật vẫn luôn là sự thật. Nghiệp nhân vẫn vận hành một cách vô tư và lạnh lùng, kết thành nghiệp quả, bất kể chúng ta có nói ra bao nhiêu lời lẽ thánh thiện, hoa mỹ, tốt đẹp mà không thực hành. Là đệ tử của Đức Thế Tôn, chúng ta cần luôn tâm niệm, suy ngẫm về một trong những định nghĩa về Như Lai – đó là bậc “nói sao làm vậy”. Từ đó, chúng ta tu dưỡng, chuyển hóa ba nghiệp thân, khẩu, ý, để trở thành người có “hạnh giải tương ưng”.
Quảng TánhTheo thuvienhoasen.org
Hãy cùng khám phá sâu hơn về cách thực hành và chuyển hóa bản thân, để lời nói và hành động luôn hòa hợp, mang lại ý nghĩa đích thực trong cuộc sống, qua chuyên mục Đạo phật.
