Cuộc sống vốn dĩ là một hành trình đầy thử thách, nơi mỗi cá nhân đều được ban tặng khả năng tư duy độc đáo để phân biệt điều đúng sai. Để vượt qua những chông gai và sống an lạc, Đức Phật đã chỉ ra hai mươi khía cạnh khó khăn cần tu tập, hướng con người đến sự thấu hiểu và yêu thương. Khám phá con đường rèn luyện tinh thần và chuyển hóa bản thân tại chiasedaophat.com để tìm thấy sự vững vàng trên bước đường Phật đạo.
Cuộc sống con người là quý giá, vượt trội hơn các loài khác nhờ khả năng tư duy, phân biệt đúng sai, tốt xấu. Hành trình cuộc đời là một chuỗi nhân duyên đan xen, đòi hỏi chúng ta phải yêu thương và che chở lẫn nhau bằng sự thấu hiểu. Những ai sống với nhận thức chân chính, tin vào lời Phật dạy sẽ dễ dàng vượt qua nghịch cảnh, cạm bẫy cuộc đời bằng tình người.
Hai mươi điều “khó” mà Đức Phật chỉ ra không phải là không thể thực hiện, mà là lời nhắc nhở về ý thức tu tập. Để đạt đến quả vị Thánh nhân, Bồ tát hay Phật, trước hết cần phải vượt qua những thử thách này. Những khó khăn đó được xem là yếu tố quan trọng để tôi luyện tinh thần, tăng sức chịu đựng và sự vững vàng trên con đường Phật đạo, trở thành hành trang không thể thiếu trong đời sống tu hành.
| Ảnh minh họa (Nguồn: Internet) |
Việc dùng tâm đại từ bi để giúp mọi người sống trong chánh niệm, tỉnh giác là một điều khó. Tin sâu Tam bảo, tin sâu nhân quả thiện ác cũng là những điều khó. Và niềm tin vào khả năng thành Phật của chính mình lại càng khó hơn. Tuy nhiên, việc chuyển hóa phiền não tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến là điều có thể thực hiện được, dù rất khó khăn đối với những người quá tham lam và ích kỷ.
1. Nghèo khổ bố thí là khó
Điều khó đầu tiên được nêu lên là sự bố thí của người nghèo khổ. Nghèo khổ được định nghĩa là sự thiếu thốn về vật chất, từ cơm ăn, áo mặc đến tài sản, dẫn đến khó khăn trong việc mở rộng lòng nhân ái. Bố thí, theo nghĩa rộng, là sự cho đi, chia sẻ, giúp đỡ một cách tự nguyện. Hành động này thường được thực hiện bởi những người có dư dả.
Tuy nhiên, người nghèo khổ, dù thiếu thốn vẫn giữ tâm bố thí, cúng dường là điều vô cùng cao quý. Điều này thể hiện lòng từ bi rộng lớn, thái độ không oán trách hoàn cảnh, sự vị tha, bao dung và tình yêu thương. Họ nhận ra rằng sự nghèo khó có thể là do nghiệp nhân trong quá khứ từ tham lam, ích kỷ, keo kiệt. Do đó, họ nỗ lực làm lành để hưởng phước.
Trong xã hội, người nghèo mà biết bố thí là điều khó nhất vì họ luôn trong tình trạng thiếu thốn. Tuy nhiên, có những câu chuyện về những người nghèo khó, dù chỉ có một chút ít ỏi, vẫn sẵn sàng chia sẻ, cúng dường Tam bảo hoặc giúp đỡ người khác khó khăn hơn mình. Điều này cho thấy niềm tin sâu sắc vào nhân quả và khả năng chuyển hóa khổ đau thành an vui.
Câu chuyện về hai vợ chồng nghèo thời Đức Phật, vì mong muốn cúng dường Tam bảo mà phải mượn nợ và chấp nhận làm đầy tớ suốt đời, là minh chứng cho sự hy sinh cao cả. Việc làm của họ đã cảm động nhà vua, giúp họ thoát khỏi cảnh nghèo khó và tiếp tục phát tâm bố thí. Điều này khẳng định rằng, người nghèo khổ biết bố thí là biểu hiện của lòng tin sâu sắc vào Tam bảo, nhân quả và khả năng tự chuyển hóa.
Tấm gương của vua Trần Nhân Tông cũng cho thấy một vị lãnh đạo biết hướng dân chúng tu hành theo tinh thần Phật dạy, xây dựng đất nước hùng cường, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Đạo Phật dạy con người sống có ích cho đời, không vì lợi ích cá nhân mà làm khổ mình, khổ người. Khi bố thí, cần cung kính tôn trọng người nhận, không có thái độ khinh rẻ.
Tóm lại, người nghèo khổ biết bố thí, cúng dường với lòng thành kính là điều rất khó, thể hiện sự kính tin Tam bảo, tin sâu nhân quả và nhận thức mình là chủ nhân của họa phúc.
2. Giàu sang học đạo là khó
Nhiều người giàu có, sung túc về vật chất lại ít quan tâm đến việc tu học, tín tâm Tam bảo hay tin sâu nhân quả. Họ đắm chìm trong tài sản, lo sợ mất mát, xem vật chất là mục đích tối hậu của cuộc sống, chạy theo tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, hưởng thụ. Sự giàu có, nếu không đi kèm với trí tuệ, có thể khiến họ bị trói buộc, đam mê khó gỡ bỏ.
Trong kinh Phật dạy, những người giàu sang biết bố thí nhưng không tu học giải thoát, thiếu trí tuệ, có thể tái sinh làm voi, ngựa quý. Điều này cho thấy, giàu sang mà biết buông xả, học đạo giải thoát là một điều rất khó, được liệt vào hàng thứ hai trong 20 điều khó.
Tuy nhiên, không phải tất cả người giàu đều vậy. Nhiều nhà hảo tâm, triệu phú, tỷ phú đã đóng góp đáng kể cho các hoạt động từ thiện, xây dựng cầu đường, chùa chiền. Quan trọng hơn, họ biết buông xả những tâm tư chấp trước, nên cuộc sống luôn bình yên, hạnh phúc.
Các bậc giàu có như vua Tần Bà Sa La, trưởng giả Cấp Cô Độc thời Đức Phật, vừa phát tâm bố thí cúng dường, vừa học đạo giải thoát, trở thành tấm gương sáng về cả phước báo và trí tuệ. Họ có phước báo giúp đỡ người khác, có trí tuệ không tham đắm tài sản, tâm luôn an nhiên tự tại.
Câu chuyện về trưởng giả Tu Đạt (Cấp Cô Độc) là một minh chứng. Dù giàu có nhất nước, ông vẫn khao khát gặp Đức Phật. Sau khi nghe pháp và chứng quả Tu Đà Hoàn, ông phát nguyện quy y Tam bảo, gìn giữ đạo đức và tích cực cúng dường, hộ trì Tam bảo, giúp đỡ người nghèo khó. Ông đã xin Phật cho xây dựng Tịnh xá Kỳ Viên, nơi Đức Phật an cư suốt 25 mùa.
Cấp Cô Độc, với ý nghĩa “cung cấp sự cần thiết cho người cô độc”, đã mở rộng tấm lòng bao la giúp đỡ mọi người. Dù sau này tài sản cạn kiệt do thiên tai, ông vẫn giữ vững tín tâm, chia sẻ phần ăn của mình để cúng dường chư tăng. Nhờ phước đức và lòng thành kính, gia đình ông dần khấm khá trở lại và ông tiếp tục thực hành bố thí.
Hành động bố thí, cúng dường của Cấp Cô Độc quan trọng ở tâm chân thành và lòng tôn kính, là con đường dẫn đến tình yêu thương nhân loại, xóa bỏ oán thù. Đây là nấc thang đầu tiên của Bồ tát, giúp tâm an lạc, thảnh thơi, thấy ai cũng là người thân thương.
Phật dạy, người gieo trồng phước đức sẽ được đầy đủ, giàu sang. Cấp Cô Độc, ngoài bố thí, cúng dường, còn là tấm gương sáng tu học, hướng dẫn gia tộc tin sâu nhân quả, tín tâm Tam bảo, và trước khi mạng chung được sinh về cõi trời.
Đối với người xuất gia, việc khuyên người khác buông xả nhưng bản thân lại tham đắm là điều đáng suy ngẫm. Nhiều người giàu có bỏ ra hàng trăm tỷ cúng dường Tam bảo, xây chùa to Phật lớn, tạo lòng tin cho mọi người về giá trị của đạo Phật dựa trên nền tảng nhân quả. Do đó, giàu có mà biết bố thí, cúng dường và khiêm tốn học đạo là gương sáng của các vị đại Bồ tát.
3. Bỏ thân mạng vì lẽ phải là khó
Mạng sống con người vô cùng quý giá, được pháp luật bảo vệ. Ai cũng tham sống, sợ chết, đó là bản năng tự nhiên. Do đó, bỏ thân mạng vì lẽ phải là điều rất khó khăn, vì con người thường không muốn chết một cách vô lý hay vì một lý tưởng nếu không thấy lợi ích.
Trong quan điểm Phật giáo, lẽ phải là chân lý của cuộc đời, là sự thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau để giải thoát khổ đau. Chết vì lẽ phải là thực hiện và bảo vệ chân lý, hoằng hóa đạo pháp, cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh. Đó là cách bảo vệ lẽ phải cao cả nhất của người Phật tử chân chính.
Trong cuộc đời, lẽ phải có thể là sự hy sinh bảo vệ đất nước, dân tộc, hoặc quyền lợi của nhân loại. Nếu không có những người vì lợi ích chung, thế giới sẽ chìm trong chiến tranh do lòng tham lam và ích kỷ.
Quan niệm “lẽ phải thuộc về kẻ chiến thắng” là sai lầm, vì nó chỉ xuất phát từ quyền lợi cá nhân và thế lực. Để hiểu sâu lời Phật dạy, cần nhìn vào những tấm gương hy sinh thân mạng vì đạo và đời.
Tôn giả Phú Lâu Na là một tấm gương sáng về tinh thần học đạo và lòng vô ngã vị tha. Ngài sẵn sàng đến xứ sở tàn nhẫn, ác độc để hoằng hóa. Khi Đức Phật hỏi về cách đối xử nếu bị dân chúng chửi mắng, đánh đập, thậm chí giết chết, Tôn giả Phú Lâu Na trả lời rằng sẽ cám ơn họ, vì nhờ họ mà tăng thêm khả năng chịu đựng và thoát khỏi thân xác nhơ bẩn. Với lòng bao dung đó, ngài đã độ hóa được nhiều người.
Phật dạy “dám chết vì lẽ phải” là khó làm vì bản tính tham sống sợ chết. Tuy nhiên, Đức Phật cũng dạy mạng sống con người vô cùng quý giá, cần trân trọng, gìn giữ. Nhưng khi đối diện với trường hợp đòi hỏi hy sinh mạng sống để phục vụ lợi ích cho nhiều người, một chân lý tuyệt mỹ, thì cần phải hy sinh cái tôi.
Câu chuyện về Bồ tát trong kiếp xưa, hy sinh thân mạng để giết bọn cướp, cứu 500 thương buôn, thể hiện tinh thần bảo vệ chân lý, bênh vực lẽ phải. Dù phải chịu quả báo về việc giết người, nhưng hành động đó mang lại lợi ích lớn cho nhân sinh.
Tinh thần này tiếp tục được phát huy qua những hiệp sĩ đường phố, sẵn sàng hy sinh tính mạng để bảo vệ người yếu thế. Chúng ta cần hiểu rằng, sự hy sinh vì lẽ phải là việc bất đắc dĩ, không tính toán, chỉ thấy khổ thì giúp, thấy nguy thì cứu, vì lợi ích chung.
Làm được việc nghĩa để giúp người cứu vật là điều rất khó, và ai làm được điều đó chính là những vị Bồ tát đích thực.
Còn nữa…
Thích Đạt Ma Phổ Giác
Đức Phật đã chỉ ra 20 điều khó trong cuộc sống, những lời dạy quý báu này là kim chỉ nam giúp chúng ta vượt qua thử thách và hướng đến giác ngộ. Để hiểu rõ hơn về những bài học sâu sắc này, mời bạn khám phá chuyên mục Đạo phật.
