Khám phá ngôi chùa cổ Liên Hoa tại Bạc Liêu, nơi ghi dấu ấn sâu đậm của Ni sư Như Kỉnh, người sáng lập và đào tạo nên nhiều thế hệ tăng tài cho Phật giáo tỉnh nhà. Liên kết với Chia sẻ Đạo Phật để tìm hiểu thêm về hành trình phụng sự đạo pháp giữa bối cảnh lịch sử đầy biến động.
Chùa Liên Hoa – Dấu ấn lịch sử Phật giáo Bạc Liêu
Trong các tư liệu về Phật giáo tỉnh Bạc Liêu, thông tin về Ni sư Như Kỉnh, người khai sơn tạo tự chùa Liên Hoa, thu hút sự chú ý đặc biệt. Ni sư không chỉ có công xây dựng ngôi chùa này mà còn đào tạo nhiều tăng tài cho tỉnh. Chùa Liên Hoa, tọa lạc tại ấp Thành Thưởng, xã An Trạch, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu, là một minh chứng cho sự phát triển của Phật giáo tại địa phương.
Chùa Liên Hoa
Nằm dọc theo quốc lộ 1, gần chợ Khúc Tréo (Tân Phong), chùa Liên Hoa hiện lên thấp thoáng bên dòng kênh đào 16. Bến phà xưa đã được thay thế bằng một cây cầu do chùa vận động xây dựng, mang một kiến trúc độc đáo.
Ngôi chùa ngày nay đã có nhiều thay đổi so với thuở ban đầu. Theo lời kể của Chú Hai, một người họ hàng thân thiết của Ni sư Như Kỉnh, bà đã tu hành từ nhỏ và được cha mẹ cho 20 công đất để lập chùa. Ngôi chùa ban đầu được xây dựng đơn sơ với cột cây tạm bợ. Trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt, Ni sư đã dũng cảm đào hầm bí mật dưới thánh tượng để nuôi giấu những người tham gia cách mạng, bất chấp hiểm nguy.
Thượng tọa Thích Huệ Thành, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Cà Mau, cũng từng tu học và chăm sóc Ni sư Như Kỉnh từ khi còn nhỏ. Sự giác ngộ đến với Ngài một cách tự nhiên, được người thân mô tả là “có căn”.
Trong gian hậu tổ của chùa Liên Hoa, di ảnh của Ni sư Như Kỉnh được phụng thờ trang trọng, giữ nguyên vẹn hình ảnh đã xuất hiện trong các tài liệu Phật giáo tỉnh Bạc Liêu.
Tượng Bồ Tát Quán Thế Âm được đặt trang trọng trước sân chùa
Chùa Liên Hoa hiện nay bao gồm nhiều công trình kiến trúc tách biệt. Mặt tiền hướng ra kênh đào 16 với cổng cũ, chính điện mang màu đỏ rực rỡ, đường nét kiến trúc tinh tế, mái cong và ngói cũ tạo nên vẻ đẹp cổ kính, trang nghiêm. Bên trong chính điện đầy đủ các ban thờ và quả hồng chung cổ kính. Kế bên là gian bếp, nhà ăn, phòng kinh sách. Chính điện mới hai tầng kiên cố, vững chãi dẫn đến cổng mới. Phía tả là tăng xá, nhà vãn sanh; phía hữu là ni xá, phòng khách, các tịnh thất với những cây mận trĩu quả sum suê.
Sân chùa rộng rãi, cổng mới lớn nhìn ra đường làng, dẫn vào khu thánh tượng lộ thiên, hồ nước và nghĩa địa do chùa quản lý. Phòng nghỉ và văn phòng của Thượng tọa Trưởng Ban tọa lạc dưới tầng trệt của chính điện mới, mang đến không gian thanh tịnh và trang nhã.
Nhiều thế hệ đã gắn bó với ngôi chùa này. Chú Hai, người thân của Ni sư Như Kỉnh, chia sẻ những ký ức quý báu về bà. Ni sư Như Kỉnh viên tịch năm 1984, nhưng những đóng góp của bà cho đạo pháp và dân tộc vẫn còn được ghi nhớ.
Tại vùng Cà Mau – Bạc Liêu và các tỉnh miền Tây, khi nhắc đến lịch sử Phật giáo, pháp danh Ni sư Như Kỉnh, cô Hai Ngó, sư Ông Huệ Hà là những cái tên không thể bỏ qua. Tuy nhiên, các tư liệu về các vị, đặc biệt là Ni sư Như Kỉnh, còn khá hạn chế. Bản thân người viết, ngoài bức chân dung trong tập sách ảnh và một vài mẩu chuyện rời rạc từ người thân, cùng những trải nghiệm thực tế tại chùa, chưa thu thập được nhiều thông tin sâu sắc. Việc khảo cứu, tập hợp và biên tập một cách khoa học, hệ thống những lời kể của nhân chứng là vô cùng cần thiết, dù có thể đã muộn màng. Ngay cả Chú Hai, người thân cận nhất, cũng đã cao tuổi.
Quá trình tìm hiểu và ghi chép về lịch sử Phật giáo tại địa phương cho thấy sự thiếu hụt và phân tán của các tư liệu. Tại chùa Lưỡng Xuyên (Trà Vinh), có câu chuyện đau lòng về việc kho sách quý của chùa từng bị thất lạc hoặc sử dụng sai mục đích. Ngay cả với các bậc cao tăng như sư ông Thích Huệ Hà, dù viên tịch chưa lâu, tư liệu về Ngài cũng không nhiều.
Ngành nghiên cứu sử Phật giáo, đặc biệt ở cấp độ địa phương, còn đối mặt với nhiều thách thức. Dù đã nhiều lần tìm đến nơi Ni sư Như Kỉnh từng sống và tu học, ngoài di ảnh và một vài lời kể chân thành, người viết chưa thu thập được nhiều thông tin giá trị. Công việc thu thập, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử Phật giáo vẫn còn là một chặng đường dài đầy gian nan.
Để hiểu sâu hơn về những giá trị tâm linh và lịch sử của Phật giáo, mời quý độc giả tiếp tục khám phá trong chuyên mục Đạo phật.
