Câu nói “Phật ở trong tâm” mang nhiều tầng nghĩa sâu sắc, nhưng liệu một tâm hồn đầy phiền não có thể dung chứa được chăng? Để hiểu đúng, tránh xa những lầm tưởng tai hại và phát triển niềm tin chân chính, hãy cùng khám phá con đường tu tập đúng đắn tại Chia sẻ Đạo Phật.
Phật ở trong tâm: Hiểu đúng để tránh lầm lỗi
Câu nói “Phật ở trong tâm” thường được nhiều người nhắc đến. Tuy nhiên, hiểu sai câu nói này có thể dẫn đến những quan niệm lệch lạc và thiếu tôn kính. Thượng tọa Thích Chân Quang, Phó ban Kinh tế Tài chính T.Ư GHPGVN, Trụ trì chùa Phật Quang (Bà Rịa – Vũng Tàu), đã có những chia sẻ giúp làm rõ ý nghĩa sâu xa của câu nói này.
Theo Thượng tọa, Phật ở Niết bàn, Phật ở khắp mọi nơi, nên việc nói Phật ở trong tâm không hẳn là sai. Tuy nhiên, tâm của chúng ta thường bị chi phối bởi phiền não, sân si và vô minh. Liệu một tâm trí như vậy có thể chứa đựng Phật được không? Điều này đòi hỏi một sự hiểu biết đúng đắn theo Chánh pháp.
Những câu chuyện về một nhà sư ăn thịt chó với lời biện minh “Phật ở trong tâm chứ không phải ở dạ dày” hay một cô gái mặc đồ tắm vào chùa lễ Phật cho thấy một quan niệm sai lầm phổ biến. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần có tâm hướng Phật là đủ, mà quên đi sự cung kính cần thiết đối với Đức Phật, đối với Tam Bảo. Việc vin vào cớ “Phật ở trong tâm” để sống thiếu sự tôn kính sẽ mang lại tội lỗi.
Thượng tọa Thích Chân Quang giải thích: “Khi trong tâm ta có lòng thành kính, thì Phật chứng giám dù ở bất cứ nơi đâu, hoàn cảnh nào. Trường hợp cô gái mặc đồ tắm vào lễ Phật không thể nói là do Phật ở trong tâm. Nếu thực sự có ý định lễ Phật, cô gái phải ăn mặc trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính.”
Lòng thành kính trong tâm sẽ khiến Phật chứng giám. Nhờ sự thành kính đó, tâm ta dần khai mở, nảy sinh những ý tưởng tốt đẹp, dẫn dắt cuộc đời sống đúng đắn hơn, tránh xa lầm lỗi và tiến dần đến giác ngộ. Tuy nhiên, để có được lòng thành kính sâu sắc ấy không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi sự thấu hiểu đạo lý và thực hành đạo lý trong nhiều năm, thậm chí nhiều kiếp, thì lòng kính Phật mới có thể tuôn trào vô tận. Khi đó, ta sẽ cảm nhận được sự hiện diện của Phật bên cạnh mình.
Về tượng Phật, Thượng tọa cho biết tượng Phật là biểu tượng để ta ghi nhớ và hướng về Đức Phật. Khi ta cung kính lễ bái, Phật sẽ chứng giám. Tuy nhiên, cần hiểu đó là biểu tượng và không chấp trước vào hình tướng. Nếu tượng Phật bị hư hỏng, ta có thể thay thế bằng một tượng khác mà không cần buồn đau. Có thể hiểu, Phật ở khắp pháp giới, nhưng cụ thể hơn, Ngài hiện diện qua biểu tượng là bức tượng.
Tu tâm là thay đổi, sửa đổi bản thân, chứ không phải chỉ giữ trong tâm.
Cùng chung quan điểm, Thượng tọa Thích Nhật Từ nhấn mạnh: “Phật không thể ngự trong tâm ta một cách thụ động. Chúng ta phải tu tâm, tức là thay đổi, sửa đổi bản thân, chứ không phải ‘tu ở tâm’. Nhiều người lầm tưởng câu nói ‘Phật ở trong tâm’ để rồi lười biếng đến chùa, lười biếng tu học, đó là một quan điểm sai lầm.”
Thượng tọa cũng chỉ ra thực trạng đáng buồn: “Số lượng Phật tử tham gia các khóa tu, khóa thiền, Bát quan trai so với số lượng Phật tử đã quy y là quá ít. Thậm chí, nhiều Phật tử quy y rồi nhưng cũng rất ít đến chùa. Những người này đã vô tình bỏ đói thực phẩm tâm linh cho bản thân và gia đình. Điều này giống như việc chúng ta ăn uống hàng ngày, nếu chỉ ăn thực phẩm tâm linh vài lần trong năm thì không thể mang lại hiệu quả.” Có thể gọi đây là những “Phật tử ngoài cổng chùa” – những người chỉ thỉnh thoảng ghé chùa thắp hương, cầu nguyện, mà không thể thấm nhuần sâu sắc tư tưởng Phật pháp hay gặt hái được những lợi lạc thiết thực.
Để trở thành một Phật tử thuần thành, Thượng tọa Thích Nhật Từ khuyên nhủ: “Phải siêng năng đến chùa, tham gia các khóa lễ tụng kinh, các khóa tu do chùa tổ chức. Các Phật tử lớn tuổi cần hướng dẫn con cháu cùng đến chùa sinh hoạt. Mỗi ngày, Phật tử tại gia nên dành thời gian lễ Phật, tụng kinh. Quan trọng nhất là chúng ta phải nỗ lực học hỏi những lời Phật dạy và thực hành chúng để tìm cầu sự giải thoát cho chính mình.”
Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về ý nghĩa sâu sắc của “Phật trong tâm”. Để tiếp tục hành trình khám phá những giáo lý nhiệm màu của Đức Phật, mời bạn ghé thăm chuyên mục Đạo phật.
