Đạt được sự tĩnh lặng tuyệt đối trong tâm khi tụng niệm, dù là thầm hay lớn tiếng, là mục tiêu mà nhiều người tìm kiếm. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa ý niệm và lời nói, không để tâm trí bị phân tán bởi những suy nghĩ bên ngoài. Hãy cùng khám phá bí quyết để đạt được trạng thái này và gặt hái những lợi ích tâm linh sâu sắc trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Để đạt được cảnh giới “nhất tâm bất loạn” khi niệm Phật, điều cốt yếu là tâm phải luôn hướng về Phật, dù miệng không niệm thành lời. Sự đồng nhất giữa tâm và Phật, nơi cảnh giới “nhất như”, sẽ dẫn đến “niệm Phật tam muội”.
Ngược lại, nếu miệng niệm Phật nhưng tâm lại xao lãng, suy nghĩ vẩn vơ, thì việc niệm Phật sẽ không mang lại hiệu quả. Do đó, cần phải kết hợp cả niệm Phật bằng miệng và tưởng Phật trong tâm, sao cho tâm và miệng hòa hợp làm một. Ngoài câu niệm danh hiệu Phật, không nên để tâm vướng bận hay khởi lên bất kỳ ý niệm nào khác. Đây chính là bí quyết để đạt được “nhất tâm bất loạn” và dễ dàng thành tựu.
Niệm Phật cần có chánh tín để công phu hiệu quả, thực hành mọi lúc mọi nơi.
Việc đạt được “nhất tâm bất loạn” sẽ càng khó khăn hơn nếu tâm trí bị xen lẫn bởi những niệm tạp. Ngay cả khi cố gắng chuyên tâm niệm Phật mà chưa đạt được, thì cảnh giới “nhất tâm bất loạn” càng trở nên xa vời.
Khi công phu niệm Phật đã thuần thục, chắc chắn sẽ nhận được những cảm ứng vi diệu. Trong cuộc sống, phước báo đích thực không nằm ở sự giàu sang hay trường thọ, mà là sự ra đi thanh thản, minh mẫn vào giây phút lâm chung, biết rõ mình sẽ đi về đâu. Đó mới là phước báo chân chính.
Trong cuộc sống thường nhật, hãy thuận theo duyên mà sống, buông bỏ mọi sự phân biệt, chấp trước, lo buồn. Khi đạt được sự tự tại lớn, đó mới chính là hạnh phúc chân thật.
Nếu gặp phải tai nạn lớn, hãy thành tâm niệm: “Nam Mô A Di Đà Phật tiếp dẫn con… vãng sinh về thế giới Cực Lạc”. Liên tục niệm không ngừng nghỉ, cho đến lúc vãng sinh.
Để niệm Phật đạt được “nhất tâm bất loạn”, việc nghiêm trì giới luật, dừng dứt tham sân, hàng phục vọng niệm và phá trừ chấp trước là vô cùng quan trọng. Nếu thiếu những yếu tố này, việc mong cầu “nhất tâm bất loạn” sẽ trở nên viển vông.
Khái niệm “nhất tâm bất loạn” chỉ đơn giản là chỉ có một tâm niệm Phật duy nhất, không bị xen tạp bởi những vọng tưởng phiền não.
Nếu trong tâm không có Phật, không chỉ lúc bình thường dễ bị mất niệm (không thể khởi lên ý niệm về Phật), mà ngay cả khi ngẫu nhiên khởi lên niệm Phật, cũng chỉ được vài câu rồi dứt quãng. Thậm chí, có lúc còn quên mất cả thời khóa niệm Phật sáng chiều.
Khi đạt đến cảnh giới niệm Phật sâu sắc, dù người khác gọi tên cũng không nghe thấy, đó mới là “định lực” thực sự. Nếu niệm Phật mà vẫn bị lay động bởi những tác động bên ngoài như gió thổi, lá rơi, thì đó là dấu hiệu cho thấy định lực còn yếu, cần phải nỗ lực tu tập thêm.
Dĩ nhiên, không phải ai bắt đầu niệm Phật cũng có thể đạt ngay cảnh giới “trong tâm có Phật”. Tuy nhiên, nếu kiên trì nỗ lực không ngừng nghỉ mỗi ngày, theo thời gian, chắc chắn tâm sẽ dần có Phật. Hãy nhớ rằng, mọi thành công đều bắt đầu từ hiện tại.
Đối với người mới bắt đầu tu học Phật pháp và niệm Phật, việc niệm được nhiều câu Phật hay đạt đến cảnh giới “trong tâm có Phật” là điều không dễ dàng. Tuy nhiên, nếu chuyên tâm nhất ý niệm Phật mỗi ngày, niệm liên tục trong thời gian dài, công phu sẽ dần dày dặn, và tự nhiên sẽ niệm được nhiều hơn, tâm cũng dần có Phật. Đừng lấy lý do bận rộn công việc thế tục mà bỏ bê việc niệm Phật, bởi lẽ nếu không niệm, làm sao Phật có thể ở trong tâm?
Điều tối kỵ nhất là khi có thời gian rảnh lại chỉ biết ăn uống, vui chơi, tán gẫu, xem tivi… mà bỏ quên câu niệm Phật một cách thoải mái. Như vậy, làm sao Phật có thể hiện hữu trong tâm?
Nếu tâm bạn không có Phật, liệu Phật có cần có bạn trong tâm không? Khi lâm chung, bạn có cần Phật đến tiếp dẫn không? Cần biết rằng, việc cầu sinh về thế giới Cực Lạc ở phương Tây là do chính bạn cần đến, chứ không phải Đức A Di Đà cần bạn.
Hãy thử tưởng tượng, có một người ở xa muốn kết bạn với bạn, họ chỉ cho bạn danh thiếp, mỗi lần gặp mặt chỉ thoáng qua, hỏi thăm sơ sài, thậm chí không nói được một câu trọn vẹn, sự giao thiệp ngày càng ít ỏi. Nếu người đó muốn đến chỗ bạn ở, bạn có sẵn lòng đi đón tiếp không? Hãy lấy đó mà suy xét lòng mình.
Việc chuyên trì danh hiệu A Di Đà Phật là điều đơn giản và dễ thực hiện. “Chuyên” nghĩa là chuyên nhất, tập trung tâm trí. “Trì” là giữ gìn, không để mất đi. “Danh hiệu” là sáu hoặc bốn chữ “Nam Mô A Di Đà Phật”. Mỗi ngày, từ sáng đến tối, chúng ta không nên rời xa câu Phật hiệu này. Có thể niệm to, niệm nhỏ hoặc niệm thầm đều được. Điều quan trọng là không nên gián đoạn, xao lãng hay hoài nghi. Hãy niệm với lòng chân thành, khẩn thiết, cung kính và phát nguyện vãng sinh về thế giới Cực Lạc một cách chắc chắn.
Để vãng sinh về thế giới Cực Lạc, có hai yếu tố quan trọng không thể bỏ qua:
1. Chánh niệm hiện tiền.
2. Tâm không điên đảo.
Chánh niệm hiện tiền: Nghĩa là khi lâm chung, tâm trí vẫn rõ ràng hướng về Phật, tâm niệm luôn là Phật, và đến hơi thở cuối cùng vẫn duy trì câu niệm Phật để vãng sinh.
Tâm không điên đảo: Nghĩa là khi lâm chung, tâm chỉ còn nghĩ đến Phật, không còn vướng bận hay nhớ đến bất kỳ công việc nào ở thế gian. Tu hành tinh tấn hàng ngày, niệm Phật đến mức “nhất tâm bất loạn”, thì khi lâm chung, dù chỉ một niệm tưởng đến việc thế tục cũng có thể khiến tâm điên đảo và không được vãng sinh!
Nếu trong đời thường không chuyên tâm niệm Phật, mà lại để tâm tham ái, chấp trước vào gốc rễ sinh tử như: giàu sang, sự nghiệp, danh tiếng, người thân, ăn uống, vui chơi, hay những điều không như ý dẫn đến giận dữ, oán hận… thì khi lâm chung, làm sao có thể không nghĩ đến chúng? Ngay khi khởi lên niệm đó, tâm sẽ điên đảo, cộng thêm nghiệp lực đời trước, tâm sẽ hoang mang, ý hoảng loạn, bệnh tật khổ đau, tà niệm hiện tiền, và tâm không điên đảo cũng sẽ trở thành điên đảo!
Tâm phàm phu chúng ta chứa đựng vô số vọng tưởng tạp niệm. Niệm này vừa qua đi, niệm khác đã tiếp nối. Niệm Phật chính là phương pháp để gom nhiếp tâm này. Niệm Phật càng nhiều, vọng tưởng tạp niệm càng ít đi. Nếu dụng công hằng giờ, công phu sâu dày, chúng ta có thể thu nhiếp tất cả các niệm tạp loạn, vọng tưởng vào câu niệm Phật. Khi không còn bất kỳ niệm tạp loạn, vọng tưởng nào, đó chính là cảnh giới “nhất tâm bất loạn”.
Chánh niệm hiện tiền: Khi hơi thở sắp cạn, tâm trí vẫn hoàn toàn rõ ràng, biết rõ mình sẽ đi về đâu. Tâm an tịnh, chỉ còn duy nhất niệm Phật, tưởng Phật, không để bất kỳ niệm nào khác xen vào.
Tà niệm hiện tiền: Người tu hành bình thường lười biếng, lơ là, không chuyên tâm niệm Phật. Đến khi lâm chung, tâm trí sẽ hôn mê, tán loạn, điên đảo, không thể biết trước điều gì sẽ xảy ra.
Niệm Phật cần phải có chánh tín, như vậy mới có thể dụng công hiệu quả và niệm Phật mọi lúc mọi nơi. Nếu sinh ra “bất chánh tín”, việc niệm Phật sẽ chỉ còn là cầu tài, cầu bình an, và có lúc niệm lúc không.
Tâm của người niệm Phật không nhất thiết phải là tâm thanh tịnh, mà là tâm luôn hướng về việc niệm Phật. Tuy nhiên, nếu tâm còn phiền não, vọng tưởng, tham ái, chấp trước vào những việc thế tục, thường xuyên nghĩ về chúng, nhớ mãi không quên, thì khi lâm chung, làm sao có thể không nghĩ đến chúng? Như vậy, làm sao có thể đạt được chánh niệm hiện tiền và vãng sinh? Vì vậy, cần phải buông bỏ những việc thế tục. Có hay không có những điều đó, không nên nghĩ đến, càng không được để chúng chiếm giữ trong tâm trí.
Dù ở hoàn cảnh nào, dù bận rộn đến đâu, nếu công việc đòi hỏi phải suy nghĩ, nghiên cứu, hãy tạm gác lại câu Phật hiệu, và ngay sau khi công việc kết thúc, hãy lập tức khởi niệm Phật. Giả sử công việc không cần suy nghĩ, bạn có thể vừa làm việc vừa niệm Phật. Khi gặp thuận cảnh hay nghịch cảnh, đừng quên niệm Phật. Nếu làm được như vậy, việc vãng sinh sẽ có hy vọng.
Để biết tâm niệm Phật có chân thật hay không, hãy xem xét phản ứng của bạn trước những phiền não, vui mừng hay giận ghét. Nếu người niệm Phật có tâm chân thật, khi đối mặt với phiền não, vui mừng hay giận ghét, niệm Phật sẽ không gián đoạn. Ngược lại, nếu những cảm xúc vui giận đến trước, và câu niệm Phật bị bỏ lại phía sau, thì làm sao có thể nhận được sự linh nghiệm của việc niệm Phật!
Cổ đức đã dạy: “Học Phật không khó, khó ở chỗ phát tâm; phát tâm không khó, khó ở chỗ dũng mãnh; dũng mãnh không khó, khó ở chỗ giữ gìn lâu dài.” Tương tự như vậy, trong bất kỳ nghề nghiệp hay công việc nào, khi mới bắt đầu ai cũng cố gắng nỗ lực. Nhưng theo thời gian, tình thế thay đổi, tâm có thể mỏi mệt, hoặc chỉ cần đạt được một chút đã cho là đủ, hoặc vì sợ khó khăn mà an phận. Quy luật đời thường như thế nào, thì việc học Phật cũng tương tự.
Để hiểu sâu hơn về con đường tu tập và ý nghĩa của việc hướng tâm về Phật, mời bạn khám phá thêm các bài viết trong chuyên mục Đạo phật.
