Trong muôn vàn cõi luân hồi, cõi người hiện lên như một điểm dừng chân đầy ý nghĩa, nơi sự cân bằng giữa khổ đau và hạnh phúc tạo điều kiện lý tưởng cho hành trình giác ngộ. Khi một vị Thiên tử sắp lìa bỏ cõi trời, những dấu hiệu cảnh báo về sự vô thường nhanh chóng ập đến, khiến họ nuối tiếc về những nghiệp thiện đã tạo. Khám phá hành trình tìm về cõi lành và sự an trú trong nghiệp thiện qua lời dạy của Đức Phật tại chiasedaophat.com, nơi những bài pháp ý nghĩa mở ra con đường giải thoát.
Cõi nhân gian mang đặc điểm không quá sung sướng mà cũng không quá khổ đau, đây là điều kiện lý tưởng để con người có thể xuất gia tu tập, chứng đắc giải thoát và thành tựu Niết-bàn.
Trong một thời pháp, Đức Phật dạy các Tỳ-kheo về năm điềm báo hiệu khi một vị Thiên tử sắp mạng chung. Năm điềm báo này bao gồm: hoa trên trời héo úa, y phục trở nên cáu bẩn, thân thể tỏa ra mùi hôi, vị trí hiện tại không còn ưa thích, và các vị Thiên nữ rời bỏ. Khi đối diện với những dấu hiệu này, Thiên tử thường cảm thấy sầu bi, đấm ngực than khóc.
Lúc này, các vị Trời khác sẽ đến an ủi và khuyên bảo Thiên tử nên ghi nhớ và an trú trong những nghiệp thiện lành đã tạo, để tương lai có thể sinh về cõi lành và nhận được lợi ích lớn.
Một vị Tỳ-kheo đã hỏi Đức Phật về ý nghĩa của việc “sinh cõi lành”, “chóng được lợi lành” và “an xử nghiệp lành” đối với Thiên tử.
Đức Phật giải thích rằng, đối với các vị Trời, cõi nhân gian được xem là “cõi lành”. Việc “chóng được lợi lành” ám chỉ việc sinh vào một gia đình có chánh kiến, biết nương tựa vào bậc thiện tri thức, và phát khởi niềm tin vững chắc trong giáo pháp của Như Lai. Còn “an xử nghiệp lành” là khi đã phát khởi tín căn trong pháp Như Lai, cạo bỏ râu tóc, xuất gia học đạo với lòng tin kiên cố. Khi đã học đạo, giữ gìn giới hạnh viên mãn, các căn đầy đủ, biết đủ trong ăn uống, thường xuyên thực hành kinh hành, và đạt được Tam minh, đó chính là “an xử nghiệp lành”.
Sau đó, Đức Phật đã nói lên bài kệ:
Người là cõi lành Trời,
Bạn tốt là lợi lành,
Xuất gia là nghiệp lành,
Hữu lậu hết, vô lậu.
Đức Phật tiếp tục giải thích rằng, các vị Trời ở cõi Ba mươi ba thường chấp trước vào ngũ dục. Họ xem cõi nhân gian là nơi đáng hướng đến để có thể xuất gia trong giáo pháp của Như Lai, đạt được lợi ích lớn và Tam minh. Lý do là vì Đức Phật xuất hiện ở cõi nhân gian chứ không phải ở cõi Trời. Do đó, các Tỳ-kheo khi mạng chung ở cõi này có thể sinh về cõi Trời.
Vị Tỳ-kheo sau đó lại bạch hỏi Đức Phật về việc thế nào là Tỳ-kheo sẽ sinh cõi lành.
Đức Phật đáp rằng, Niết-bàn chính là cõi lành của Tỳ-kheo. Ngài khuyến khích các Tỳ-kheo nên tìm cầu phương tiện để đạt đến Niết-bàn, và khuyên họ nên học những điều đó.
Sau khi nghe Đức Phật thuyết giảng, các Tỳ-kheo đều hoan hỷ và tùy thuận làm theo.
(Kinh Tăng nhất A-hàm, tập II, phẩm 34.Đẳng kiến, VNCPHVN ấn hành, 1998, tr.326)
Ảnh minh họa.
Lời bàn:
Pháp thoại này nhấn mạnh rằng, ngay cả khi đang hưởng phước ở cõi trời, việc được sinh vào cõi người vẫn mang lại niềm vui và cơ hội tu tập quý báu. Loài trời, dù được hưởng thụ ngũ dục, vẫn nhận thức được giá trị tối thượng của ba yếu tố: được sinh làm người (sinh cõi lành), được gặp gỡ và tin sâu vào Phật pháp (được lợi lành), và có cơ hội xuất gia, chứng đắc Tam minh ngay tại thế gian (an xử nghiệp lành).
Điều này cho thấy, việc được sinh làm người là một phước báo vô cùng hi hữu. Chúng ta không nhất thiết phải mong cầu được sinh về bất kỳ cõi nào khác, kể cả các cõi trời. Mặc dù Đức Phật thường ca ngợi phước báu của cõi trời và xem đó là nơi đáng hướng đến, nhưng cơ hội được làm người, được tiếp xúc với Phật pháp và tu tập để cầu giải thoát Niết-bàn ngay trong hiện tại lại là một duyên lành hiếm có, mà ngay cả các vị trời cũng không thể sánh kịp.
Vì lẽ đó, loài trời cũng mong cầu được sinh làm người để có cơ hội tu tập. Do đó, những người đệ tử Phật không nên chỉ cầu mong phước báu cõi trời, bởi lẽ hưởng thụ phước báo quá nhiều có thể khiến việc tu hành trở nên khó khăn hơn. Thay vào đó, điều chúng ta nên hướng đến là sự trang nghiêm cả về phước và trí, nhằm mục đích cuối cùng là thành tựu giải thoát và chứng đắc Niết-bàn.
Hãy cùng khám phá sâu hơn những khía cạnh ý nghĩa của việc làm người trong Đạo phật để hiểu rõ hơn về phước báo này.
