Hiểu về sự vô thường giúp ta trân trọng hiện tại và tìm thấy hy vọng ngay cả trong khó khăn. Đây là chìa khóa để chuyển hóa nghiệp xấu, mang lại bình an nội tâm. Khám phá sâu hơn về ý nghĩa này và cách ứng dụng vào cuộc sống tại Chiasedaophat.
Việc thực hành quán chiếu về tính vô thường theo giáo lý đạo Phật mang lại ý nghĩa sâu sắc. Trước hết, nó giúp chúng ta nhận thức giá trị và vẻ đẹp của khoảnh khắc hiện tại, từ đó trân trọng và gìn giữ nó cho bản thân và những người xung quanh. Thứ hai, khi đối mặt với những hoàn cảnh không như ý, quán vô thường giúp ta không rơi vào tuyệt vọng. Bởi lẽ, vạn vật luôn biến đổi, điều này mang đến niềm tin rằng mọi tình huống đều có thể thay đổi theo hướng tích cực nếu chúng ta biết cách chuyển hóa. Ví dụ, một học sinh có thái độ ngang ngạnh hoàn toàn có thể được giáo dục để trở thành người tốt. Ngược lại, một học sinh ngoan, nếu không được quan tâm, chăm sóc thường xuyên, có thể dần đánh mất những phẩm chất tốt đẹp ban đầu. Theo quan điểm Phật giáo, tu tập chính là quá trình chuyển hóa những nghiệp xấu thành tốt, và vô thường là bài học cốt lõi mang lại giá trị to lớn này. Việc thực hành quán vô thường mang lại những lợi ích thiết thực:
– Nâng cao ý thức về giá trị của hiện tại: Khi nhận rõ tính vô thường, chúng ta hiểu rằng những gì đang có trong khoảnh khắc này là vô cùng quý báu. Điều này thúc đẩy chúng ta chăm sóc, vun bồi và nuôi dưỡng những gì mình đang có.
– Duy trì niềm tin và hy vọng: Khi đối mặt với hoàn cảnh khó khăn, thay vì chán nản, chúng ta nhớ rằng mọi thứ đều vô thường. Với sự chuyển hóa đúng đắn, tình hình có thể thay đổi theo hướng tích cực.
– Giải trừ tham ái và đạt an lạc nội tâm: Nhận thức về sự vô thường của vạn vật giúp chúng ta buông bỏ tham ái, giữ tâm bình thản trước những biến đổi bất ngờ của cuộc sống. Điều này dẫn đến sự an tịnh trong tâm hồn, giảm bớt sự tìm kiếm những lạc thú tạm bợ và hướng đến hạnh phúc chân thật, bền vững.
– Diệt trừ si mê và phát triển tuệ giác: Quán chiếu về tính vô thường giúp chúng ta không còn chán ghét hay chấp trước vào vạn vật. Thay vào đó, chúng ta tiếp xúc và ứng xử với thế giới bằng tuệ giác, không còn bị ràng buộc bởi tham đắm.
Phật dạy rằng, khi nhận thức rõ không có gì là vĩnh cửu, chúng ta sẽ sống một cuộc đời nhẹ nhàng và tốt đẹp hơn.
Giáo lý đạo Phật thậm thâm vi diệu, có công năng giúp con người giác ngộ – giải thoát…Ảnh minh họa.
Kinh A-hàm chỉ rõ rằng, nếu không nhận thức, không thấu suốt, không đoạn trừ và không ly dục đối với năm uẩn (sắc, thọ, tưởng, hành, thức), tâm thức sẽ không được giải thoát. Hậu quả là chúng ta không thể chấm dứt khổ đau và không thể vượt qua nỗi sợ hãi về sinh, lão, bệnh, tử. Vì vậy, Đức Phật khuyến khích các Tỳ-kheo luôn quán chiếu để thấu hiểu bản chất vô thường của năm uẩn: “Các ông hãy quán sát sắc (thọ, tưởng, hành, thức) là vô thường”. Sự quán sát và thấu hiểu đúng đắn này sẽ dẫn đến tâm nhàm chán đối với những gì bám víu, từ đó dứt sạch tham ái và ưa thích. Sự đoạn trừ hoàn toàn ham muốn này chính là tâm giải thoát.
Lời Phật dạy về hai hạng người chìm đắm trong khổ đau
Đức Phật khẳng định: “Ai yêu thích sắc (thọ, tưởng, hành, thức) thì cũng yêu thích khổ đau”. Khi con người tìm thấy sự thích thú trong khổ đau, thì mong cầu giải thoát trở nên vô nghĩa. Thái độ chấp nhận và thậm chí vui thích trong khổ đau này chính là vô minh: “Vô minh là không biết, không biết chính là vô minh. Không biết điều gì? Không biết sắc là vô thường, không nhận thức đúng đắn về bản chất vô thường của sắc”. Ngược lại, chỉ có người trí mới khao khát thoát khỏi khổ đau: “Ai không yêu thích sắc (thọ, tưởng, hành, thức) thì sẽ không yêu thích khổ đau. Ai không yêu thích khổ đau thì sẽ được giải thoát khỏi khổ đau” (Kinh Tập A-hàm).
Giáo lý đạo Phật mang chiều sâu nhiệm màu, có khả năng dẫn dắt con người đến sự giác ngộ và giải thoát từng phần, cho đến mục tiêu tối hậu là giải thoát hoàn toàn khỏi khổ đau. Tuy nhiên, giáo lý này đòi hỏi trí tuệ và không chấp nhận sự vô minh. Do đó, một số nhận thức trong giáo lý có thể vượt ra ngoài tầm hiểu biết thông thường, khiến con người (với những chấp kiến cố hữu) khó tiếp nhận. Chính vì lẽ đó, việc thảo luận và trao đổi giáo lý là vô cùng cần thiết, giúp chúng ta nương tựa lẫn nhau trên con đường học tập và tu hành Phật pháp.
Cư sĩ Nguyễn Đức Sinh
Để hiểu sâu hơn về những khía cạnh tuyệt vời của giáo lý nhà Phật, hãy tiếp tục khám phá chuyên mục Đạo phật.
