Trong ngôn ngữ, có những từ ngữ mang trong mình sức nặng của sự kính trọng, đặc biệt khi đề cập đến những vị khách quan trọng. Bài viết sẽ hé lộ ý nghĩa sâu xa đằng sau cách dùng từ ngữ tinh tế này và cách nó làm phong phú thêm kho tàng ngôn ngữ của chúng ta. Khám phá thêm về văn hóa và triết lý tại chiasedaophat.com.
Hỏi: Tại sao trang tin Phatgiao.org.vn thường sử dụng từ “quang lâm” khi đề cập đến sự kiện có người nào đó tham dự? Khái niệm “quang lâm” có ý nghĩa gì trong ngôn ngữ Phật giáo?
(Nhật Minh, Hà Tĩnh)
Giải đáp về ý nghĩa của từ “quang lâm”:
Trong tiếng Hán, “quang lâm” (光臨) là một từ ngữ mang ý nghĩa tôn kính, thường dùng để chỉ sự hiện diện hoặc ghé thăm của một vị khách quý, đặc biệt là những người có địa vị cao hoặc được kính trọng.
Phân tích chi tiết:
1. Tôn xưng khách đến thăm: “Quang lâm” được dùng để thể hiện sự kính trọng đối với người khách khi họ đến thăm. Nó mang hàm ý rằng sự có mặt của vị khách đó mang lại vinh dự và ánh sáng cho nơi họ đến.
- Ví dụ trong tác phẩm “Thận loan giao” của Lý Ngư (李漁), có câu: “Nhị vị thư thư, nhất hướng bất kiến, kim nhật vị hà sự quang lâm?” (Hai vị thư thư, từ trước tới nay không gặp, hôm nay vì sao lại hạ cố đến đây?). Câu này thể hiện sự ngạc nhiên và kính trọng khi hai vị khách quý bất ngờ xuất hiện.
- Một từ tương tự mang ý nghĩa tương đồng là “quang cố” (光顧), cũng dùng để chỉ sự ghé thăm của khách quý.
2. Ý nghĩa liên quan đến bậc đế vương: Trong một số ngữ cảnh lịch sử, “quang lâm” còn có thể ám chỉ sự hiện diện của thiên tử, vua chúa, thể hiện quyền uy và sự ban ơn.
3. Sự vinh dự ghé thăm: “Quang lâm” cũng có thể diễn tả niềm vinh dự khi một người nào đó, dù là bậc cha mẹ, có mặt tại một nơi chốn. Ví dụ trong văn bia “Hiếu nghĩa tự bi” (孝義寺碑) của Từ Lăng (徐陵) có câu “Quang lâm phụ mẫu”, ý nói sự hiện diện vinh dự của cha mẹ.
Đức Dalai Lama quang lâm Chùa Tochoji, Nhật Bản vào ngày 22 tháng 11 năm 2018.
Theo Từ điển Nguyễn Quốc Hùng, “quang lâm” có nghĩa là “tới và đem ánh sáng tới”. Đây là một cách diễn đạt mang tính tôn kính, dùng để chỉ việc người trên hoặc người được kính trọng đến thăm nơi của mình.
Hình ảnh “quang lâm” trong thi ca:
Từ “quang lâm” cũng xuất hiện trong các tác phẩm văn học, thi ca, mang đến những hình ảnh giàu tính biểu tượng.
Bài thơ: Bảo Nghiêm tháp
Cửu tằng ỷ Hán trúc kiên lao, Vạn cổ linh tung Phật cốt thao. Hiểu nhật quang lâm Khuê hoạt động, Dạ phong xuý khởi đạc thanh cao. Tam ma địa thượng trâm thương ngọc, Na xá thành trung dũng bạch hào. Nhất tiếu vô ưu trang thất bảo, Long xà đôi trác dịch dân lao.
Bản dịch nghĩa:
Chín tầng tháp vững chãi như Hán, dựa vào trời cao,
Dấu thiêng muôn thuở, nơi cất giữ xá lị Phật.
Ánh sáng ban mai rọi tới, làm chòm sao Khuê như rung động,
Gió đêm thổi đến, tiếng chuông chùa vang vọng cao.
Trên mặt đất Tam ma, cắm chiếc trâm ngọc xanh,
Trong thành Na xá, dựng ngọn bút trắng.
Nụ cười xua tan ưu phiền, trang hoàng tháp bằng thất bảo,
Những chạm khắc rồng rắn tinh xảo khiến dân chúng ngưỡng mộ.
(Nguồn: Thơ văn Lý Trần, tập III, NXB Khoa học xã hội, 1978)
Bài thơ trên sử dụng hình ảnh “Hiểu nhật quang lâm” (ánh sáng ban mai rọi tới) để miêu tả sự huy hoàng, linh thiêng của Bảo Nghiêm tháp, nơi có xá lị Phật.
Việc hiểu rõ ý nghĩa của từ “quang lâm” giúp chúng ta cảm nhận sâu sắc hơn về sự trang trọng và tôn kính trong các nghi lễ, sự kiện Phật giáo cũng như trong văn hóa Á Đông.
—
Nếu quý độc giả có những câu hỏi tương tự về Phật giáo, xin vui lòng gửi về cho chúng tôi để được giải đáp một cách dễ hiểu nhất.
Khám phá thêm về những thuật ngữ ý nghĩa khác trong chuyên mục Đạo phật để hiểu sâu hơn về giáo lý và văn hóa Phật giáo.
