Khám phá hành trình tu tập đầy biến động của Sư Thích Giác Khang, từ những ngày đầu tìm kiếm chân lý đến sự bế tắc và đột phá nhờ đọc một cuốn sách đầy tính khai mở. Dù đối diện với những khó khăn trên con đường giải thoát, Sư đã tìm thấy những lời giải đáp bất ngờ, hứa hẹn những chiêm nghiệm sâu sắc mà bạn có thể khám phá thêm tại Chia sẻ Đạo Phật.
Hành Trình Tu Học Và Giảng Pháp Của Sư Thích Giác Khang
Cuộc đời tu học và giảng pháp của Sư Thích Giác Khang có thể được chia thành bốn giai đoạn chính, mỗi giai đoạn đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp hoằng pháp của Ngài.
Giai Đoạn Đầu Tu Học Và Tìm Tòi Chân Lý
Năm 1966, Sư Thích Giác Khang chính thức xuất gia theo hệ phái Khất sĩ tại Tịnh xá Ngọc Vân, tỉnh Trà Vinh. Ngài được Bổn Sư là Đức Trị sự Giác Như và Nhị Tổ Giác Chánh chỉ dạy, cùng với Sư Giác Thức làm Y Chỉ Sư. Từ năm 1968 đến 1983, Ngài đồng hành cùng Nhị Tổ Giác Chánh, đi khắp miền Tây Nam Bộ để hoằng dương chánh pháp. Trong giai đoạn này, Ngài chuyên tâm học tập “Chơn lý” và thực hành “Trú dạ lục thời” theo giáo lý Khất sĩ của Đức Tổ Sư Minh Đăng Quang.
Thời gian này, Sư thường nhập định tam thiền sau khi trai đường và hành khất. Ngài dành 7-9 tiếng đồng hồ mỗi ngày để nghiền ngẫm bộ Chơn lý. Tuy nhiên, trên con đường tu học, Ngài cảm thấy bế tắc trong việc tìm cầu giải thoát và Bát nhã, dẫn đến sự thất vọng sâu sắc. Trong lúc cùng cực, Ngài tình cờ đọc được quyển “Đường vào hiện sinh” của Krishnamurti do Trúc Thiện dịch. Cuốn sách này đã khai mở cho Ngài sự ngộ về Chân lý Bát nhã. Từ đó, Ngài tiếp tục tìm đọc các tác phẩm của Trúc Thiên, Mai Thọ Truyền, Nguyễn Duy Cần, Thạc Đức, và nhiều tác giả khác, mở rộng kiến thức về Phật pháp.
Năm 1983, do hoàn cảnh thời thế, Ngài trở về Tịnh xá Ngọc Vân. Đến năm 1985, sau khi Đức Trị sự Giác Như viên tịch, Ngài được giao trọng trách trụ trì. Tại Tịnh xá Ngọc Vân, Ngài thường giảng dạy chuyên sâu về Chơn lý và hướng dẫn Phật tử tu thiền định, thu hút đông đảo tín đồ tham dự. Ngài lấy “Giới-Định-Tuệ” và “Trú dạ lục thời” làm kim chỉ nam cho con đường tu tập của mình. Một lần, trong lúc thiền định, Ngài lĩnh hội sâu sắc Tứ Diệu Đế. Ngay khi xả định, Ngài cảm nhận sự tuôn trào của tâm thức và liên tục viết, hoàn thành cuốn “Tứ Diệu Đế” chỉ trong vòng 15 phút. Tác phẩm này đến nay vẫn còn được lưu truyền và trở thành cẩm nang quý báu cho nhiều Phật tử.
Giai Đoạn Song Tu Thiền Tịnh
Trong quá trình giảng dạy, Sư Thích Giác Khang lâm trọng bệnh. Sau khi tỉnh lại, Ngài suy tư về con đường tu tập trong thời đại hiện tại. Ngài nhận thấy việc đắc Thánh quả theo pháp môn Thiền tông trong thời buổi này có nhiều khó khăn. Ngài tin rằng pháp môn Tịnh độ, nếu hành trì đúng đắn, sẽ giúp vãng sanh về cõi Cực Lạc và thành Phật ngay trong một đời. Vì vậy, Ngài thỉnh đọc kinh A Di Đà của Tri Húc Đại Sư. Câu thơ của Đại Sư Vĩnh Minh “Có thiền, có tịnh như cọp mọc thêm sừng” đã thôi thúc Ngài quyết định “Thiền-Tịnh song tu”. Ngài bắt đầu nghiên cứu sâu rộng các kinh sách về Tịnh độ tông, bao gồm các tác phẩm của Hòa thượng Thích Trí Thủ, Quang Đại Sư, Thiền Tâm, và nhiều vị khác.
Sư Thích Giác Khang.
Từ đó, Ngài giảng dạy kết hợp cả Thiền tông và Tịnh độ tông cho Phật tử. Trong các buổi giảng, Ngài đặt ra sáu câu hỏi về pháp môn Tịnh độ để Phật tử từng bước tìm hiểu và trả lời. Sau này, khi được thỉnh giảng tại nhiều đạo tràng trong các ngày Phật thất, Ngài bổ sung thêm một câu hỏi, nâng tổng số câu hỏi lên bảy.
Đặc biệt, câu hỏi cuối cùng “Tu Tịnh độ có chắc chắn vãng sanh không?” luôn thu hút sự chú ý. Sau khi phân tích cặn kẽ, Ngài kết luận: “Tu Tịnh độ, có đầy đủ Tín-Hạnh-Nguyện và Nguyện lực chí thành thì chắc chắn vãng sanh 101%. Nhưng không vãng sanh là ngoài ý muốn. Nếu gặp trường hợp này, người chết thức còn trong sáng liền về báo mộng cho bạn sen nhờ thỉnh quý Sư Trai tăng thì người này sẽ được vãng sanh.”
Giai Đoạn Khám Phá Chiều Sâu Bát Nhã Và Duy Thức
Khi đọc kinh Trung Bộ, Ngài chú tâm vào bài kinh Sáu Sáu, nhận thấy Đức Phật giảng về giáo lý một cách thực tế, gần gũi với đời sống. Sau khi Đức Phật giảng xong, có sáu mươi vị Tỳ kheo đắc quả A-la-hán. Từ đó, mỗi ngày Ngài phối hợp Duy thức học để giảng bài kinh Sáu Sáu, đặt ra sáu câu hỏi cho Phật tử. Sau khi Phật tử trả lời hết, nhiều vị đã phát tâm xuất gia cầu giải thoát. Tuy nhiên, Ngài cảm thấy lối giảng này chưa thực sự sáng tỏ, nên Ngài tìm nơi ẩn tu để suy ngẫm sâu hơn. Ngài tìm đến Sư Thức, một vị tu tịnh tại Sa Đéc, người được Nhị Tổ quan tâm và thường được Ngài nhắc đến trong các bài pháp.
Trong thời gian tịnh tu, Ngài bổ sung thêm bốn câu hỏi, nâng tổng số câu hỏi về bài kinh Sáu Sáu lên mười. Song song đó, Ngài nghiên cứu kinh Thủ Lăng Nghiêm, đặc biệt là đoạn Đức Phật chỉ dạy Ngài A Nan nhận lại Bát nhã qua sáu căn ngay trong lúc đánh chuông.
Khi Phật tử thỉnh Ngài giảng bài kinh Sáu Sáu lần thứ hai, Ngài tập trung giảng về tư tưởng “lòng vào Bát nhã”. Dù vậy, Ngài vẫn chưa hài lòng và tiếp tục đi tịnh tu tại Đà Lạt, nơi có một vị Phật tử đã cất cho Ngài một cốc thất dưới thung lũng xa thành phố. Tại đây, Ngài thường vào rừng sâu, suối, thác để nương cảnh tạo tâm. Vào ngày tự tứ năm Phật lịch 2539, một Phật tử cúng dường quyển “Lăng kính đại thừa” của Nghiêm Xuân Hồng. Vài tháng sau, dược sĩ Trí, con của một Phật tử, lại cúng dường quyển “Lăng nghiêm ảnh hiện, Tánh không và kinh Kim cang, Ma chướng trên đường tu”, cũng của Nghiêm Xuân Hồng. Ngài nghiên cứu đồng thời sao chụp cho Phật tử cùng học. Trong các tác phẩm này, Ngài đặc biệt tâm đắc phần “24 bất tương ưng hành pháp” mà Nghiêm Xuân Hồng trình bày về Duy thức.
Năm 2007, Phật tử thỉnh Ngài giảng bài kinh Sáu Sáu lần thứ ba. Lần này, Ngài kết hợp giáo lý Nguyên thủy, Tiểu thừa, Đại thừa, cùng với kinh Thủ Lăng Nghiêm, Duy thức học và bộ sách của Nghiêm Xuân Hồng, đặc biệt là pháp môn Tịnh độ, lồng ghép vào bài giảng kinh Sáu Sáu. Khóa giảng này đi sâu vào ứng dụng Bát nhã trong thực tế cuộc sống. Khóa giảng kéo dài ba năm.
Giai Đoạn Cuối Đời Và Truyền Thừa
Ở giai đoạn này, sức khỏe của Ngài suy giảm. Ngài dự định an trí và đã chọn Sư Minh Hiệp là người kế thừa, để hướng dẫn Tăng chúng sau khi Ngài viên tịch. Ngài nhận định rằng giáo lý Bát nhã rất khó giảng và khó tiếp thu, Ngài lo sợ Phật tử trong quá trình tu học sẽ rơi vào ngũ ấm ma. Vì vậy, Ngài cho tập hợp các bài giảng của mình thành năm chuyên đề: “Muốn vãng sanh về xứ Cực lạc của Phật A Di Đà có mấy điều kiện”, “Nhận thức về Tái sanh – Chứng ngộ – Vãng sanh”, “Khổ Đế về Vũ trụ quan”, “Khổ Đế về nhân sinh quan”, và “Nhân quả và nghiệp”. Ngài giám sát chặt chẽ quá trình biên soạn, đảm bảo lối hành văn diễn đạt rõ ràng giữa tư tưởng và Bát nhã, tránh rơi vào ngũ ấm ma.
Bên cạnh đó, Ngài quan tâm đến việc chăm sóc thân thể cho Phật tử tu thiền định dễ dàng hơn, đồng thời giúp đỡ người nghèo khó bằng cách lập quán cơm gạo lức từ thiện. Về mặt tâm linh, Ngài thành lập Ban Hộ niệm để giúp đỡ những người sắp lâm chung được vãng sanh về thế giới Cực lạc, mang lại kết quả là nhiều người đã vãng sanh và lưu lại xá lợi.
Sau một thời gian được Phật tử chăm sóc, sức khỏe Ngài có phần hồi phục. Năm 2012, Phật tử thỉnh Ngài giảng bài kinh Sáu Sáu lần thứ tư. Buổi giảng này thu hút rất đông Phật tử mới, lên đến vài trăm người. Trong những buổi đầu, Ngài đưa ra ba câu chuyện: Sư Huyền Giác và Lục Tổ Huệ Năng, Tổ Bồ Đề Đạt Ma và vua Lương Võ Đế, cùng câu chuyện “Bảy trạm xe” để kiểm tra trình độ Phật pháp của Phật tử. Ngài thường khuyên Phật tử tổ chức các chuyến đi đến sông lớn, biển Ba Động để ngồi thiền định, cảm nhận sự bao la, mông lung và soi rọi lại tâm mình. Sau khi kiểm tra, Ngài nhận thấy cần phải quay lại giảng “Bài học vở lòng”, bao gồm bốn đường ác và người trời dục giới, cho đến khi Ngài viên tịch.
Năm 2013, trong tiết trời tháng Ba nắng nóng, Ngài dự định đi tịnh tu ở Đà Lạt, nhưng có Phật tử thỉnh Ngài đi chiêm bái Thánh tích của Đức Phật tại Ấn Độ. Khi trở về, Ngài lâm trọng bệnh. Trong năm ngày cuối đời, diễn biến bệnh tật của Ngài khớp với những gì Ngài thường giảng về ba thân và các cảm giác, tư tưởng liên quan. Ngài đã mời Hòa thượng Giác Giới, Trị sự của Khất sĩ Giáo đoàn 1, đến để trình bày nguyện vọng giao lại chức vụ trụ trì cho Sư Minh Hiệp sau khi Ngài viên tịch.
Trong giai đoạn này, Ngài được mời giảng pháp bởi chư thiên. Khi Ngài mở mắt, Phật tử chăm sóc hỏi Ngài vừa nói gì, vì nghe Ngài giảng bài kinh Sáu Sáu rất rõ ràng. Ngài cho biết đang giảng kinh ở cõi Sắc. Phật tử đòi đi theo Ngài nghe giảng pháp ở cõi trời Sắc giới, nhưng Ngài giải thích rằng họ không thể nhập định để đi theo. Vào tối ngày 29 và sáng ngày 30 tháng 3 Âm lịch, Ngài đi vào cõi mông lung, khiến các thiết bị y tế không đo được mạch và huyết áp, nhưng Ngài vẫn rất tỉnh táo. Sáng ngày 30 tháng 3, bác sĩ Tùng đến chăm sóc, lễ Ngài và nói: “Bây giờ tùy Sư, Sư muốn chết thì chết, Sư muốn sống thì sống, chứ mạch và áp huyết như thế này thì người thường đã chết từ lâu rồi.” Ngài mỉm cười và nói: “Cám ơn bác sĩ, làm phiền bác sĩ quá, không sao đâu.” Gần 3 giờ chiều, Ngài dặn dò Tăng chúng và Phật tử đôi điều, đồng thời căn dặn tổ chức tang sự thật giản đơn để không hoang phí tiền bạc của Phật tử. Ngài viên tịch vào lúc 3 giờ 30 phút chiều ngày 30 tháng 3 năm 2013.
Sự ra đi của Ngài để lại nhiều dấu ấn thiêng liêng. Khi ngọn lửa hỏa táng được châm lên, một hào quang rực rỡ đã tỏa sáng bao quanh kim quan, trên tháp hỏa và lan tỏa cả bầu trời. Ngoài ra, Ngài còn để lại vô số xá lợi đủ màu sắc. Với lòng từ bi vô hạn, Ngài đã sách tấn Phật tử niệm Phật A Di Đà và phát nguyện sẽ chắc chắn được vãng sanh về thế giới Cực lạc.
Chúng con nguyện sẽ tu học tinh tấn để được gặp Ngài ở Cực lạc quốc.
Nguồn: Hội Quán Di Đà.
Cuộc đời tu hành và những lời dạy ý nghĩa của Sư Giác Khang, cùng với những câu chuyện nhiệm màu về xá lợi, là những minh chứng sống động cho con đường giải thoát, mời bạn khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
