Trong thời Đức Phật tại thế, một thỉnh cầu đặc biệt đã được đưa ra về ý nghĩa của Bát quan trai giới, dẫn đến sự phân loại việc thực hành này thành ba cấp độ khác nhau. Bài viết này sẽ khám phá sâu hơn về những cấp độ này, từ việc trì trai chỉ mang tính hình thức hay thỏa mãn giác quan, đến những phương thức tu tập có chiều sâu hơn, giúp độc giả hiểu rõ hơn về con đường giải thoát tâm linh được chia sẻ bởi Chiasedaophat.
Ba loại trai giới
Thời Đức Phật còn tại thế, khi Ngài đang thuyết pháp tại thành Xá-vệ, mẹ của quan Thừa Tướng cùng các con dâu đã đến thăm. Sau khi bày tỏ lòng tôn kính, họ đã thỉnh cầu Đức Phật chia sẻ về những lợi ích của Bát quan trai giới. Đức Phật đã phân chia việc trì trai giới thành ba nhóm chính:
1. Trì trai như người chăn trâu
Nhóm này bao gồm những người tuy đã thọ trì giới nhưng tâm trí vẫn còn vướng bận bởi tham dục, lo toan về tài sản, hay chỉ đơn thuần mong cầu những món ăn ngon để thỏa mãn giác quan. Họ thực hành giới như một thói quen, thiếu đi sự hiểu biết sâu sắc và tâm thanh tịnh. Việc trì trai theo cách này không mang lại lợi ích thực sự và thiếu đi sự sáng suốt cần thiết.
2. Trì trai như đạo lõa thể
Những người thuộc nhóm này, thường vào những ngày nhất định trong tháng, thực hiện các nghi thức như nằm sát đất, lạy thần linh và cầu nguyện. Họ tuyên bố không làm điều ác, không chiếm hữu tài sản của người khác, không xem vợ con là sở hữu riêng. Tuy nhiên, hành động này chỉ mang tính hình thức, thiếu đi sự chuyển hóa nội tâm. Sáng hôm sau, tâm tính và thói quen cũ vẫn không thay đổi. Vì vậy, cách trì trai này cũng không mang lại lợi ích lớn do thiếu đi sự chân thành và thấu hiểu giáo lý.
3. Trì trai chân chính đúng với pháp Phật
Đây là nhóm những Phật tử thuần thành, mỗi tháng sáu ngày, họ thọ trì tám giới với tâm thanh tịnh, thực hành nghiêm túc. Mục đích của họ là làm mới thân tâm, hướng đến sự an lạc và hạnh phúc bền vững. Việc thực hành này xuất phát từ sự hiểu biết sâu sắc về ý nghĩa của giới, nhằm thanh lọc tâm ý và tiến gần hơn đến giác ngộ.
Tám điều trai giới
Bát quan trai giới bao gồm tám điều giới luật mà người Phật tử thực hành trong một ngày một đêm, mô phỏng đời sống của người xuất gia. Việc giữ gìn tám giới này giúp thanh lọc thân, khẩu, ý, mang lại sự bình an và phát triển tâm linh.
Giới thứ nhất: Không sát sinh
Trong một ngày đêm, giữ tâm từ bi thương xót tất cả chúng sinh, không cố ý gieo nghiệp sát sinh đối với người, động vật hay côn trùng. Tuyệt đối không sử dụng dao, gậy hay bất kỳ phương tiện nào để làm hại sinh mạng. Thực hành giới này góp phần xây dựng một thế giới hòa bình và một xã hội an vui.
Giới thứ hai: Không trộm cắp
Trong một ngày đêm, chuyển hóa lòng tham lam, từ bỏ hành vi trộm cắp. Không lấy những gì không được cho. Tôn trọng tài sản và sự sở hữu của người khác. Phát triển hạnh bố thí, chia sẻ và giúp đỡ những người xung quanh. Khi tặng biếu, cần thể hiện sự trân trọng, không gây cảm giác mặc cảm cho người nhận và không mong cầu đền đáp. Buông bỏ tâm tham lam, keo kiệt, bủn xỉn.
Giới thứ ba: Không tà dâm
Trong một ngày đêm, giữ tâm ý thanh tịnh, không có ý nghĩ hay hành vi dâm dục. Không bị cuốn theo dục lạc hay ham thích sắc đẹp. Tu tập đời sống thanh cao, giữ gìn sự trong sạch cho thân và tâm.
Giới thứ tư: Không nói dối
Trong một ngày đêm, giữ tâm niệm chân chính, nói lời chân thật. Không sử dụng lời nói dối gạt, lừa lọc. Lời nói và tâm ý phải nhất quán, làm gì nói nấy, nói gì làm nấy. Giữ gìn sự trung thực trong giao tiếp.
Giới thứ năm: Không uống rượu, bia và các chất gây nghiện
Trong một ngày đêm, kiêng dùng rượu, bia, ma túy, thuốc lá và các loại độc tố khác. Giữ cho tâm trí không bị mê loạn, luôn tỉnh táo và giữ chánh niệm. Ý thức không buông lung, hành vi luôn đoan chánh, giữ gìn sự tỉnh táo và minh mẫn.
Giới thứ sáu: Không trang điểm, ca hát, múa hát
Trong một ngày đêm, không sử dụng các loại mỹ phẩm, nước hoa, phấn sáp. Không ăn mặc cầu kỳ hay lòe loẹt. Không tham gia vào các hoạt động ca hát, múa hát hay các hình thức giải trí làm xao lãng tâm ý. Sống đời sống giản dị, tập trung vào việc tu tập.
Giới thứ bảy: Không nằm giường nệm cao cấp và ngủ quá nhiều
Trong một ngày đêm, không nằm trên giường nệm sang trọng, đắt tiền. Hạn chế ngủ nghỉ quá nhiều, tránh sự lười biếng. Sống đời sống giản dị, tùy hỷ với những gì mình có và chuyên tâm vào việc tu tập Phật pháp.
Giới thứ tám: Không ăn sau giờ ngọ
Trong một ngày đêm, ăn uống đúng thời gian quy định, đặc biệt là không ăn sau giờ ngọ. Tiết chế việc ăn uống để cơ thể nhẹ nhàng, thanh thoát. Tận hưởng niềm vui trong việc tu tập Phật pháp và giữ gìn sức khỏe.
Thực tập năm niệm
Để ngày trì trai mang lại quả phúc lớn lao, người thọ trì giới cần luôn ghi nhớ và thực hành năm loại niệm sau đây:
1. Niệm Phật
Luôn ghi nhớ mười đức hiệu của Đức Phật: Như Lai, Bậc Chí Chân, Bậc Chánh Đẳng Giác, Bậc Minh Hạnh Túc, Bậc Thế Gian Giải, Bậc Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Bậc Thầy Trời Người, Bậc Thế Tôn. Khi tâm niệm Phật, các trạng thái tiêu cực như ngu si, ác ý, phẫn nộ và các bất thiện khác sẽ không khởi lên. Tâm thiện sẽ lớn mạnh, mang lại niềm vui và sự tăng trưởng đức hạnh, khiến người thực hành được quý mến.
2. Niệm Pháp
Ghi nhớ Pháp là trí tuệ lớn lao, có khả năng soi sáng thế giới, xóa tan khổ đau và mang lại hạnh phúc. Giáo pháp của Phật vô cùng rộng lớn, bao gồm nhiều yếu tố quan trọng như Tứ Niệm Xứ, Tứ Tinh Tấn, Tứ Như Ý Túc, Ngũ Căn, Ngũ Lực, Thất Giác Chi và Bát Chánh Đạo. Nhờ tâm niệm Pháp, ta có được những giải pháp để thoát khỏi mọi khổ đau trong cuộc đời.
3. Niệm Tăng
Hướng tâm về Tăng đoàn, những vị xuất gia chân chính, gồm bốn đôi tám bậc Thánh. Họ có lý tưởng cao cả, nỗ lực tu học Phật pháp, mong tỏ ngộ Phật tuệ và chứng đắc đạo quả, hoặc đang trên con đường đó. Tăng đoàn đạt được đạo đức, thiền định, trí tuệ và tuệ giải thoát, đầy đủ các hạnh lành và thánh đức. Họ xứng đáng là ruộng phước tốt đẹp cho đời gieo trồng công đức. Nhờ niệm Tăng đoàn, nghiệp si mê, ác ý, phẫn nộ sẽ được trừ sạch, tâm hoan hỷ và vui thích việc thiện sẽ sinh khởi.
4. Niệm Giới
Sau khi thọ trì giới luật của Phật, cần giữ gìn trọn vẹn, không để có tỳ vết hay thiếu sót. Luôn giữ gìn sự trang nghiêm và miên mật trong việc thực hành giới. Tâm không dao động, thân không phóng túng. Mọi hành động đều hợp với trí tuệ, không gây hối hận. Sử dụng tâm bình đẳng để giáo hóa và độ trì người khác, điều phục chúng sinh theo đường đạo đức. Tâm luôn hoan hỷ và an lành. Người giữ giới hạnh, thân tâm thanh tịnh, tràn đầy an lạc.
5. Niệm Thiên
Hiểu biết về các cõi trời như Tứ Thiên Vương, Đao Lợi, Yết Ma, Đâu Suất và nhiều cõi trời khác. Nhận thức rằng việc tái sinh lên các cõi trời là kết quả của việc thực hành chánh tín, giới hạnh, bố thí, trí tuệ và nhiều nghiệp lành khác. Người niệm chư thiên sẽ tăng thêm niềm tin vào luật nhân quả của nghiệp lành, từ đó vững vàng trên con đường đạo đức.
Lợi ích thực tập
Những ai thực hành trọn vẹn Bát quan trai giới và năm tâm niệm trên sẽ đạt được nhiều lợi ích to lớn. Hiện tại, họ sống an lạc nhờ dứt trừ các điều bất thiện, tăng trưởng các điều lành, phát triển tâm linh và có thể chứng đạt Niết-bàn. Khi qua đời, họ sẽ được tái sinh về các cõi lành hoặc các cõi trời.
Phước báu và sự an lành có được từ việc thực tập Bát quan trai giới còn vượt trội hơn cả tài sản, của báu của mười sáu quốc gia cộng lại.
Tuổi thọ ở các cõi trời vô cùng dài lâu. Ví dụ, một ngày một đêm ở một số cõi trời tương đương với 50 năm ở cõi Địa cầu. Tại cõi Tứ Thiên Vương, tuổi thọ có thể lên đến 500 năm, tương đương 9 triệu năm trên Địa cầu. Giữ Bát quan trai giới trang nghiêm sẽ giúp tái sinh về các cõi trời này, hưởng an lạc dài lâu tùy theo phước báu đã tạo.
Sự chênh lệch về thời gian giữa cõi Địa cầu và các cõi trời là vô cùng lớn. Một trăm năm trên Địa cầu chỉ bằng một ngày ở cõi Đao Lợi, nơi con người sống 1.000 năm, tương đương 36 triệu năm trên Địa cầu. Hai trăm năm trên Địa cầu bằng một ngày ở cõi Diêm thiên, nơi con người sống 2.000 năm, tương đương 120 triệu năm trên Địa cầu. Bốn trăm năm trên Địa cầu bằng một ngày ở cõi Đâu Suất, nơi con người sống 4.000 năm, tương đương 680 triệu năm trên Địa cầu.
Việc thiện mang lại vô vàn lợi ích. Người làm việc thiện sẽ sống hạnh phúc, chết nhẹ nhàng, tái sinh cõi lành hoặc cõi trời để hưởng hạnh phúc an lạc dài lâu.
Khi Đức Phật kết thúc bài pháp, bà Duy-da và những người có mặt đều vô cùng hoan hỷ. Họ đảnh lễ Đức Phật, tán dương công đức của việc thiện và phát nguyện sẽ thọ trì Bát quan trai giới sáu ngày mỗi tháng. Đồng thời, họ cũng nguyện nỗ lực làm phúc, giúp đỡ người đời và không bao giờ thoái lui trên con đường tu tập. Mọi người ra về trong niềm hạnh phúc, quyết tâm gìn giữ giới pháp.
Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Sa môn Thích Nhật Từ soạn dịch
Để hiểu sâu hơn về con đường thanh lọc tâm hồn và đạt được an lạc vĩnh cửu, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
