Câu hỏi về nghiệp quả nơi cửa tử được đặt ra khi nhiều người đột ngột qua đời, khiến tâm thức chưa kịp định hướng. Liệu quy luật nhân quả có còn công bằng khi một đời thiện nghiệp có thể bị chi phối bởi khoảnh khắc cuối cùng? Khám phá những góc khuất của cận tử nghiệp qua lăng kính Phật giáo Nam Tông trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Câu hỏi:
Nam mô Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật.
Kính bạch thầy, con có một câu hỏi muốn nhờ thầy giải đáp ạ.
Hiện nay, hiện tượng chết bất đắc kỳ tử xảy ra rất nhiều, nhất là với các trường hợp đột quỵ, tai nạn, dịch bệnh. Người chết ra đi đột ngột như vậy thì tâm khó mà định tĩnh, chánh niệm, vậy cận tử nghiệp lúc này của họ như thế nào? Vì con có nghe các thầy giảng là nếu tâm mình lúc chết được an lành, chánh niệm, hướng về điều lành điều thiện thì tái sanh về cõi lành, còn ngược lại nếu khởi tâm tham, sân, si, chấp trước thì sinh về đọa xứ.
Quan điểm như thế có trái lại với tinh thần nhân quả không ạ? Vì nếu 1 đời làm thiện, mà lúc mất khởi niệm dữ thì tái sinh về cảnh giới dữ, như vậy có thật sự công bằng không ạ?
Còn đối với những cái chết bất ngờ như con nêu ở trên, người chết chưa kịp khởi niệm lành hay dữ thì có ảnh hưởng như thế nào đến việc tái sinh không ạ?
Và xin thầy giảng thêm cho con về thuyết cận tử nghiệp theo tinh thần của Phật giáo Nam Tông.
Con thành kính tri ân thầy.
Nam mô Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật.
Ảnh minh hoạ
Trả lời:
Việc suy đoán tâm trạng của người đã khuất khi qua đời là điều không thể, bởi chúng ta không thể biết chính xác những gì họ đang trải qua. Tuy nhiên, theo giáo lý Phật giáo, nghiệp lực tích lũy trong suốt cuộc đời là yếu tố then chốt chi phối sự tái sinh. Một người có đời sống đạo đức, làm nhiều việc thiện, thường có xu hướng duy trì tâm thức an lành ngay cả trong khoảnh khắc lâm chung. Ngược lại, người có đời sống tạo nhiều nghiệp ác, khó có thể giữ tâm thiện lúc cuối đời.
Về vấn đề nghiệp lực và sự tái sinh, giáo lý Phật giáo nhấn mạnh tính nhân quả. Nếu một người dù có đời sống thiện lành nhưng vào giây phút cuối đời lại khởi lên tâm bất thiện, thì điều này có thể dẫn đến tái sinh vào cảnh giới thấp hơn trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, do nghiệp thiện đã tích lũy, họ vẫn có khả năng sớm được tái sinh vào cõi lành sau khi nghiệp bất thiện đó tiêu trừ. Tương tự, người tạo nhiều nghiệp ác nhưng nếu vào giờ phút lâm chung có thể giữ được tâm thiện, thì họ sẽ được tái sinh vào cõi lành trong một khoảng thời gian ngắn. Sau đó, nghiệp ác đã tạo sẽ tiếp tục chi phối sự tái sinh của họ.
Đối với những trường hợp tử vong đột ngột như đột quỵ, tai nạn hay dịch bệnh, khi người bệnh chưa kịp có tâm niệm lành hay dữ rõ ràng, thì nghiệp lực tích lũy trong suốt cuộc đời sẽ đóng vai trò quyết định. Nghiệp lực này bao gồm toàn bộ hành động, lời nói và suy nghĩ đã tạo ra trong quá khứ. Theo tinh thần Phật giáo Nam Tông, cận tử nghiệp (nghiệp gần lúc chết) có ảnh hưởng quan trọng, nhưng nó không hoàn toàn xóa bỏ hay thay thế toàn bộ nghiệp lực đã tích lũy. Nếu nghiệp lực chính của một người là thiện, thì dù có thể có những dao động tâm thức vào giờ phút cuối, sự tái sinh của họ vẫn có xu hướng về cõi lành. Ngược lại, nếu nghiệp lực chính là ác, thì dù có thể có một khoảnh khắc tâm thiện, sự tái sinh vẫn có thể hướng về cảnh giới thấp hơn.
Theo: Trung tâm Hộ tông
Những chia sẻ trên đây mới chỉ là một phần nhỏ trong hành trình tìm hiểu về nghiệp quả và tái sinh. Để khám phá sâu hơn những bí ẩn của cuộc sống và cái chết, mời bạn đọc tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
