Giữ tâm khiêm tốn và vô ngã là những phẩm chất cốt lõi được Đức Phật nhấn mạnh trong hành trình tu tập. Ngài dạy các Tỳ kheo sống giản dị, không chấp trước vào vật chất hay sự tôn kính, nhắm đến việc nhiếp tâm vào Thiền định để đạt được an lạc và giải thoát, như ngài Đại Ca Diếp đã thể hiện qua hạnh đầu đà. Tìm hiểu thêm về cách đạt được sự tự tại này tại Chiasedaophat.
Đức Phật thường răn dạy các Tỳ kheo khi du hành không nên đi đầu đoàn chúng để tránh sự tôn xưng, dễ dẫn đến tâm loạn động. Trong lúc khất thực, cần tiết chế tâm tham đắm vào vật thực, tránh để sự ngon miệng lấn át mong muốn an lạc và giải thoát. Ngay cả một lễ đảnh lễ cung kính từ tín chủ cũng có thể trở thành gánh nặng, tiềm ẩn sự kiêu mạn khó nhận diện và loại bỏ, trở thành chướng ngại lớn trên con đường Thiền định.
Tôn giả Đại Ca Diếp, bậc thầy của hạnh đầu đà.
Ngược lại, một chiếc y đơn sơ vá từ vải vụn đủ để giữ ấm giữa đêm sương giá. Bóng cây rừng sâu che chở cho những giờ phút Thiền tọa trước nắng mưa. Một túp lều tranh vách lá, một hang động ẩn mình bên triền núi, hay bầu trời đầy sao giữa làng quê hẻo lánh đều có thể trở thành mái ấm quen thuộc. Do đó, người Tỳ kheo cần sống một đời thanh tịnh, không vướng mắc, tự tại như cánh hạc bay cao, gìn giữ giới đức và dành trọn vẹn thời gian nhiếp tâm vào Thiền định. Giới đức thanh tịnh là nền tảng vững chắc cho Thiền định viên mãn, và Thiền định sâu sắc giúp giới đức luôn được vẹn toàn.
Sự khiêm hạ mang lại công đức vô hình, có khả năng chuyển hóa sâu sắc nội tâm và đánh thức bản chất chân thật của chúng ta.
Có lần, Tôn giả Đại Ca Diếp đã nghiêm khắc nhắc nhở các Tỳ kheo trẻ về tầm quan trọng của tâm khiêm hạ trong quá trình tu tập. Điều này nhằm giúp họ tránh rơi vào trạng thái kiêu mạn, tự cho rằng mình đã đạt đến những cảnh giới giác ngộ cao siêu. Chỉ một ý niệm như vậy cũng đủ sức phá hủy mọi công đức đã tích lũy, làm tổn hại phạm hạnh và tạo ra một vực thẳm ngăn cách con đường dẫn đến giải thoát. Ngay cả khi đạt được những trải nghiệm tâm linh vi diệu, hãy xem chúng như giọt sương mai trên đầu ngọn cỏ, bởi con đường giác ngộ phía trước còn vô cùng rộng lớn.
Lời dạy sâu sắc về tâm khiêm hạ:
“Mỗi ngày, tôi tự nhủ mình chỉ là cỏ rác, là bụi trần, nhưng dường như chẳng có gì thay đổi. Tâm vẫn còn xao động, phiền não vẫn đeo bám, lỗi lầm vẫn tiếp diễn. Tuy nhiên, những người xung quanh lại nhận thấy sự khác biệt rõ rệt trong tôi. Ngay cả Chư Thiên cũng dành cho tôi sự quan tâm đặc biệt. Sự khiêm hạ thực sự mang đến công đức vô hình, có khả năng chuyển hóa sâu sắc nội tâm và đánh thức bản chất chân thật của chúng ta.
Mỗi khi nhận được lời khen ngợi, tôi càng trở nên cẩn trọng hơn, sợ hãi việc chấp công hay tự mãn. Chính sự cẩn trọng và lo lắng này là hành trang quý giá để tôi tiếp tục hành trình tu hành qua vô lượng kiếp. Tôi luôn cúi đầu cầu xin sự gia hộ, dẫn dắt và che chở từ Đức Phật.”
Lý do Tôn giả Đại Ca Diếp chọn cuộc sống tối giản nơi rừng sâu cho đến cuối đời.
Để hiểu rõ hơn về những giáo lý sâu sắc này, mời bạn khám phá thêm các bài viết về Đạo phật.
