Trong nỗi đau mất người thân, một phật tử trẻ băn khoăn trước những khác biệt trong cách tiễn biệt người đã khuất giữa truyền thống gia đình và giáo lý Phật pháp, đặt ra câu hỏi về sự đúng sai trong hành động của mình, đồng thời tìm kiếm lời giải đáp từ chiasedaophat.com trước những quan niệm trái chiều về cúng kiếng và hồi hướng.
HỎI:
Cách đây vài tuần, gia đình tôi có người thân qua đời. Từ khi biết đến Phật pháp, tôi có cố gắng khuyên gia đình nên tụng kinh, niệm Phật hồi hướng cho người sắp lâm chung và cả sau khi mất để họ được siêu sinh về cảnh giới lành. Tuy nhiên, không ai trong gia đình lắng nghe tôi vì cho rằng chưa từng nghe nói đến điều này, chỉ nên làm theo truyền thống ông bà dù cũng có cúng thất tuần.
Khi người thân vừa mất, mọi người khóc lóc thảm thiết, ôm lấy người đã khuất và than trách như các tang gia khác. Riêng tôi, tôi lặng lẽ niệm Phật, không khóc than. Điều này khiến mọi người nhìn tôi và cho rằng tôi bất hiếu. Tôi không nói gì cả.
Trong thất đầu tiên, gia đình tôi cúng chay. Tuy nhiên, từ những lần sau đó, gia đình lại cúng mặn với lý do để chiêu đãi những người đến thăm và vì người đã khuất khi còn sống chỉ thích ăn mặn. Tôi biết điều này sẽ khiến người đã khuất thêm tội nghiệp nhưng không ai nghe tôi nói, họ cho rằng tôi còn nhỏ tuổi và chỉ cần mang tiền lên chùa hóa vàng là xong. Tôi thực sự cảm thấy bế tắc.
Xin Sư cho con biết những việc con làm có đúng không? Có nên khóc than khi người thân vừa qua đời? Vậy khi người sắp lâm chung thì nên làm gì và trình tự tang lễ như thế nào là đúng theo nghi thức Phật giáo để mang lại lợi ích cho cả người sống và người đã khuất?
ĐÁP:
Quan niệm về Lễ tang
Năm 1967, khi đang học tại Sài Gòn, trên đường đi học, tôi nhớ không rõ tên đường. Khi đang dùng cơm chay tại quán Bồ Đề Duyên, có một đám tang của người Hoa đi ngang qua. Tôi nghe thấy tiếng khóc “thật đau đớn xé lòng”, tiếc thương cho người đã khuất. Người thân khóc, người đi trong đoàn đưa tang cũng khóc hu hu. Các bạn có biết tiếng khóc “thật đau đớn xé lòng”, nước mũi nước dãi tùm lum là ai không? Chính là những người “khóc mướn” đó các bạn. Khi biết được, tôi và các bạn học vô cùng mắc cười.
Năm 1987, tôi có dịp tham dự lễ tang của một vị cư sĩ trong tông phong Vô Úy tại xã Trung Mỹ Tây, huyện Hóc Môn. Trong lễ tang này, mọi người đều cười chứ không khóc. Theo truyền thống, khi đưa “quan tài” đi an táng, anh em nhà đồ phải chuẩn bị sức khỏe thật kỹ, còn phải có kỹ năng vừa vác “quan tài” vừa chạy “băng đồng” đến nơi chôn cất mà không bị đổ. Người “anh cả” ngồi cạnh “quan tài” phải thật vững, nếu không sẽ bị té mất mạng. Lúc bấy giờ, tôi vừa “dẫn vong”, vừa chạy theo đoàn lễ tang thở hổn hển, vừa niệm Phật, thật “mắc cười” vô cùng. Mọi người đều “cười” với lễ tang có một không hai tại xứ Trung Mỹ Tây!
Lễ tang ở các quốc gia theo Phật giáo Nam tông
Ở các quốc gia thuộc “quốc giáo Phật giáo”, tức Phật giáo Nam tông, điển hình như ở Lào. Khi gia đình có người thân qua đời, thi thể được đưa ra đặt giữa đồng ruộng xa nhà dân, chất củi thật nhiều lên thi thể. Sau đó, mọi người tập trung đến nhà chia vui, mời Sư đến cầu nguyện, đãi tiệc mừng linh đình, đàn ca xướng hát cho đến ngày giờ hỏa táng, gửi tro cốt vào chùa phụng thờ.
Như vậy, cũng có những lễ tang mà người dự lại hoan hỷ an lạc, chứ đâu phải ai cũng khóc? Hơn nữa, theo Phật giáo, khuyên không nên khóc cho người mới chết. Chỉ nên “khóc” sau 8 tiếng đồng hồ, vì khóc là làm ảnh hưởng đến sự luyến ái của người chết, không thể chánh niệm vãng sinh.
Chúng ta khóc là khóc cho cảnh hòa hợp ly tan, khóc cho cảnh sinh lão bệnh tử mà chúng sinh mắc phải, không bao giờ thoát khỏi tai họa. Khóc là tiếc cho người khi sinh tiền không biết làm việc thiện, không biết tu hành nên sẽ bị luân hồi quả báo. Chứ không phải khóc là báo hiếu đâu bạn ạ.
Gia đình Phật tử khi có Hậu sự
Là Phật tử thuần túy, biết phát tâm ăn chay, khuyên người làm lành lánh dữ, cần có sự chuẩn bị báo ân cha mẹ khi còn tại thế. Hướng dẫn cha mẹ từ chỗ chưa biết đến biết quy y Tam Bảo, từ chỗ chưa biết ăn chay phát tâm ăn chay niệm Phật tu hành tiến bộ, không muốn cho cha mẹ bị luân hồi quả báo trong kiếp trầm luân. Đó mới là báo hiếu thật sự, thật lòng với cha mẹ.
Khi bạn biết gia đình sắp có người thân “qua đời”, bạn nên xin quy y, xin pháp danh cho người thân (nếu chưa quy y). Rước quý Sư đến khuyến tấn người thân niệm Phật, phóng sinh giải nghiệp oan, khai kinh Vô Lượng Thọ, kinh Địa Tạng tụng cho người thân nghe để giác ngộ. Việc trực tiếp tụng kinh quý hơn tụng bằng máy, không nhất thiết phải có chuông mõ.
Trong phòng của người thân, nên dọn dẹp đồ đạc cho thật trống trải, gần như không còn vật dụng gì cả. Đừng để vướng mắt người sắp trút hơi thở cuối cùng. Không nên có tiếng động nhiều và lớn. Dọn dẹp sạch sẽ, không để người bệnh nằm cấn ở bất kỳ góc giường nào. Vật dụng, thuốc men, thức ăn, thức uống khi phục vụ xong, dọn dẹp thật sạch. Cho đến khi người thân “qua đời”. Đặc biệt, không bối rối, không khóc lóc, không đi mạnh, chạy tới chạy lui. Phải vững chãi, tỉnh táo.
Việc tổ chức tang chay lớn hay nhỏ tùy thuộc vào môi trường kinh tế của gia đình, không phải tổ chức lễ tang linh đình, thiết đãi rượu thịt ê hề mới là báo hiếu. Làm như vậy, thậm chí còn khiến cho người chết mang thêm nghiệp chướng nặng nề như người gánh đá leo dốc bên kia thế giới.
Hòa thượng Thích Giác Quang
Tìm hiểu thêm về quan điểm của Đạo phật về tang lễ và cách trợ giúp người thân qua bài viết này, đồng thời khám phá những nội dung sâu sắc hơn trong chuyên mục.
