Liệu sự tồn tại của thể xác có mâu thuẫn với lời dạy về sự giải thoát khỏi “thân kiến”? Câu hỏi này đặt ra một nút thắt về cách chúng ta thấu hiểu giáo lý Phật Đà, đặc biệt là khi mọi trải nghiệm dường như đều gắn liền với cơ thể. Khám phá Chiasedaophat để làm sáng tỏ bản chất đích thực của chấp thủ và con đường dẫn đến giác ngộ.
Câu hỏi:
Kính thưa Thầy,
Con xin được trình bày một thắc mắc về khái niệm “thân kiến” trong Đạo Phật. Theo con hiểu, “thân kiến” là sự chấp thủ vào sự hiện hữu của thân thể. Nếu một người không còn chấp thủ vào thân kiến, cùng với nghi ngờ và giới cấm thủ, thì vị ấy sẽ chứng quả Tu Đà Hườn, như lời dạy trong kinh điển. Tuy nhiên, con vẫn còn băn khoăn về điểm này. Mọi trải nghiệm của chúng ta, như mắt thấy, tai nghe, hay thân tiếp xúc, đều diễn ra thông qua thân thể. Nếu không còn “thân”, thì làm sao có thể có sự “thấy, nghe, biết”? Trong khi đó, kinh điển lại dạy về sự “không có thân”. Con mắt, lỗ tai, v.v., đều là những bộ phận của thân. Chẳng lẽ khi nói “không có thân” là ý nói đến việc không còn coi trọng hay bận tâm đến những nhu cầu của thân thể, ví dụ như khi trời mưa thì không cần che chắn, hay việc mặc quần áo chỉ là để theo ý niệm về sự sạch sẽ, tươm tất? Nếu hành động theo những ý niệm đó thì liệu có còn là “thân kiến” không? Con mong Thầy giải thích rõ hơn về ý nghĩa chân thực của “thân kiến” trong giáo lý Đạo Phật để con có thể hiểu đúng.
Minh họa về sự luân hồi và nghiệp báo
Trả lời:
Lời giải thích của quý Thầy Cô về “thân kiến” là hoàn toàn chính xác, tuy nhiên, cách hiểu của bạn có thể chưa đi vào đúng bản chất của vấn đề. Khái niệm “thân” trong “thân kiến” không đơn thuần chỉ là cơ thể vật lý mà bạn đang cảm nhận và tương tác hàng ngày. Trong giáo lý Phật giáo, “thân” ở đây ám chỉ đến ngũ uẩn (năm uẩn), bao gồm Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức.
Thân kiến, do đó, là sự chấp thủ, cho rằng ngũ uẩn này là “cái tôi”, là bản ngã thường còn, bất biến. Khi một hành giả tu tập đến giai đoạn đoạn trừ được thân kiến, điều đó có nghĩa là họ không còn bám víu, chấp chặt vào quan niệm ngũ uẩn là tự ngã nữa. Họ nhận ra bản chất vô thường, vô ngã của các uẩn này.
Việc mắt thấy, tai nghe, thân tiếp xúc vẫn diễn ra là do duyên sinh của các pháp. Các giác quan và đối tượng giác quan tương tác tạo nên các trải nghiệm. Tuy nhiên, khi không còn thân kiến, người tu không còn đồng nhất mình với những trải nghiệm đó, không còn khởi lên sự chấp trước “cái này là của tôi”, “tôi đang thấy”, “tôi đang nghe”. Thay vào đó, họ thấy rõ bản chất của các uẩn là do duyên hợp mà sinh, và cũng do duyên tan mà diệt, không có một “cái tôi” cố định nào đứng sau những hiện tượng đó.
Ví dụ về việc trời mưa không cần che chắn hay không bận tâm đến quần áo sạch sẽ chỉ là một cách diễn đạt mang tính tương đối, minh họa cho sự giảm bớt chấp trước vào các nhu cầu và ý niệm về thân thể. Tuy nhiên, đó chưa phải là ý nghĩa sâu xa nhất của việc đoạn trừ thân kiến. Mục tiêu chính yếu là sự chuyển hóa nhận thức, thấy rõ bản chất vô ngã của ngũ uẩn, từ đó giải thoát khỏi khổ đau.
Thông tin được tổng hợp từ các nguồn giáo lý Phật giáo.
Hy vọng những giải đáp trên đã giúp bạn có cái nhìn sâu sắc hơn về “thân kiến”. Để tiếp tục hành trình khám phá những giáo lý quý báu, mời bạn tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
