Hành trình của Thái tử Tất Đạt Đa, từ một vị vua tương lai đến bậc Giác ngộ, gắn liền với hình bóng phu nhân Da Du Đà La. Câu chuyện về tiền kiếp và sự phát nguyện của nàng Sumita hé mở những nền tảng sâu sắc cho mối lương duyên này, khơi gợi sự tò mò về hành trình chứng đạo đầy thử thách. Tìm hiểu thêm về những câu chuyện Phật giáo đầy ý nghĩa tại chiasedaophat.com.
Giải thích về Da Du Đà La trong Kinh sách Phật giáo
Theo các kinh điển Phật giáo, Da Du Đà La được nhắc đến là người vợ đã đồng hành cùng Thái tử Tất Đạt Đa qua nhiều kiếp. Trong một tiền kiếp, khi Đức Phật Thích Ca còn là vị Bồ tát Thiện Tuệ tu hành khổ hạnh dưới thời Phật Nhiên Đăng, Ngài đã được Phật Nhiên Đăng thọ ký sẽ thành Phật trong tương lai. Lúc bấy giờ, công chúa Da Du Đà La là một thiếu nữ dòng dõi quý tộc tên là Sumita. Khi hay tin Bồ tát Thiện Tuệ được thọ ký thành Phật hiệu Cồ Đàm, nàng Sumita đã phát nguyện, cắt tóc và quyết tâm trở thành thê tử của Ngài, để hết lòng hỗ trợ chồng trên con đường chứng đắc Phật quả.
Thái tử Tất Đạt Đa Cồ Đàm (trước khi thành Phật) đã kết duyên cùng Công chúa Da Du Đà La.
Bối cảnh cuộc đời Thái tử Tất Đạt Đa và hôn nhân
Cách đây hơn 25 thế kỷ, ngay từ khi đản sinh, Thái tử Tất Đạt Đa đã biểu lộ những tướng mạo và phẩm hạnh phi thường. Có lời tiên tri rằng Thái tử có thể trở thành một bậc Chuyển luân Thánh vương cai trị thế giới, hoặc nếu Ngài xuất gia, Ngài sẽ thành đạo và trở thành bậc Thầy dẫn dắt cho tất cả chúng sinh. Vua Tịnh Phạn, cha của Thái tử, vì lo ngại việc con trai xuất gia sẽ khiến ngai vàng không có người kế vị, đã cho xây dựng cung điện lộng lẫy, tuyển chọn các mỹ nữ và sắp đặt hôn nhân cho Thái tử với công chúa Da Du Đà La. Nhà vua hy vọng rằng những ràng buộc của đời sống thế tục, ngũ dục sẽ khiến Thái tử an tâm ở lại hoàng cung.
Công chúa Da Du Đà La là con gái của vua Thiện Giác nước Ba-la-nại. Nàng nổi tiếng xinh đẹp, dịu dàng, thông minh và có đức hạnh. Tương truyền, mái tóc nàng đen bóng mượt, dài tới chân. Vua Tịnh Phạn tin rằng vẻ đẹp tuyệt trần của công chúa sẽ khiến Thái tử say đắm và không còn ý định rời bỏ cuộc sống vương giả.
Sau đó, công chúa Da Du Đà La đã hạ sinh hoàng nam La Hầu La. Cuộc sống trong cung điện vốn đã vui vẻ, nay càng thêm rộn rã tiếng cười. Tuy nhiên, đối với Thái tử Tất Đạt Đa, niềm vui ấy không trọn vẹn. Những suy tư về quy luật sinh, lão, bệnh, tử, và sự tranh đấu sinh tồn đầy khổ đau của muôn loài mà Ngài thường chứng kiến đã khiến Ngài ưu tư và trăn trở.
Với một quyết định đầy trí tuệ và tầm nhìn xa, Thái tử Tất Đạt Đa Cồ Đàm đã rời bỏ hoàng cung, mang theo người hầu cận Xa-nặc và ngựa Kiền Trắc. Ngài dừng chân bên dòng sông A-nô-ma, tự tay cạo bỏ mái tóc, chính thức bước vào con đường xuất gia tầm đạo, từ bỏ mọi lạc thú trần gian.
Đức hạnh và sự kiên định của Công chúa Da Du Đà La
Trong khi Thái tử Tất Đạt Đa dấn thân vào con đường tu hành gian khổ, Da Du Đà La đã giữ vững sự bình tĩnh và kiên định dù đối mặt với nỗi trống vắng. Bà dồn hết tình thương để chăm sóc cho La Hầu La, đồng thời luôn giữ trong lòng niềm tự hào về chí nguyện cao cả của chồng. Bà tự nhủ sẽ nuôi dạy con thật tốt và sống một đời mẫu mực để xứng đáng với Thái tử. Dù vậy, với tình cảm của một người vợ, đôi khi bà không khỏi chạnh lòng khi nghĩ đến cuộc sống khổ hạnh, thiếu thốn tình thương và sự chăm sóc của Thái tử nơi núi rừng hoang vắng.
Trong suốt hơn sáu năm Thái tử xuất gia tầm đạo, công chúa Da Du Đà La tại hoàng cung cũng tự nguyện sống một cuộc đời giản dị. Bà từ bỏ lối sống xa hoa, không còn đeo trang sức hay mặc lụa là, mà giữ gìn nếp sống thanh tịnh, noi theo phẩm hạnh trai giới.
Sự trở về và sự công nhận của Đức Phật
Khi vua Tịnh Phạn hay tin con trai đã thành Phật, Ngài đã cử người đi thỉnh Đức Thế Tôn trở về thành Ca-tỳ-la-vệ. Đức Phật đã chấp thuận và khi Ngài quang lâm, mọi người dân đều hân hoan ra đường nghênh đón. Duy chỉ có công chúa Da Du Đà La vẫn ở lại trong phòng. Bà thầm nghĩ: “Nếu ta còn chút đức hạnh nào, thì chính Đức Phật sẽ đến nơi đây”.
Sau khi thọ trai, Đức Phật cùng hai vị đại đệ tử đã đến thăm phòng công chúa. Ngài ngồi trên chiếc ghế đã được chuẩn bị sẵn và nói: “Hãy để công chúa đỉnh lễ Như Lai theo ý nguyện của nàng”. Công chúa Da Du Đà La tiến đến gần Đức Phật, quỳ xuống, đặt đầu lên chân Ngài và bật khóc. Vua Tịnh Phạn và hoàng hậu Ba Xà Ba Đề đã kể lại toàn bộ đức hạnh và sự trung trinh của nàng cho Đức Phật nghe: “Khi hay tin Thế Tôn khoác áo vàng, nàng cũng khoác áo vàng. Khi Thế Tôn từ bỏ hoa và trang sức, nàng cũng từ bỏ tất cả, chỉ nằm ngồi trên mặt đất. Khi Thế Tôn xuất gia, nàng trở thành quả phụ và từ chối mọi lời cầu hôn của các vương tử khác. Lòng nàng luôn trung thành với Thế Tôn.”
Sau khi công chúa đỉnh lễ, Đức Phật đã thuyết giảng về câu chuyện tiền kiếp Candakinnara, làm rõ mối liên hệ giữa Ngài và công chúa trong nhiều đời. Ngài đã tán thán công chúa: “Này Da Du Đà La! Không chỉ trong kiếp sống cuối cùng này, mà trong vô lượng kiếp quá khứ, nàng đã luôn bảo vệ, ngưỡng mộ và trung thành với Như Lai. Như Lai hiểu rõ những vất vả và sự hy sinh cao quý của nàng. Vì vậy, nàng cũng nên hoan hỷ vì lợi ích của tất cả chúng sinh.”
Sau đó, Đức Phật đã thuyết pháp cho mọi người. Da Du Đà La, sau khi nghe pháp, cũng phát sinh lòng mong muốn được xuất gia tu hành như Đức Phật.
Con đường xuất gia và thành tựu của Da Du Đà La
Khi nhân duyên hội đủ, bà đã đến tịnh xá để thỉnh cầu Đức Thế Tôn cho phép được xuất gia. Cuối cùng, bà đã được toại nguyện khi Đức Thế Tôn chấp thuận cho người nữ xuất gia, sau lời khẩn cầu tha thiết của di mẫu Kiều Đàm Di. Trong số các tín nữ, bà Da Du Đà La là người đứng đầu trong các vị đã chứng đắc đại thần thông (Maha Abhinna). Bà đã trụ thế 78 năm và đắc quả A-la-hán ngay trong một đời.
Trong Đại thừa Diệu Pháp Liên Hoa kinh phẩm Trì, Đức Phật đã dự ngôn rằng trong tương lai, dưới pháp hội của vô lượng chư Phật, Da Du Đà La sẽ thành Phật.
Kinh sách cũng ghi lại, qua vô lượng kiếp, dưới nhiều hình thức tái sinh khác nhau, công chúa đã từng là thê tử của Đức Phật: từ những cặp chim bồ câu, thiên nga, quạ, cho đến những đôi vợ chồng vương giả trong cung điện hay trên cõi trời… Ở mỗi cảnh giới, nàng luôn kề cận Đức Phật với đức tính thủy chung cao đẹp. Nàng đã thực hiện lời nguyện cao cả là hỗ trợ chồng trên con đường tìm cầu chân lý qua mọi nẻo luân hồi. Tấm gương về đức hy sinh cao cả, lòng chung thủy và sự cảm thông sâu sắc của công chúa Da Du Đà La là bài học quý báu để chúng ta noi theo. Vì hạnh phúc chung của nhân loại, bà đã không bám chấp vào hạnh phúc cá nhân. Hơn thế nữa, khi tiếp cận Phật pháp, bà đã nhanh chóng đón nhận, nương theo lời dạy của Đức Thế Tôn để chuyển hóa phàm tục thành Thánh quả. Bà xứng đáng là bậc mô phạm trong hàng ni giới!
(Theo tư liệu tham khảo)
Khám phá sâu hơn về cuộc đời và những bài học ý nghĩa từ cuộc đời Đức Phật và những người thân yêu của Ngài trong chuyên mục Đạo phật.
