Khám phá sức mạnh nội tại giúp hóa giải mọi khó khăn qua phương pháp thiền định, một con đường khai mở trí tuệ và sự bình an. Với hai nền tảng Chỉ và Quán, việc tìm về hơi thở có thể chuyển hóa nghịch cảnh thành cơ hội, mang lại những điều kỳ diệu ngoài mong đợi. Hãy cùng Website Chia sẻ Đạo Phật tìm hiểu cách bắt đầu hành trình này để kiến tạo một đời sống vững chãi.
Thiền định, phép tu tập thứ năm trong Lục độ Ba la mật, mang lại khả năng vượt thoát khỏi khổ đau. Bản chất của thiền định bao gồm hai yếu tố cốt lõi: Chỉ (Samatha) và Quán (Vipassana). Trong những hoàn cảnh khó khăn hay bế tắc, việc quay về với hơi thở chánh niệm và giữ tâm thái an lạc có thể tạo ra sự chuyển biến tích cực, thậm chí là những “phép màu”. Khi phục hồi được sự vững chãi và thảnh thơi nội tại, con người có thể đối diện và vượt qua mọi tai ương, khổ nạn.
Ví dụ minh chứng là trường hợp hai thanh niên chuẩn bị lao vào đánh nhau. Nếu một trong hai người biết cách quay về thực tập hơi thở chánh niệm, anh ta sẽ nhận thức rõ hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra, như thương tích nặng nề và phải nhập viện. Nhận thức này thúc đẩy anh ta nói: “Anh có thực sự muốn đánh không? Tôi biết nếu chúng ta làm vậy, cả hai sẽ bị thương nặng.”
Sự thấu suốt này có thể giúp người kia tỉnh ngộ. Thay vì xung đột, cả hai có thể ngồi lại để thương thuyết và hòa giải. Khi chánh niệm hiện diện, định lực được củng cố, cho phép chúng ta dừng lại đúng lúc. Do đó, bước đầu tiên của thiền tập là sự dừng lại, hay còn gọi là “Chỉ”. Khi niệm lực và định lực được phát triển mạnh mẽ, tuệ giác sẽ sinh khởi. Với tuệ giác, chỉ trong khoảnh khắc, ta có thể chuyển hóa tình thế. Một hơi thở chánh niệm trong chớp mắt có thể mang lại sự chuyển hóa và chữa lành. Thực hành hơi thở có ý thức một cách đều đặn và chính xác có thể dẫn đến những hành động phi thường, ngăn chặn bi kịch hoặc thảm họa sắp xảy ra, biến ta thành một vị Bồ Tát có khả năng khôi phục sự bình an và hòa giải.
Thiền định cụ thể qua sự thực tập chánh niệm có công năng giúp ta có mặt trọn vẹn và tiếp xúc được với những yếu tố mầu nhiệm, lành mạnh, tươi mát và trị liệu trong sự sống.
Chánh niệm chính là cốt lõi của thiền tập.
Thông qua việc thực hành chánh niệm, thiền định giúp con người hiện diện trọn vẹn trong từng khoảnh khắc, kết nối với những khía cạnh nhiệm màu, lành mạnh, tươi mới và mang tính chữa lành của cuộc sống. Bằng cách nuôi dưỡng bản thân với những yếu tố tích cực này, ta có thể dễ dàng chuyển hóa và buông bỏ những cảm xúc tiêu cực. Ngược lại, nếu bỏ lỡ cơ hội tiếp xúc và nuôi dưỡng tâm hồn bằng những điều tốt đẹp, để bản thân bị chi phối bởi lo âu, giận hờn, ghen tỵ và định kiến, đó là một sự lãng phí đáng tiếc. Thực hành thiền định theo phương pháp này không đòi hỏi nhiều năm tháng tu tập; nếu thực hiện một cách thông minh và khéo léo, chỉ vài phút là đủ để đạt được sự chuyển hóa. Những phép màu có thể xuất hiện trong từng hơi thở có ý thức và từng bước chân chánh niệm. Thiền sư Lâm Tế đã dạy: “Phép lạ là đi trên mặt đất – Địa hành thần thông.” Chúng ta có thể kiến tạo chất liệu giác ngộ trong từng giây phút. Giác ngộ và tự do là những năng lực mạnh mẽ vốn sẵn có trong mỗi con người. Khi sở hữu năng lực của sự giác ngộ, tâm hồn ta sẽ trở nên thư thái, rộng lớn như bầu trời, vững chãi như núi non, và ta có thể cảm nhận được những yếu tố nhiệm màu của sự sống đang lan tỏa xung quanh và bên trong ta.
Để hiểu sâu hơn về con đường tu tập và khám phá những giá trị tâm linh sâu sắc, mời bạn tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
