Khám phá một phương pháp tu tập tinh tế, nơi mỗi hành động, dù lớn lao hay nhỏ bé, đều thấm đẫm lòng từ bi và trí tuệ. Tìm hiểu cách tích lũy phước đức để tiến gần hơn đến giác ngộ qua những biểu hiện vi tế của bậc Thánh Tăng, Thánh Ni và cả những người con Phật tại gia trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Mật hạnh là một pháp môn quan trọng trong đạo Phật, giúp vun bồi phẩm hạnh và viên mãn đạo đức. Pháp môn này thể hiện qua nhiều hành động, từ những việc lớn lao như hoằng pháp độ sinh đến những cử chỉ nhỏ nhặt hàng ngày, tất cả đều xuất phát từ lòng từ bi và trí tuệ. Các bậc Thánh Tăng, Thánh Ni và cả những người con Phật tại gia đều có thể thực hành mật hạnh để tích lũy phước đức và tiến gần hơn đến giác ngộ.
Mật hạnh là pháp môn bất nhị tăng thêm phẩm hạnh, viên mãn đạo đức. Ảnh minh họa
Đức Phật đã thể hiện mật hạnh qua Tam Thiên oai nghi, Bát Vạn tế hạnh. Việc Ngài cầm bình bát khất thực, rửa chân, ngồi thiền, hay thuyết pháp để dẫn dắt chúng sinh vào Phật tri kiến đều là những biểu hiện của mật hạnh. La-hầu-la, dù ban đầu còn vương vấn tình đời, đã sám hối và giữ gìn giới hạnh thanh tịnh, trở thành một tấm gương về mật hạnh.
Đại Ca-diếp an trú trong sự tịch tịnh, thiểu dục, thể hiện mật hạnh qua việc sống an nhiên nơi xứ Lan-nhã. Tu-bồ-đề với trí tuệ quán không, đón tiếp Phật một cách vô ngã, cũng là một dạng mật hạnh cao siêu.
Trong lịch sử, những hành động như chia sẻ thức ăn cứu đói, xây cầu làm đường, đào giếng mang nước, hay bố thí quan tài cho người đã khuất, đều là những việc làm mang ý nghĩa mật hạnh, gieo trồng phước đức. Câu nói “lân nga bất điểm đăng, vi thử thường lưu phạn” (vì thương những con thiêu thân không đốt đèn vào ban đêm, vì sợ chuột không có thức ăn thường để lại một ít thức ăn) đã khắc họa rõ nét lòng từ bi rộng lớn, lan tỏa đến mọi loài chúng sinh.
Việc tu tập mật hạnh mang lại những lợi ích và phúc đức vô hình. Ngay cả một bức tượng Phật dù làm từ vật liệu thô sơ, hay một cuộn kinh được viết trên giấy đơn sơ, nếu ta biết tôn kính, đó cũng là cách thực hành mật hạnh. Sự tôn kính này xuất phát từ việc nhận ra giá trị tâm linh, chứ không phải từ hình thức bên ngoài.
Cách thực hành Mật hạnh
Mật hạnh có thể được thực hành trong mọi khía cạnh của đời sống, từ cách ứng xử, sinh hoạt, đối nhân xử thế cho đến tu hành. Dưới đây là những gợi ý về cách thực hành mật hạnh trong từng lĩnh vực:
Mật hạnh trong ứng xử
- Luôn giữ tâm nhẫn nhịn, bao dung: “Nhẫn một câu, nhịn một lúc, nhường một bước, tha một nước”.
- Sống khiêm nhường, không tranh chấp: “Bạn lớn tôi nhỏ, bạn có tôi không, bạn đúng tôi sai, bạn tốt tôi xấu”.
- Thực hành bố thí, giúp đỡ: “Mỗi ngày bố thí một món nhỏ, kiên trì bền bỉ, đáp tặng xã hội”.
- Không tranh công, biết chia sẻ thành quả: “Không tranh công trạng, thành tựu vinh quang thuộc về đại chúng”.
- Luôn tùy hỷ, giúp đỡ người khác: “Tùy hỷ tùy duyên, giúp đỡ người khác”.
- Nói lời ái ngữ, khích lệ người khác: “Miệng nói lời hay, cho người tín tâm, hoan hỷ”.
- Có trách nhiệm với quốc gia, xã hội.
- Đối với bạn bè, luôn giữ tâm tha thứ, không oán hận.
- Đối với bản thân, không quên đi tâm nguyện ban đầu.
- Trong xã hội, giữ tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến.
- Không so đo, tính toán thiệt hơn.
- Luôn mỉm cười và đối xử lịch sự với mọi người.
- Sẵn sàng chịu thiệt, cư xử chân thành.
- Khi bị chỉ trích, giữ tâm bình tĩnh, không nóng giận.
- Đối đãi với người đố kỵ bằng tâm từ bi, cảm niệm nỗi khổ của họ.
- Không vì tham lam mà xâm phạm lợi ích người khác.
- Không vì thể hiện bản thân mà chê bai người khác.
- Không đố kỵ khi thấy người khác thành công.
- Dùng tiêu chuẩn khắt khe để tự phê bình, dùng sự khoan dung để đối đãi với lỗi lầm của người khác.
- Kết duyên lành, biết lắng nghe lời hay lẽ phải.
- Không vì tư lợi cá nhân mà làm tổn thương người khác.
- Buông bỏ chấp trước, khiêm tốn tiếp nhận lời khuyên.
- Cư xử chân thành, không mong cầu báo đáp.
- Quan tâm, giúp đỡ đồng bào, tham gia các hoạt động tình nguyện.
- Khi được nhờ vả, hết lòng hoàn thành.
Mật hạnh trong sinh hoạt
- Ăn cơm có chánh niệm, quán tưởng về nguồn gốc thực phẩm.
- Sinh hoạt điều độ, có quy luật.
- Yêu quý và chăm sóc cây cối, hoa lá.
- Di chuyển nhẹ nhàng, không gây tiếng động làm phiền người khác.
- Đi đứng, ngồi, nằm đều giữ oai nghi chánh đặng.
- Tránh xa các chất kích thích, sống có chừng mực.
- Khi tham gia giao thông, nhường nhịn, quan tâm đến an toàn của người khác.
- Dành thời gian mỗi tháng để tu tập, sám hối.
- Mỗi ngày làm một việc tốt, dù nhỏ.
- Giúp đỡ người khác mà không cầu báo đáp.
- Trước khi ngủ, tụng kinh sám hối, tự kiểm điểm lỗi lầm trong ngày.
- Tham gia tu tập cùng đại chúng ít nhất một lần mỗi tuần.
- Học hỏi và nhẫn nại trong mọi hoàn cảnh.
- Chia sẻ niềm vui, lòng từ bi với mọi người mỗi ngày.
- Tiết kiệm, tránh xa việc mua sắm tùy tiện, lãng phí.
- Ăn chay thường xuyên để tăng thêm phước báu.
- Kiềm chế cảm xúc, không nói nhiều khi vui, không trút giận lên người khác khi buồn.
- Dành thời gian mỗi tuần để phục vụ cộng đồng.
- Sống thuận theo giới luật, giữ gìn các căn.
- Ăn uống điều độ, biết đủ, sống đạm bạc.
- Khi ốm đau, không oán trách trời đất.
- Biết thay đổi, sửa đổi bản thân, quay đầu hướng thiện.
- Trong các mối quan hệ, công việc, chỉ theo đuổi những gì chính đáng.
- Không lan truyền thị phi, không mang phiền muộn đến cho người khác.
- Thích ứng với mọi hoàn cảnh, sống tùy duyên, tự tại.
Mật hạnh trong đối nhân xử thế
- Hòa hợp và tạo sự hài hòa trong các mối quan hệ.
- Quan tâm, chăm sóc người khác, hướng đến sự viên mãn cho cả mình và người.
- Luôn thuận theo ý kiến của người khác, tôn trọng ý kiến tập thể.
- Nhân nhượng để đạt được sự đồng thuận.
- Hướng dẫn, chỉ bảo cho người trẻ tuổi, người mới học.
- Kính trọng và học hỏi từ những bậc minh sư, hiền nhân.
- Phụng dưỡng cha mẹ bằng lòng hiếu thảo, kính thuận.
- Trung thành và tận tâm với cấp trên.
- Dũng cảm cứu giúp người gặp nguy nan.
- Bố thí, gieo phước tùy theo khả năng và hoàn cảnh.
- Hiểu rõ quy luật nhân quả.
- Dùng lý trí để thanh lọc cảm xúc, dùng từ bi để thăng hoa tình cảm.
- Lấy pháp tắc và đạo đức để dẫn dắt hành vi.
- Giữ tâm chuyên chú, chánh niệm.
- Thừa nhận lỗi lầm của bản thân, không biện minh.
- Không can dự vào chuyện thị phi, đúng sai của người khác.
- Cẩn trọng trong lời nói và hành động.
- Phòng ngừa và ngăn chặn điều ác.
- Khi gặp gỡ, nên có lời hỏi thăm, chia sẻ.
- Trò chuyện với nụ cười, tránh tranh cãi kéo dài làm tổn hại mối quan hệ.
- Thừa nhận mình sai, người khác đúng.
- Sẵn sàng hiến tặng những gì có thể sau khi qua đời để lại lợi ích cho đời.
- Không nghi ngờ, đố kỵ người khác.
- Luôn hổ thẹn với những điều mình chưa biết, chưa tinh tấn, chưa thiện lành.
Mật hạnh trong tu hành
- Mỗi sáng tĩnh tọa, giữ cho tâm ý thanh tịnh.
- Mỗi ngày đọc một bộ kinh, tăng trưởng trí tuệ.
- Mỗi sáng tụng kinh cầu nguyện, vun bồi tâm từ bi.
- Thường xuyên cầu nguyện cho những người gặp tai ương, hoạn nạn.
- Siêng năng tu tập Phật pháp, không thối thất.
- Giữ gìn giới luật, không phạm giới.
- Giữ tâm không tà niệm, phát triển trí tuệ.
- Thân không làm điều tà hạnh, miệng không nói lời ác.
- Biết đủ, sống an lạc trong sự tịch tịnh.
- Không chạy theo danh lợi, giản dị tích phước.
- Không chấp trước vào bất cứ điều gì, tinh tấn tu hành.
- Chuyên tâm tu định và tuệ, giữ tâm ngay thẳng.
- Không tự cao tự đại, không nói lỗi người.
- Khiêm tốn học hỏi từ thầy, giữ tâm ngay chính.
- Không tham lam tài vật của người, không keo kiệt của mình.
- Thực hành từ bi hỷ xả, sẵn lòng giúp đỡ người khác.
- Tin sâu vào Chánh pháp, luôn nghĩ về điều thiện.
- Không sinh tâm kiêu ngạo, luôn khiêm cung lễ phép.
- Đối với mọi người, dù là oán hay thân, đều bình đẳng, không phân biệt yêu ghét.
- Kính yêu tất cả chúng sinh như chính bản thân mình.
- Nhìn nhận sự việc một cách khách quan, không chấp vào quan điểm cá nhân.
- Luôn giữ lòng từ bi, tùy duyên mà không thay đổi bản tâm.
- Thiền quán hành đạo, không chấp vào sự tồn tại hay không tồn tại.
- Nhận ra tự tâm chính là Phật, hành đạo ngay trong hiện tại.
- Phát tâm Bồ-đề, thực hành hạnh nguyện Bồ-tát.
“Trăm việc mật hạnh” là kim chỉ nam giúp chúng ta nhận diện và thực hành những điều thiện lành, gột rửa nghiệp chướng, phiền não, và chữa lành những khổ đau trong tâm hồn. Thực hành mật hạnh, đặc biệt là bố thí vô tướng và tu tập nội tâm, sẽ giúp cuộc sống đạt đến sự thanh tịnh và thăng hoa.
Mong rằng những chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về Mật hạnh, mời bạn tiếp tục khám phá những nội dung sâu sắc về Đạo phật.
