Âm thanh quen thuộc của tiếng chuông chùa không chỉ đơn thuần là một phần của không gian tâm linh mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc về sự tuần hoàn và ý nghĩa của việc cúng dường. Hãy cùng Chia sẻ Đạo Phật khám phá những giá trị tinh thần ẩn chứa trong mỗi tiếng ngân vang ấy.
>>Góc nhìn Phật tử
Ý nghĩa và Lợi ích của Chuông Chùa
Tiếng chuông chùa là một âm thanh quen thuộc, không thể thiếu trong đời sống văn hóa tâm linh của người Việt Nam, đặc biệt là ở những vùng quê gắn bó sâu sắc với đạo Phật.
Tiếng chuông chùa buổi chiều, ngân nga từ nhặt đến thưa, như lời nhắc nhở về một ngày đã trôi qua, về sự tuần hoàn của cuộc đời. Buổi sớm, tiếng chuông vang lên cùng với tiếng gà gáy, thúc giục hành giả tinh tấn tu hành và đánh thức mọi người đón chào một ngày mới an lành.
Một ngôi chùa thiếu vắng tiếng chuông tựa như một cơ thể không có linh hồn, một bản nhạc không có giai điệu, hay một người câm lặng. Tại các đô thị ồn ào, tiếng chuông có thể bị át đi bởi âm thanh của máy móc và xe cộ. Tuy nhiên, ở những vùng quê yên bình, tiếng chuông chùa lại được lắng nghe và cảm nhận trọn vẹn hơn. Nơi đây, âm thanh ấy như vỗ về, an ủi những mảnh đời còn nhiều khó khăn, vất vả; đồng thời đánh thức những tâm hồn đang chìm đắm trong vòng xoáy của cuộc đời. Tiếng chuông chùa buổi chiều, ngân nga từ nhặt đến thưa, như lời nhắc nhở về một ngày đã trôi qua, về sự tuần hoàn của cuộc đời. Buổi sớm, tiếng chuông vang lên cùng với tiếng gà gáy, thúc giục hành giả tinh tấn tu hành và đánh thức mọi người đón chào một ngày mới an lành. Tiếng chuông chùa sớm hôm còn là âm vang của hồn dân tộc. Ngay cả khi không có cơ hội đến chùa để tụng kinh hay bái sám, tiếng chuông vẫn là sứ giả của Phật, lan tỏa thông điệp từ bi và trí tuệ đến muôn nhà, từ những con hẻm nhỏ, trường học, chợ búa cho đến những cánh đồng hay nương rẫy xa xôi.
Về mặt công năng, chuông chùa là một pháp khí có khả năng phá trừ phiền não và khơi dậy tâm bồ đề. Về mặt hình thức, nó là một biểu tượng văn hóa Phật giáo có tuổi thọ bền vững hơn nhiều tài sản khác của chùa.
Trong kinh Thủ Lăng Nghiêm, Đức Phật đã dùng âm thanh của chuông để khai thị cho ngài A-nan. Năng lực của âm thanh cũng được Đức Quán Thế Âm khai thác qua pháp môn Quán Âm để đạt được sự viên thông. Do đó, với sự chú nguyện chân thành, tiếng chuông không chỉ lan tỏa đến những người dân trong làng mà còn có thể vượt thoát khắp pháp giới, đến cả những cõi tối tăm như địa ngục. Đối với những hành giả thực hành pháp quán niệm âm thanh theo Đức Quán Thế Âm, tiếng chuông còn là phương tiện để quay về với tánh nghe của chính mình.
Một cách cảm nhận gần gũi và thơ mộng hơn, chúng ta có thể cảm nhận được tầm quan trọng của tiếng chuông chùa qua hai khổ thơ trong bài “Nhớ Chùa” của thi sĩ Huyền Không:
“Mỗi tối dân quê đón gió lành
Khắp chùa dào dạt ánh trăng thanh
Tiếng chuông thức tỉnh lan xa mãi
An ủi dân hiền mọi mái tranh
…
Chuông vẳng nơi nao nhớ lạ lùng
Ra đi ai chẳng nhớ chùa chung
Mái chùa che chở hồn dân tộc
Nếp sống muôn đời của tổ tông.”
Công Đức Vô Lượng Khi Cúng Dường Đúc Chuông
Chuông chùa, với vai trò là một pháp khí, không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng văn hóa Phật giáo mà còn sở hữu công năng phá trừ phiền não và khơi dậy tâm bồ đề. Về mặt hình thức, đây là một vật phẩm có tuổi thọ vượt trội so với các tài sản khác của chùa, có thể tồn tại hàng ngàn năm. Trong khi một ngôi chùa có thể cần trùng tu nhiều lần sau vài trăm năm, thì một đại hồng chung chất lượng chỉ cần đúc một lần và có thể trường tồn.
Mỗi ngày, tiếng chuông chùa gióng lên hai lần, góp phần cứu độ hoặc cảm hóa vô số chúng sinh thuộc mọi cõi, trong vòng luân hồi sinh tử.
Hãy thử hình dung về sự tồn tại của một chiếc chuông chùa trong vòng năm trăm hoặc một ngàn năm tới. Trong suốt khoảng thời gian đó, sẽ có nhiều thế hệ Tăng Ni trụ trì, nhiều lớp Phật tử đến chùa, và ngôi chùa có thể được trùng tu nhiều lần. Các công trình kiến trúc, vật dụng, thậm chí cả cây cối trong khuôn viên chùa cũng sẽ thay đổi theo thời gian. Thế nhưng, đại hồng chung vẫn sừng sững, vững chãi như một ngọn núi.
Mỗi ngày, tiếng chuông chùa gióng lên hai lần, góp phần cứu độ hoặc cảm hóa vô số chúng sinh thuộc mọi cõi, trong vòng luân hồi sinh tử. Theo lý thuyết “thọ hậu báo”, mỗi khi tiếng chuông vang lên và tác động đến một chúng sinh nào đó, khiến họ khởi tâm bồ đề, niệm Phật, làm việc thiện, dừng việc ác, hay giảm bớt phiền não, thì những người thí chủ đã cúng dường đúc chuông đều sẽ được thừa hưởng công đức tương ứng. Với hơn hai trăm tiếng chuông mỗi ngày, bảy mươi ba ngàn tiếng mỗi năm, và hàng chục triệu tiếng chuông trong năm trăm năm, tác động lan tỏa và sự cảm hóa mà chiếc chuông mang lại là vô cùng to lớn, khiến công đức cúng dường đúc chuông trở nên vô lượng.
Việc cúng dường đúc chuông xuất phát từ sự nhận biết nhu cầu của chùa. Trong cuộc sống, có những điều ta mong cầu mà không đạt được, nhưng cũng có những điều ta không mong cầu mà vẫn nhận được. Khi gieo những hạt giống thiện lành, dù không kỳ vọng, kết quả tốt đẹp vẫn sẽ đến.
Khi phát tâm ủng hộ đúc chuông, có lẽ bạn không đặt nặng vấn đề phước báo hay công đức. Sự cúng dường đó xuất phát từ tâm vô tư, không cầu mong đền đáp. Đơn giản là nhận thấy chùa cần có chuông nên đã góp phần. Tuy nhiên, trong cuộc sống, có những điều ta nỗ lực mong cầu mà không thành, nhưng ngược lại, có những điều ta không hề mong đợi lại tự nhiên đến. Khi hạt giống lành được gieo trồng, dù không đặt nặng kỳ vọng vào kết quả, những quả ngọt vẫn sẽ tự nhiên đơm hoa kết trái.
Tiếng chuông chùa mang theo bao ý nghĩa sâu sắc, khơi dậy tâm bồ đề và lan tỏa công đức vô lượng cho những ai phát tâm cúng dường, hãy cùng khám phá thêm về “Đạo phật” để hiểu rõ hơn.
