Cuộc đời của Tổ sư Long Thọ, một nhân vật huyền thoại được cho là có nguồn gốc từ tầng lớp Bà-la-môn, đã mở ra những trang sử đầy bí ẩn và sự tiên tri. Từ lời tiên đoán về tuổi thọ ngắn ngủi cho đến hành trình tìm kiếm con đường giác ngộ, câu chuyện của ngài hứa hẹn hé lộ những kiến thức uyên thâm về Thiền định và triết lý Phật giáo, một hành trình mà bạn có thể khám phá thêm tại Chia sẻ Đạo Phật.
Tổ sư Long Thọ (Nagarjuna) được cho là sinh ra trong một gia đình Bà-la-môn vào khoảng đầu hoặc giữa thế kỷ thứ hai sau Công nguyên tại miền Nam Ấn Độ, thuộc vương quốc Vidarbha, nay là vùng Maharashtra và Andhra Pradesh. Sự xuất hiện của ngài đã được dự báo trong nhiều kinh điển, điển hình như Kinh Lăng Già.
Theo lời tiên tri ban đầu, ngài chỉ có thể sống vỏn vẹn bảy ngày. Tuy nhiên, nếu cha mẹ dâng cúng cho một trăm vị Tỳ-kheo, ngài có thể kéo dài sự sống đến bảy tuổi. Vì lo lắng cho sự an nguy của con, cha mẹ ngài đã đưa ngài đến Đại học Tu viện Nalanda ở miền Bắc Ấn khi ngài lên bảy. Tại đây, ngài gặp đạo sư Phật giáo Saraha. Vị đạo sư này cho biết, nếu Long Thọ xuất gia và trì tụng mật ngôn A Di Đà, ngài sẽ đạt được tuổi thọ cao. Long Thọ đã làm theo lời khuyên, gia nhập tu viện và lấy pháp danh là “Shrimanta”.
Chân dung Tổ sư Long Thọ. Ảnh minh hoạ.
Tại Nalanda, Tổ sư Long Thọ đã nghiên cứu sâu rộng cả kinh điển thuộc Phật giáo Hiển giáo lẫn Mật điển Tantra dưới sự hướng dẫn của ngài Ratnamati – được cho là hóa thân của Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi. Ngài cũng đặc biệt chuyên tâm vào Mật điển Tantra cùng với ngài Saraha. Bên cạnh đó, ngài còn học thuật giả kim với một vị Bà-la-môn và đạt được khả năng biến sắt thành vàng. Với tài năng này, ngài đã giúp đỡ nuôi dưỡng các tu sĩ tại Nalanda trong thời kỳ đói kém. Sau này, Tổ sư Long Thọ đã trở thành Viện trưởng của Nalanda. Trong thời gian tại vị, ngài đã cho tống xuất tám nghìn tu sĩ vi phạm giới luật và chiến thắng năm trăm người ngoại đạo trong các cuộc tranh luận.
Hai thanh niên, được cho là hóa thân của những người con của Long vương, đã đến Nalanda. Họ mang trong mình hương thơm tự nhiên của trầm hương. Khi được hỏi về điều này, họ tiết lộ thân phận của mình. Tổ sư Long Thọ sau đó đã yêu cầu họ cung cấp tinh dầu trầm hương để dâng cúng cho tượng Bồ Tát Tara và nhờ sự giúp đỡ của dòng dõi rồng để xây dựng các tự viện. Họ trở về long cung và trình bày nguyện vọng với vua cha. Vua rồng đồng ý giúp đỡ với điều kiện Tổ sư Long Thọ phải đến long cung dưới biển để thuyết pháp cho họ. Tổ sư đã thực hiện chuyến đi này, tiến hành nhiều lễ cúng dường và giảng dạy cho loài rồng.
Tổ sư Long Thọ biết rằng loài rồng đang lưu giữ bản Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa gồm một trăm nghìn bài kệ và ngài đã thỉnh cầu được sao chép. Theo truyền thuyết, khi Đức Phật thuyết giảng về Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa, trí tuệ phân biệt sâu xa, loài rồng đã mang về long cung một bản, chư thiên một bản khác, và các vị Dạ xoa cai quản sự thịnh vượng cũng giữ một bản. Tổ sư Long Thọ đã mang về bản một trăm nghìn bài kệ, tuy nhiên, loài rồng giữ lại hai chương cuối cùng với hy vọng ngài sẽ quay lại giảng dạy thêm. Sau này, hai chương này đã được bổ sung vào bản Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa một trăm nghìn bài kệ, lý giải vì sao hai chương cuối của hai văn bản này lại tương đồng. Tổ sư Long Thọ còn mang về đất sét của rồng và sử dụng nó để xây dựng nhiều chùa chiền, tháp miếu.
Một lần, khi Tổ sư Long Thọ đang thuyết giảng về Bát Nhã Ba La Mật Đa, sáu con rồng đã xuất hiện và tạo thành một chiếc lọng che mát cho ngài khỏi ánh nắng mặt trời. Chính vì sự kiện này, ngài được đặt tên là Long (Naga). Thêm vào đó, với tài năng thuyết giảng Phật pháp đi thẳng vào trọng tâm vấn đề, giống như những mũi tên của cung thủ lừng danh Arjuna (một anh hùng trong sử thi Ấn Độ cổ đại), ngài còn được gọi là Arjuna. Do đó, ngài được biết đến với tên gọi “Nagarjuna”, hay Tổ sư Long Thọ.
Sau này, Tổ sư Long Thọ đã đến miền Bắc để thuyết pháp. Trên đường đi, ngài gặp một nhóm trẻ em đang chơi đùa. Ngài tiên tri rằng một trong số chúng, tên là Jataka, sẽ trở thành vua. Khi Tổ sư trở lại, cậu bé Jataka quả thực đã trưởng thành và trở thành vị vua cai trị một vương quốc rộng lớn ở miền Nam Ấn. Tổ sư Long Thọ đã ở lại cùng nhà vua trong ba năm để giáo hóa, sau đó ngài dành những năm cuối đời tại Shri Parvata, ngọn núi linh thiêng nhìn xuống khu vực ngày nay là Nagarjunakonda. Tại đây, ngài đã biên soạn tác phẩm “Quốc vương một Tràng Hoa Quý Báu – Bảo Hành Vương Chính Luận” (Ratnavati). Vị vua mà ngài viết tác phẩm “Lá Thư Cho Một Người Bạn” (Suhrllekha) cũng chính là vua Udayibhadra.
Một số học giả phương Tây cho rằng Vua Udayibhadra chính là Vua Gautamiputra Shatakarni (trị vì 106-130 CN) thuộc triều đại Shatavahana (230 TCN – 199 CN), hiện nay thuộc vùng Andhra Pradesh. Một số khác lại đồng nhất ông với vị vua kế nhiệm là Vashishtiputra Pulumayi (130 – 158 CN). Việc xác định chính xác danh tính vị vua này còn gặp nhiều khó khăn. Các vị vua triều đại Shatavahana là những người bảo trợ cho bảo tháp Amaravati, nơi Đức Phật được cho là đã thuyết giảng Mật điển Thời Luân (Kalachakra Tantra) lần đầu tiên, và địa điểm này gần Shri Parvata.
Vua Udayibhadra có một người con trai tên là Kumara Shaktiman, mong muốn kế vị ngai vàng. Mẹ của ông ta đã nói rằng ông ta sẽ không bao giờ có thể lên ngôi cho đến khi Tổ sư Long Thọ qua đời, bởi vì Tổ sư và Vua Udayibhadra có tuổi thọ ngang nhau. Bà khuyên ông hãy thỉnh cầu Tổ sư Long Thọ ban cho thủ cấp của ngài, và vì lòng từ bi vô hạn, Tổ sư chắc chắn sẽ đồng ý. Quả thật, Tổ sư Long Thọ đã chấp thuận, nhưng Kumara không thể chặt đầu ngài bằng gươm. Tổ sư giải thích rằng trong tiền kiếp, ngài từng vô tình giết một con kiến khi cắt cỏ. Do nghiệp báo này, đầu của ngài chỉ có thể bị cắt rời bởi lá cỏ kusha. Kumara đã làm theo lời ngài, và Tổ sư Long Thọ viên tịch. Máu từ cái đầu lìa khỏi thân biến thành sữa, và thủ cấp nói: “Bây giờ ta sẽ vãng sinh về Cực Lạc Tịnh Độ, nhưng ta sẽ tái sinh vào thân thể này một lần nữa.” Kumara đã mang thủ cấp đi xa, nhưng theo lời kể, thủ cấp và thân thể sẽ ngày càng tiến lại gần nhau mỗi năm. Khi chúng hợp lại, Tổ sư Long Thọ sẽ trở lại và tiếp tục thuyết giảng. Nhìn chung, Tổ sư Long Thọ được cho là đã sống thọ khoảng sáu trăm năm.
Hãy cùng khám phá sâu hơn về những giáo lý sâu sắc và di sản vĩ đại của Tổ sư Long Thọ trong chuyên mục Đạo phật.
