Từ xa xưa, con người đã tìm đến những hành động ý nghĩa để thể hiện lòng thành kính và góp phần xây dựng đời sống tâm linh. Trong văn hóa Việt Nam, hình ảnh “xây chùa, tô tượng, đúc chuông” không chỉ là những việc làm cụ thể mà còn ẩn chứa triết lý sâu xa về sự từ bi và hướng thiện, mời bạn cùng khám phá ý nghĩa tuyệt vời này tại Chia sẻ Đạo Phật.
Phật giáo Đại thừa và tinh thần nhập thế tại Việt Nam
Trong quá trình tu tập, những người có phước đức và trí tuệ còn hạn chế, Đức Phật khuyến khích đoạn tuyệt mọi ràng buộc thế gian để đạt được giải thoát ngay từ giai đoạn đầu. Điều này được thực hiện thông qua pháp “Không, vô tác, vô nguyện” – quán chiếu vạn vật là “không”, từ đó không khởi tâm ham muốn, không tham đắm và không hành động. Mục đích là để tâm hành giả không bị ảnh hưởng bởi ngoại cảnh, đạt được sự an ổn, thanh tịnh và giải thoát.
Tuy nhiên, quan niệm này có thể bị hiểu lầm ở Việt Nam là thái độ chán đời, không đóng góp cho xã hội. Do đó, tinh thần Phật giáo Đại thừa đã khéo léo đưa giáo pháp vào đời sống, giúp mọi người có cuộc sống tốt đẹp hơn và xây dựng một xã hội an vui, hòa hợp, phát triển.
Sự chấp nhận và ứng dụng Phật pháp trong đời sống người Việt
Quan niệm của Phật giáo Đại thừa cho rằng mọi hành động của đệ tử Phật đều hướng đến lợi ích và an lạc cho số đông. Chính vì lẽ đó, tinh thần này đã dễ dàng được người dân Việt Nam đón nhận và áp dụng vào cuộc sống. Sự thấm nhuần sâu sắc này được thể hiện rõ qua câu ca dao quen thuộc: “Xây chùa, tô tượng, đúc chuông. Trong ba việc ấy thập phương nên làm”. Người dân Việt Nam đã nhiệt tình thực hiện ba việc quan trọng này do Phật giáo đề xướng.
Vai trò và ý nghĩa của việc xây chùa
Ngày nay, chùa chiền đóng vai trò là nơi nương tựa tâm linh quan trọng đối với đại đa số người Việt, dù là khi còn sống hay sau khi đã khuất. Nhà thơ Huyền Không đã diễn tả tinh thần này qua hai câu thơ đầy xúc động, đặc biệt với những người con xa xứ:
Mái chùa che chở hồn dân tộc
Nếp sống muôn đời của tổ tông.
Dù là một công trình vật chất, chùa chiền không phải là nơi để con người phát triển tham vọng hay tội lỗi. Thay vào đó, đây là không gian tôn nghiêm, bảo vệ sự trong sáng của tâm hồn mọi người và là biểu tượng cho đạo đức của dân tộc. Từ nền tảng tốt đẹp này, chùa chiền đã trở thành một nét đẹp văn hóa, là chốn thanh tịnh để mọi người gửi gắm tâm sự. Chính sức ảnh hưởng tích cực này đã khiến người dân khi gặp khó khăn, phiền muộn thường tìm đến chùa để tìm kiếm sự thanh thản, giúp họ có thêm nghị lực vượt qua nghịch cảnh.
Ý nghĩa của việc tô tượng
Việc tô tượng, chủ yếu là tượng Phật và Bồ tát, mang một ý nghĩa sâu sắc. Những hình tượng giải thoát của chư Phật và chư Bồ tát vô cùng đa dạng, đại diện cho những mẫu người thánh thiện, đạo đức, luôn cống hiến vì lợi ích của chúng sinh và trở thành tấm gương sáng cho nhiều thế hệ. Do đó, các tôn tượng Phật, Bồ tát, tiêu biểu cho lòng từ bi, trí tuệ và sự giải thoát, luôn tác động tích cực đến người chiêm bái. Họ cảm nhận được sự an lành và hướng tâm về những nguyện hạnh xả thân vị tha, phụng sự đời của các Ngài. Điển hình như Bồ tát Quan Âm với lòng từ bi vô bờ, hay Bồ tát Quảng Đức với trí tuệ uyên bác và vô số hành động vì nhân sinh, đã thôi thúc người phát tâm noi theo hạnh đức và con đường các Ngài đã đi.
Giá trị của việc đúc chuông
Việc đúc chuông tượng trưng cho Pháp âm – âm thanh vi diệu của Phật pháp, dù không phát ra lời nói nhưng có sức mạnh chuyển tải thông điệp sâu sắc, được kinh điển gọi là “Vô tự chân kinh”. Khi tiếng chuông chùa vang lên, người nghe thường cảm nhận như pháp Phật đang đi thẳng vào tâm hồn, giúp xoa dịu nỗi khổ đau, phiền muộn, mang lại sự nhẹ nhàng, thanh thản. Từ đó, họ có thể dần dần sống theo lời Phật dạy, chuyển hóa cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn.
Biểu tượng văn hóa Phật giáo toàn cầu
Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật hiện đại, nhiều ngôi chùa nguy nga đã được xây dựng, nhiều pho tượng Phật, Bồ tát tinh xảo được tạc, và nhiều đại hồng chung vang vọng. Tất cả những công trình này không chỉ là biểu tượng văn hóa Phật giáo tại Việt Nam mà còn lan tỏa trên toàn thế giới. Chúng thể hiện khát vọng muôn đời của nhân loại về một cuộc sống chân, thiện, mỹ, một cuộc sống an lạc theo lời dạy của Đức Phật trên cõi đời này.
Khám phá sâu hơn về các khía cạnh khác của niềm tin và thực hành trong đời sống tâm linh tại chuyên mục Đạo phật.
