Trí tuệ phi thường của Tôn giả Xá Lợi Phất đã hiển lộ ngay từ trong bào thai, khiến người cậu Ma Ha Câu Hy La nảy sinh nỗi lo ngại về sự thua kém trí thức khi cháu ra đời. Để không bị lu mờ, ông đã tìm đến miền Nam Ấn Độ, dốc hết tâm sức trau dồi kinh điển với mong muốn đạt đến đỉnh cao tri thức. Khám phá thêm về hành trình tu tập và trí tuệ của Ngài tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Tôn giả Xá Lợi Phất, một trong những đệ tử quan trọng của Đức Phật, được biết đến với trí tuệ siêu việt. Câu chuyện về nhân duyên của Ngài với người cậu, Ma Ha Câu Hy La, là một minh chứng rõ nét cho điều này.
Ma Ha Câu Hy La và người chị gái của mình, bà Thu, thường xuyên tranh luận. Ban đầu, Ma Ha Câu Hy La luôn chiếm ưu thế. Tuy nhiên, sau khi bà Thu mang thai, cục diện thay đổi. Mỗi lần tranh luận, Ma Ha Câu Hy La đều thất bại, còn người chị gái lại luôn thắng cuộc.
Nhận thấy sự thay đổi bất thường này, Ma Ha Câu Hy La suy đoán rằng trí tuệ của đứa trẻ trong bụng mẹ đã giúp bà vượt trội. Ông lo sợ rằng khi đứa cháu chào đời, mình với tư cách là người cậu, sẽ không thể bì kịp về trí tuệ, gây ra sự xấu hổ. Chính vì vậy, ông quyết định lên đường đến miền Nam Ấn Độ để trau dồi kiến thức.
Tôn giá Xá Lợi Phất là 1 trong 10 đại đệ tử của Phật. Ông có trí huệ hơn người ngay từ khi còn là bào thai.
Trong suốt thời gian học tập, Ma Ha Câu Hy La đã dành toàn bộ tâm sức cho việc nghiên cứu kinh điển. Ông học ngày đêm, đến nỗi không có thời gian để cắt tóc, tỉa râu hay cắt móng tay. Sự chuyên tâm này khiến ông được mọi người gọi là “Trường trảo phạm chí” (người tu hành có móng tay dài). Sau nhiều năm miệt mài, ông đã tinh thông các lĩnh vực như y học, bói toán và chiêm tinh.
Khi trở về, Ma Ha Câu Hy La tìm gặp chị gái và hỏi về người cháu. Bà cho biết cháu mình đã xuất gia theo Đức Phật. Nghe tin này, Ma Ha Câu Hy La không khỏi tự cao tự đại. Ông cho rằng một vị sa môn không thể nào thu phục được một cậu bé thông minh như cháu mình, người mà chỉ mới tám tuổi đã có thể thuyết pháp và khiến các luận sư lừng danh phải bại trận.
Mang tâm lý muốn thử thách và xem vị sa môn đó có tài cán gì, ông tìm đến Đức Phật. Ông dự định dùng những kiến thức đã học để tranh luận và chiến thắng Đức Phật. Tuy nhiên, sau nhiều lần suy nghĩ, ông không tìm ra được phương pháp nào để đối đầu. Cuối cùng, ông đề xuất một quy tắc tranh luận: lấy “bất thọ” (không tiếp nhận) làm tông chỉ.
Đức Phật đã hỏi lại: “Nếu ông lấy ‘bất thọ’ làm tông chỉ, vậy ông có tiếp nhận chính kiến giải ‘lấy bất thọ làm tông’ của mình không?”. Câu hỏi này khiến Ma Ha Câu Hy La rơi vào thế bí. Nếu ông thừa nhận kiến giải của mình thì đó là “thọ”, trái ngược với tông chỉ “bất thọ”. Nếu ông không thừa nhận thì tông chỉ ban đầu sẽ không còn ý nghĩa.
Trước đó, Ma Ha Câu Hy La đã đặt cược với Đức Phật rằng nếu thua sẽ tự cắt đầu, còn nếu Đức Phật thua thì phải trả lại cháu. Bị thua một cách tâm phục khẩu phục, ông định thực hiện lời hứa. Tuy nhiên, khi bỏ chạy, ông chợt nhận ra mình không thể thất tín. Ông quay lại xin Đức Phật cho mượn dao để thực hiện lời thề.
Đức Phật đã từ chối và giải thích rằng giáo pháp của Ngài không chấp nhận những phương thức như vậy. Ngài thuyết pháp cho Ma Ha Câu Hy La, và ngay lập tức, ông đã khai ngộ, đạt được Pháp nhãn tịnh. Nhận ra Phật pháp thâm sâu vi diệu hơn vạn lần so với những kiến thức ngoại đạo đã học, ông không những không đưa cháu về mà còn xin xuất gia theo Phật.
Tên gọi “Xá Lợi Phất” có nguồn gốc từ tiếng Phạn, được Hán dịch là “Thu Tử”, “Châu Tử” hoặc “Thân Tử”. “Thu Tử” xuất phát từ đôi mắt của mẹ Ngài, bà Thu Lộ, được ví như mắt chim thu lộ, xinh đẹp. “Phất” nghĩa là “tử” (con), nên “Xá Lợi Phất” có nghĩa là “con của Thu Lộ”. “Châu Tử” là do mẹ Ngài có đôi mắt đẹp tựa hạt châu. “Thân Tử” ám chỉ Ngài là một phần máu thịt của mẹ.
Trí tuệ của Tôn giả Xá Lợi Phất được xếp vào bậc nhất. Về thần thông, Ngài cũng sở hữu năng lực phi thường. Có lần, khi Đức Phật thuyết pháp, mọi đệ tử đều theo hầu để lắng nghe. Riêng Tôn giả Xá Lợi Phất đang nhập định nên vắng mặt. Đại Đức Ma Ha Mục Kiền Liên, vị đệ nhất thần thông, đã cố gắng dùng thần thông để kéo Tôn giả Xá Lợi Phất ra khỏi định, nhưng không thể lay chuyển dù chỉ là một chiếc áo. Điều này cho thấy thần thông của Tôn giả Xá Lợi Phất vô cùng quảng đại, thậm chí còn vượt trội hơn cả Đại Đức Mục Kiền Liên trong cuộc “đấu pháp” này.
Hòa Thượng Tuyên Hóa (Trích từ Kinh Pháp Hoa Lược Giảng)
Khám phá sâu hơn về trí tuệ và hành trình giác ngộ của Tôn giả Xá Lợi Phất cũng như những câu chuyện ý nghĩa khác trong Phật giáo qua chuyên mục Đạo phật.
