Giữa bối cảnh Sài Gòn tháng 4 năm 1975 dậy sóng, khi thành phố Nha Trang chìm trong hỗn loạn bởi nạn cướp bóc và sự tan rã của quân đội, một gia đình nhỏ tìm cách bảo toàn mạng sống và giữ gìn sự bình yên nội tâm. Tiếng súng vang vọng bên ngoài như lời nhắc nhở về sự mong manh của cuộc sống, trong khi sự trở về của người con trai cả báo hiệu một trang mới, hé mở những diễn biến tiếp theo tại chiasedaophat.com.
Ngày 1 tháng 4 năm 1975, Thành phố biển Nha Trang yên bình bỗng chốc rơi vào hỗn loạn. Chợ Đầm bị tàn phá, bốc cháy. Các tù nhân từ các trại giam vượt ngục tràn ra đường, hòa lẫn vào đám đông hôi của. Binh lính quân đội “Cộng Hòa” cũng bỏ ngũ, chạy tán loạn về thành phố, hoang mang và sợ hãi. Vũ khí cá nhân bị vứt bỏ khắp nơi, trở thành công cụ cho bọn tội phạm hoành hành. Trong khoảng thời gian chính quyền cũ sụp đổ và chính quyền mới chưa kịp thiết lập, thành phố chìm trong nguy hiểm và đổ nát, khiến những người dân lương thiện phải ẩn mình trong nhà, cầu nguyện bình an.
Ngôi nhà của tôi cũng im ắng lạ thường. Cha tôi đi đi lại lại không yên, thỉnh thoảng lại nhìn ra sân ngóng trông. Mẹ tôi ngồi trước bàn thờ Phật, miệng lẩm bẩm kinh cầu. Tôi và hai em nhỏ ngồi co ro trong góc nhà, không hiểu chuyện gì đang xảy ra ngoài đường, và bị cha mẹ cấm ra ngoài sân.
Mẹ tôi nghiêm giọng dặn dò:
“Đứa nào bước chân ra khỏi cửa thì đi luôn, đừng có bước lại vào nhà này nữa.”
Tiếng súng nổ xen lẫn tiếng người chạy rầm rập, la hét khiến mẹ tôi thêm lo lắng. Cha tôi đứng tựa vào cửa, ánh mắt đầy mong chờ. Bỗng ông reo lên mừng rỡ:
“Ơ, thằng Hai Hoằng đã về đến rồi. Nó về đến nơi rồi, mình ơi!”
Đôi mắt mẹ tôi sáng lên, bà thở phào nhẹ nhõm và hướng mắt lên tượng Phật bày tỏ lòng biết ơn. Cha tôi vội vàng mở tung cánh cửa đón người con trai cả vừa trở về. Anh Hai tôi bước vào nhà an toàn, trên tay là khẩu M16, bộ quân phục lấm lem bùn đất, gương mặt phờ phạc và ánh mắt còn nguyên vẻ kinh hoàng. Chúng tôi reo mừng vây lấy anh. Cha mẹ tôi mừng rỡ hỏi han. Mẹ tôi thông báo tin vui:
“Vợ mi mới sinh sáng nay, một thằng con trai!”
Quên hết những sợ hãi, anh Hai tôi chạy ngay vào phòng thăm vợ con.
Những nén hương trầm được thắp lên, lan tỏa khắp nhà. Gia đình tôi đã đoàn tụ, không thiếu một ai. Đó là niềm an ủi lớn lao trong giờ phút đất nước đang rung chuyển, thay đổi vận mệnh.
Đêm xuống, tiếng súng đã im bặt. Ngoài đường, dòng người vẫn tấp nập ngược xuôi. Một số kẻ lợi dụng tình hình để cướp bóc, vơ vét mọi thứ. Họ dường như không còn sợ hãi bất cứ điều gì, trong khi thành phố đang chờ đợi những người lãnh đạo mới.
Anh Hai tôi cũng không ngoại lệ. Bất chấp lời mẹ dặn, lời cha khuyên, anh xách súng ra khỏi nhà, hòa vào dòng người đi cướp bóc. Anh chỉ đến tiệm tạp hóa đầu đường, dùng súng phá khóa cửa sắt rồi một mình khiêng vác đủ thứ về nhà. Mẹ tôi mắng:
“Mi lấy của thiên rồi sẽ trả cho địa!”
Anh Hai tôi đáp lại lạnh lùng:
“Vợ con của con đang khát thèm mọi thứ. Con phải lo cho đứa con trai đầu lòng. Những thứ con mang về sẽ là vốn liếng sinh sống, con sẽ biến nó lớn lên, lâu dài và không mất đi đâu được. Con không hôi của, người khác cũng hôi!”
Mẹ tôi gay gắt:
“Nhưng đó là tội lỗi! Mi nhìn lại Ba mi mà xem, là viên chức cấp cao của Tòa Hành Chánh Tỉnh mấy mươi năm ròng, vậy mà không bao giờ sờ đến những lợi lộc, những đồng tiền không phải là của công sức mình làm ra, một đời thanh bạch đi làm hằng ngày bằng chiếc xe đạp mà vẫn nuôi nấng lo chu toàn cho cả gia đình đó, thấy chưa?”
Anh Hai tôi vẫn không đồng ý:
“Người ta khiêng vác rầm rầm kia. Con không lo tương lai cho vợ của con, đó mới là tội lỗi!”
Cha tôi bất bình hỏi:
“Nhà người ta có người hay không, mà mi vào ngang nhiên như ăn cướp rứa?”
Anh Hai tôi ngập ngừng trả lời:
“Chỉ có ba, bốn người đàn bà núp trong nhà. Có một người cũng mới sinh xong được một tuần qua. Con đâu đụng chạm gì đến họ, con cũng mở lời xin đàng hoàng, và họ cũng đồng ý cho rõ ràng, chứ đâu phải con ăn cướp?!”
Cha tôi nghiêm khắc:
“Quá cha ăn cướp. Người ta là đàn bà yếu tim, mi cầm súng vào tận nhà, xin gì họ lại không cho!”
Mẹ tôi quay đi, trách móc:
“Rồi mi sẽ nhận lấy hậu quả khi mang những thứ của phù vân nay về nhà!”
Anh Hai tôi cười khẩy, tiếp tục ra khỏi nhà, suốt đêm lao vào việc “tha mồi về tổ” cho đến sáng.
Trong những ngày đầu thành phố có chính quyền mới, anh Hai tôi đã ra đầu thú và giao nộp vũ khí. Nhờ sự bảo lãnh của một bác họ làm “cán bộ cách mạng nằm vùng”, với lý do chị dâu tôi mới sinh con trai đầu lòng, anh Hai tôi đã tránh được việc đi học tập cải tạo. Với thân phận lính bộ binh cấp thấp, anh chỉ phải học tập cải tạo tại địa phương trong hai mươi hai ngày. Thậm chí, anh còn được biểu dương vì đã tham gia lực lượng bảo vệ trật tự trị an vào ngày 2 tháng 4, bắt giữ tội phạm và ngăn chặn hành vi cướp bóc. Nhiều người đã làm chứng cho anh, công lao này đã bù đắp phần nào tội lỗi. Chỉ có gia đình tôi và những người phụ nữ có mặt tại tiệm tạp hóa Tân Hoa năm xưa biết về việc anh Hai tôi đã một mình phá cửa tiệm và lấy đi toàn bộ hàng hóa.
Cha tôi vô cùng lo lắng, liên tục gặng hỏi anh Hai tôi. Cuối cùng, anh Hai phải thú nhận: khi anh phá cửa vào, trong nhà chỉ có một thiếu phụ đang “nằm ổ”. Anh có hỏi thăm thì được biết cả gia đình đã sơ tán về Sài Gòn. Người thiếu phụ mới sinh con gái được một tháng, nhất quyết ở lại trông nhà, chờ chồng là thiếu úy quân đội Việt Nam Cộng Hòa đang công tác ở Tây Ninh. Cả gia đình nghe vậy mới thở phào nhẹ nhõm.
Khi cuộc sống dần ổn định, thành phố bước vào nếp sinh hoạt mới, anh Hai tôi tìm hiểu và biết được rằng tiệm tạp hóa Tân Hoa đã hoàn toàn vắng chủ và được trưng dụng làm trụ sở Ban nhân dân khóm. Sự việc “hôi của” của anh trở thành quá khứ bị lãng quên, chỉ còn gia đình tôi và trời đất biết. Tuy nhiên, mẹ tôi thỉnh thoảng vẫn nhắc:
“Của thiên sẽ trả cho địa.”
Cha tôi cũng đồng tình:
“Không trả trước cũng trả sau, không chóng thì chầy. Mi hãy lo tu nhân tích đức cho con cháu, Hai à!”
Anh Hai tôi gạt ngoài tai những lời khuyên của cha mẹ, bắt đầu kinh doanh buôn bán ở chợ trời. Thời gian trôi đi, khi chị dâu tôi đã khỏe lại và cháu tôi đã biết đi, vợ chồng anh chị Hai tôi trở nên sung túc nhờ quầy hàng tạp hóa. Anh Hai tôi tích lũy được số vốn lớn, mở thêm sạp phụ tùng xe đạp. Thời điểm đó, buôn bán các mặt hàng thiết yếu này mang lại lợi nhuận khổng lồ. Từ số vốn ban đầu “hôi của”, anh Hai tôi đã xây dựng được một cuộc sống vững vàng, ấm cúng cho gia đình.
Hai mươi lăm năm sau, anh Hai tôi đã tậu được nhà riêng, mở tiệm bách hóa tại một ngã tư sầm uất. Vợ và ba người con của anh đều khỏe mạnh, sung túc. Gia sản của anh ngày càng lớn mạnh, anh có dâu hiền, con ngoan, cuộc sống hạnh phúc. Cha mẹ tôi đã không còn sống để chứng kiến ngày đất nước thay đổi chế độ, từ Cộng Hòa sang Cộng Sản.
Thành phố biển sống trong hòa bình và phát triển.
Nhưng với gia đình tôi, “cái gì đến rồi sẽ đến”.
Chuyện xảy ra cách đây mười lăm năm, giờ đây tôi mới dám tiết lộ, để nhấn mạnh và làm sáng tỏ về quy luật nhân quả báo ứng mà nhà Phật luôn giảng dạy.
Đứa con dâu trẻ tuổi của anh Hai, trong một buổi tối muộn, khi tiệm bách hóa đã đóng cửa, đã bất cẩn xịt bình xịt côn trùng ngang qua chiếc đèn dầu đặt ở góc tiệm. Thuốc bắt lửa phụt cháy. Hoảng hốt, cô ném bình xịt đi, lửa lan nhanh sang hàng hóa, thiêu rụi cả cửa tiệm trong tiếng kêu cứu thất thanh. Ngọn lửa tàn bạo, không chút nương tay đã thiêu rụi cửa tiệm và toàn bộ hàng hóa của anh Hai. Vợ chồng, con cháu gia đình anh chỉ kịp thoát thân. Khi xe cứu hỏa đến, ngọn lửa đã lan sang hai nhà bên cạnh, may mắn được dập tắt kịp thời. Căn nhà, cửa tiệm của anh Hai, sau hai mươi lăm năm gây dựng, đã tan thành mây khói. Anh Hai tôi suy sụp hoàn toàn ngay đêm đó, và sáng hôm sau trở thành một người mất hồn. Người ta cho rằng anh điên vì tiếc của. Riêng tôi lạnh người khi nghĩ rằng anh đang gánh chịu quả báo, anh lấy của thiên phải trả cho địa. Anh Hai đã trắng tay, vợ con anh cũng lâm vào cảnh khốn khó suốt mười lăm năm qua.
Có một điều mà từ lâu tôi đã khám phá ra, biết được nhưng không dám tiết lộ.
Tôi chỉ có thể nói với cha mẹ, nhưng tiếc rằng ông bà đã không còn trên cõi đời này.
Tôi cũng có thể nói với anh Hai khi anh đang trong cơn điên loạn, nhưng nói ra cũng chẳng ích gì, đã quá muộn màng.
Đó là, tôi tình cờ biết được thông tin khi đám cưới cháu tôi diễn ra. Tôi nghe mọi người nói về nhà gái, tôi lạnh người vì hoảng sợ, nhưng rồi lại im lặng. Anh Hai tôi không hề hay biết, cũng không nhớ nổi người sui gia của mình. Bên sui gia có lẽ cũng đã quên. Đám cưới diễn ra vui vẻ, cô dâu chú rể xứng đôi vừa lứa. Tôi vẫn giữ im lặng suốt nhiều năm qua. Nếu bây giờ tôi tiết lộ bí mật này cho anh Hai, khi anh đã tỉnh táo trở lại, tôi sẽ mạnh dạn tiến lại gần anh và hét vào tai anh rằng:
“Con dâu của anh chính là đứa con gái của người thiếu phụ ở tiệm tạp hóa Tân Hoa cách đây bốn mươi năm về trước!”
Câu chuyện về người anh Hai đã qua những biến cố cuộc đời và gánh chịu quả báo là lời nhắc nhở sâu sắc về quy luật nhân quả, mời bạn cùng khám phá thêm những bài học ý nghĩa khác trong chuyên mục Đạo phật.
