Trong hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, nhiều người xuất gia vô tình vướng vào vòng xoáy của vật chất và danh vọng, làm lu mờ đi mục đích tâm linh ban đầu. Điều này dẫn đến những hệ lụy khó lường, ảnh hưởng sâu sắc đến con đường tu tập. Khám phá cách giữ vững tâm hồn trước những cám dỗ đời thường tại chiasedaophat.com.
>>> Tâm sự người tu trẻ
Trong con đường tu tập, có những người xuất gia vì không nhận thức rõ sự đủ đầy, may mắn sẵn có mà lại tìm kiếm hạnh phúc và sự giàu có ở những nơi khác. Họ thường hướng đến những thứ gọi là lợi dưỡng và cung kính, vốn là những cám dỗ có thể làm lu mờ đời sống tâm linh của người xuất gia.
Lợi dưỡng và Cung kính – Cạm bẫy của người xuất gia
Lợi dưỡng ám chỉ tiền bạc, vật chất, phẩm vật cúng dường, khiến cuộc sống trở nên xa hoa, sung túc. Tuy nhiên, chính sự dư dả này lại có thể dẫn đến sự suy đồi trong đời sống tu hành. Đức Phật đã dạy rằng, người xuất gia cần giữ cho tâm và hình tướng khác biệt với người thế tục, đồng thời, việc ăn uống, ăn mặc và sinh hoạt cần phải giản dị, thậm chí “hơi thiếu một chút”.
Khái niệm “Tam thường bất túc” (ba thứ không bao giờ đủ đầy) nhấn mạnh sự cần thiết của việc không để cho các nhu cầu cơ bản như ăn, mặc, ở trở nên quá dư dật. Nếu quá sung túc, điều đó sẽ gây hại cho đời sống xuất gia. Do đó, người tu hành cần khắc ghi lời dạy này và tránh phí phạm thời gian, công sức vào việc theo đuổi lợi dưỡng, bởi điều đó đi ngược lại con đường giải thoát.
Sự sung túc quá mức có thể làm hư hỏng đời sống của người xuất gia.
Bên cạnh lợi dưỡng, sự cung kính của người tại gia cũng là một yếu tố tiềm ẩn nguy cơ. Khi khoác lên mình chiếc áo của người xuất gia, bản thân trở thành biểu tượng của Tăng Bảo, và nhận được sự kính trọng từ mọi người. Nếu thiếu sự tỉnh giác, người xuất gia có thể lầm tưởng rằng sự cung kính đó là dành cho bản ngã cá nhân, thay vì nhận ra đó là sự tôn kính dành cho Tam Bảo mà mình đang đại diện.
Hãy hình dung như một lá cờ. Dù có nhiều màu sắc, nó vẫn chỉ là một lá cờ. Người ta chào cờ không phải vì yêu mến tấm vải, mà vì họ tôn kính những gì lá cờ đại diện: tổ quốc, dân tộc. Tương tự, khi Phật tử cúi đầu trước người xuất gia, họ đang thể hiện sự kính trọng đối với Tam Bảo, chứ không phải cá nhân người tu đó.
Sự cung kính của người tại gia hướng về Tam Bảo, không phải cá nhân người tu.
Nếu người xuất gia, khi nhận được sự cung kính, lại tự cho mình là oai nghiêm, là đáng kính trọng, đó là một sự lầm lẫn tai hại. Họ đang đại diện cho Phật, Pháp, Tăng. Khi Phật tử hành lễ, đó là lúc họ đang hướng về những điều cao thượng trong chính họ. Người xuất gia cần nhận thức rõ điều này và thực hành để chính mình cũng hướng về những điều cao thượng đó. Nếu chỉ ngồi đó nhận sự lễ bái mà tâm kiêu mạn khởi lên, thì người đang lạy đang hướng thượng, còn người được lạy lại đang hướng hạ, một nghịch lý đáng buồn.
Trong cả truyền thống Nam tông và Bắc tông, sự cung kính đối với người xuất gia là phổ biến. Điều này rất tốt cho người tại gia, vì hành động cúi mình giúp họ tự động hướng về những điều tốt đẹp. Tuy nhiên, nếu người xuất gia không thực hành đúng đắn, họ có thể phụ lòng Tam Bảo và sự tin tưởng của những người đang hỗ trợ cho sự tu học của mình. Do đó, ngay khi mới xuất gia, điều quan trọng là phải ý thức rõ mình đã trở thành biểu tượng của Tam Bảo.
Đức Phật dạy người xuất gia cần sống giản dị, “hơi thiếu một chút”.
Khi nhận sự lễ bái, người xuất gia không thể né tránh vì đó là bổn phận của một biểu tượng. Điều cần làm là thực hành chánh niệm ngay từ khoảnh khắc đó, hướng tâm về Tam Bảo, nuôi dưỡng ý thức rằng sự lễ bái này là dành cho Tam Bảo qua hình tướng xuất gia của mình. Nhờ vậy, tâm tự hào sẽ không khởi lên, và phước đức từ hành động của người khác sẽ không bị vướng bận vào thân tâm mình. Việc thực hành này ngay từ đầu sẽ giúp đời sống xuất gia không bị hư hỏng. Ngược lại, nếu ngay từ đầu đã vướng mắc vào lợi dưỡng và cung kính, con đường tu hành sẽ dễ dàng bị hủy hoại.
Thực tế cho thấy, có những người xuất gia vì thiếu thực hành chánh niệm mà trở nên kiêu căng, ngã mạn, cho rằng sự cung kính là dành cho bản ngã. Đây là một cái bẫy nguy hiểm mà người tu cần hết sức cẩn trọng.
Sự cung kính của cư sĩ có thể nuôi dưỡng ngã mạn nơi người xuất gia nếu không cẩn trọng.
Phương pháp giữ vững tâm Bồ đề
Để tránh rơi vào bẫy lợi dưỡng và cung kính, phương pháp cốt lõi là Quy Y Tam Bảo. Khi truyền giới cho hàng ngàn người, dù có những nhân vật có vị thế trong xã hội, tâm không hề bị lay động. Lý do là vì luôn quán chiếu rằng tất cả những người đang quỳ dưới đó đều đang thể hiện sự cung kính đối với Tam Bảo. Bản thân chỉ là một phương tiện, giúp họ thực hành sự quay về nương tựa. Do đó, cần làm tròn bổn phận, giữ gìn cả hình thức lẫn nội dung để xứng đáng là nơi họ nương tựa, tu tạo công đức.
Sự cung kính của người tại gia có thể vô tình nuôi dưỡng hạt giống ngã mạn nơi người xuất gia. Theo nguyên tắc, người xuất gia, với vai trò là “anh cả” hay “người thầy” trong đạo pháp, cần có đức khiêm nhường lớn hơn những người học trò. Nếu người học trò có sự khiêm nhường mà mình lại không có, thì làm sao có thể làm thầy của họ? Do đó, đức khiêm nhường của người xuất gia phải là tấm gương sáng, vượt trội hơn cả.
Người tu cần khắc ghi “Tam thường bất túc” để tránh xa lợi dưỡng.
Trong thực tập hàng ngày, việc sử dụng chánh niệm để quán chiếu là vô cùng quan trọng. Cần tự hỏi liệu những “hạt giống rác” trong tâm có đang lớn dần hay đang được chuyển hóa, tiêu diệt. Đồng thời, cũng cần quan sát xem những phẩm chất tốt đẹp như sự vững chãi, thảnh thơi, hạnh phúc có đang ngày càng phát triển trong mình hay không.
>>> Khó khăn của người xuất gia
Để hiểu rõ hơn về những thách thức và con đường tu tập đúng đắn, hãy cùng khám phá thêm những nội dung sâu sắc trong chuyên mục Đạo phật.
