Nhiều người tin vào Phật pháp và thực hành tín ngưỡng tại nhà, nhưng lại ít dành thời gian cho việc đến chùa hay tham gia các hoạt động tu tập. Khi được hỏi về lý do, họ thường đề cập đến việc “tu tâm”, thế nhưng khi đào sâu hơn về phương pháp hay bản chất của việc “tu tâm”, nhiều người lại không có câu trả lời rõ ràng. Ngay cả những người đã tu hành lâu năm đôi khi cũng gặp khó khăn trong việc nhận diện và làm chủ tâm mình, huống chi là những Phật tử tại gia. Để hiểu rõ hơn về “tu tâm” và con đường dẫn đến giác ngộ, hãy cùng khám phá tại chiasedaophat.com.
Nhiều người bày tỏ sự yêu mến với đạo Phật và có bàn thờ gia tiên, Phật tại nhà, nhưng lại không thường xuyên lui tới chùa chiền để lễ Phật, tụng kinh, thiền định hay tham gia các khóa tu. Khi được hỏi lý do không đến chùa, quy y học Phật, họ thường trả lời: “Tôi tu tâm”. Tuy nhiên, khi được hỏi sâu hơn về cách thức “tu tâm” hay nhận biết tâm ở đâu để tu, nhiều người tỏ ra lúng túng và không có câu trả lời thỏa đáng.
Thực tế, ngay cả những người tu hành tinh tấn nhiều năm cũng chưa chắc đã hiểu rõ bản chất của tâm, chưa nhận diện và làm chủ được nó. Huống chi là những người tại gia, ít có cơ hội tìm hiểu sâu về giáo lý.
Sự Thật Về “Tu Tâm” Và Con Đường Giác Ngộ
Trong Thiền tông, chủ trương “ngộ tâm thành Phật” là cốt lõi. Tuy nhiên, ngay cả các vị thiền sư tu hành hàng chục năm cũng có thể chưa “ngộ” được chân tâm hay thấy được tự tính. Giáo lý Phật pháp vô cùng cao siêu và uyên thâm. Nếu những bậc minh sư với trí tuệ sâu rộng còn cần thời gian và sự dẫn dắt để thấu hiểu, thì những Phật tử tại gia, nếu không có sự chỉ dạy của bậc trí tuệ, làm sao có thể tự mình tu tập đúng pháp, đặc biệt là “tu tâm” một cách hiệu quả?
Hãy xem xét việc học một kỹ năng hay nghề nghiệp thông thường. Để trở thành thợ vàng, thợ bạc, người ta phải tìm đến sư phụ giỏi nghề để học hỏi. Để trở thành giáo viên, cần vào trường sư phạm. Ngay cả việc sửa xe máy cũng đòi hỏi người có kinh nghiệm hướng dẫn. Tương tự, việc học Phật pháp, học về tâm, hay tu tập, nếu không có người thầy dẫn dắt, không đến những nơi có môi trường tu học như chùa, rất dễ đi sai đường, lạc lối.
Việc lấy cớ “tu tâm” để biện minh cho sự lơ là trong việc đến chùa, lễ Phật, tụng kinh hay tìm hiểu giáo lý là một cách hiểu chưa đầy đủ và có thể dẫn đến sự buông lung, lười biếng trong tu tập. Đây không phải là sự thấu hiểu sâu sắc về câu nói “Phật tại tâm”.
Hiểu Đúng Về “Phật Tại Tâm”
Câu nói “Phật tại tâm” mang một ý nghĩa sâu sắc, nhưng không phải lúc nào cũng áp dụng một cách tuyệt đối cho mọi đối tượng, đặc biệt là những người dùng nó làm lý do để không nỗ lực tu tập.
Đúng là, theo nhiều kinh điển Đại thừa, Đức Phật đã khẳng định rằng tất cả chúng sinh đều có Phật tính, đều có khả năng thành Phật. Ngài dạy: “Ta là Phật đã thành, các con là Phật sẽ thành”. Điều này khẳng định mỗi người chúng ta vốn dĩ có tiềm năng giác ngộ, chỉ cần tinh tấn tu hành đúng pháp là có thể đạt được quả vị Phật.
Vì lẽ đó, thay vì tìm cầu một vị Phật ở đâu đó bên ngoài, chúng ta nên quay về với tâm thanh tịnh, sáng suốt và tỉnh giác của chính mình.
Tuy nhiên, cần nhận thức rõ ràng rằng, tâm của chúng sinh, trước khi được tu tập, đã bị ảnh huân bởi vô lượng kiếp những chủng tử nghiệp xấu ác như tham, sân, si. Những hạt giống vô minh, phiền não này dày đặc đến mức che lấp hoàn toàn Phật tính vốn có, giống như một viên kim cương quý giá bị vùi lấp dưới nhiều lớp bùn đất.
Chỉ có tinh tấn tu tập liên tục và đúng pháp mới giúp Phật tính trong tâm mỗi người được hiển lộ.
Việc đến chùa, lễ Phật, tụng kinh, nghe pháp, tọa thiền và tìm hiểu giáo pháp chính là phương pháp để tiêu trừ nghiệp chướng, tăng trưởng định lực và trí tuệ. Chỉ thông qua việc tu tập tinh tấn và đúng đắn, chúng ta mới có đủ năng lực để làm cho “Phật trong tâm” của mình bừng sáng.
Vai Trò Của Chùa, Tăng Ni Và Phật Tử
Để tu học đúng pháp, việc thường xuyên đến chùa, nghe pháp và học kinh dưới sự hướng dẫn của chư Tăng, chư Ni đức hạnh, trí tuệ là vô cùng quan trọng. Ngôi chùa được xem như một “trường học Phật pháp”, Tăng Ni là những người thầy, còn Phật tử cư sĩ là những học trò đang học cách sống thiện lành, an vui, hạnh phúc, tích cực vun bồi giới, định, tuệ để hướng đến sự giác ngộ và giải thoát.
Cuộc đời con người là vô cùng quý giá, Phật pháp khó gặp, tín tâm khó sinh. Vì vậy, những ai có tín ngưỡng Phật giáo, có thiện cảm với đạo Phật và mong muốn đi theo con đường Phật pháp một cách đúng đắn, mang lại lợi ích cho hiện tại và tương lai, nên suy ngẫm kỹ lưỡng về những điều sau:
- Nói suông về “tu tâm” mà không có hành động tu tập cụ thể.
- Dễ dàng đi sai đường lạc lối vì thiếu sự hướng dẫn.
- Tiếp tục tạo nghiệp bất thiện và chịu khổ triền miên.
Để thực hành “tu tâm” một cách hiệu quả và tiến gần hơn đến con đường giác ngộ, hãy cùng khám phá sâu hơn về giáo lý và những phương pháp tu tập tại chuyên mục Đạo phật.
