Trong thế giới tâm linh, việc thực hành nghi lễ là kim chỉ nam cho đời sống người Phật tử. Bài viết này khám phá những lời dạy sâu sắc về giá trị và ý nghĩa thiết thực của tụng kinh, mở ra một góc nhìn mới về con đường tu tập. Tìm hiểu thêm tại Chiasedaophat.
Ý Nghĩa Và Giá Trị Của Việc Tụng Kinh Theo Lời Dạy Cố Đại Lão Hòa Thượng Thích Trí Tịnh
Việc thực hành nghi lễ Phật giáo, đặc biệt là tụng kinh và niệm Phật, luôn là một phần quan trọng trong đời sống tâm linh của người Phật tử. Bài viết này tổng hợp những lời dạy sâu sắc của Cố Đại Lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh, một bậc mô phạm uyên thâm, về ý nghĩa và giá trị thực tiễn của việc tụng kinh, giúp người đọc có cái nhìn rõ ràng và động lực trên con đường tu tập.
Cố Đại Lão Hòa Thượng Thích Trí Tịnh – Phó Pháp Chủ kiêm Giám Luật Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Phân Biệt Rõ Ràng Giữa “Đọc Kinh” và “Tụng Kinh”
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm “đọc kinh” và “tụng kinh”. Theo Hòa thượng, “đọc kinh” đơn thuần là việc đọc văn bản kinh điển, thường diễn ra trong các nghi lễ trang trọng tại chùa với đầy đủ lễ nghi. Ngược lại, “tụng kinh” là hành động ghi nhớ và đọc thuộc lòng kinh điển. Khi kinh điển đã khắc sâu trong tâm trí, những lời dạy của Phật sẽ tự nhiên hiển lộ trong mọi hoạt động hàng ngày, dù đi đứng, nằm ngồi. Điều này tương tự như việc người đời yêu thích một bài hát và thường ngân nga hoặc nghĩ về nó trong tâm trí. Khi lời kinh thường xuyên khởi lên trong tâm, đó mới thực sự là “tụng kinh”, mang lại lợi ích lớn lao cho người thực hành.
Lợi Ích Từ Việc Tụng Kinh
Việc tụng kinh không chỉ là hành động tôn kính lời Phật dạy mà còn mang lại những lợi ích thiết thực cho người tu tập:
- Niệm Pháp: Mỗi khi tụng kinh, người Phật tử nhớ lại những lời dạy quý báu của Đức Phật, đó chính là hành động “niệm Pháp”.
- Đè Nén Phiền Não: Trong khoảng thời gian tụng kinh, những niệm phiền não, tâm niệm xấu, niệm ác bị đè nén và suy yếu. Điều này giúp tâm trí trở nên thanh tịnh hơn.
- Tiêu Trừ Nghiệp Chướng: Khi phiền não và nghiệp chướng yếu đi, thiện căn và công đức trong tâm sẽ có cơ hội phát triển. Sự cân bằng giữa hai yếu tố này giống như hai đĩa cân: khi một bên nhẹ đi, bên kia sẽ nặng lên. Nhờ đó, tội chướng và nghiệp chướng dần được tiêu trừ.
- Tăng Trưởng Thiện Căn: Việc tụng kinh giúp nghiệp chướng yếu dần, tạo điều kiện cho thiện căn và công đức phát triển mạnh mẽ.
Thời gian tụng kinh là lúc phiền não, nghiệp chướng bị suy yếu, tạo điều kiện cho thiện căn phát triển.
Minh Chứng Qua Trải Nghiệm Cá Nhân
Hòa thượng Thích Trí Tịnh đã chia sẻ một trải nghiệm sâu sắc về việc ngộ đạo nhờ tụng kinh Kim Cang. Trong quá trình suy ngẫm về lời dạy trong kinh về quả vị Tu Đà Hoàn (chỉ trong vòng bảy đời sẽ chứng quả A La Hán), Hòa thượng đã tìm ra lời giải đáp khi tụng đến đoạn Đức Phật hỏi ngài Tu Bồ Đề về việc vị Tu Đà Hoàn có tự nhận mình là Tu Đà Hoàn hay không. Câu trả lời của ngài Tu Bồ Đề rằng vị Tu Đà Hoàn là “nhập lưu” nhưng “không chỗ nhập”, tức là không còn bị chi phối bởi sáu trần cảnh (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp). Từ đó, Hòa thượng nhận ra rằng chính sự không bị chi phối bởi sáu trần đã khiến tư hoặc không có cơ hội phát sinh, từ đó dẫn đến việc đoạn trừ phiền não và chứng quả.
Bài học rút ra là khi chúng ta thực hành niệm Phật, tụng kinh, tâm chúng ta không bị sáu trần cảnh lôi cuốn. Dù chỉ là trong khoảng thời gian thực hành, việc này cũng giúp làm yếu dần phiền não và nghiệp chướng. Sự tu tập đều đặn sẽ dẫn đến sự yếu dần của những chướng ngại này, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của thiện căn và công đức, đưa chúng ta tiến gần hơn đến sự giải thoát.
Tụng kinh giúp ghi nhớ và thực hành lời dạy của Đức Phật.
Phương Pháp Niệm Phật Trong Tụng Kinh
Hòa thượng nhấn mạnh rằng cả việc tụng kinh và niệm Phật đúng cách đều là “thật tu”. Khi niệm Phật, người tu tập cần tập trung vào âm thanh của câu niệm Phật, không để tâm duyên theo các cảnh giới bên ngoài (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp). Việc huân tập niệm Phật mỗi ngày sẽ dần làm giảm bớt sự chi phối của các cảnh giới này. Tương tự như người tu thiền, mục tiêu là giữ tâm không cho khởi vọng tưởng, không để sáu trần cảnh chi phối nội tâm. Khi phiền não và nghiệp chướng không còn sinh khởi, chúng sẽ dần tiêu tan, giống như màn che bị rách, ánh sáng trí tuệ sẽ phát ra từ nội tâm, dẫn đến sự tỏ ngộ.
Dù là pháp tu Thiền hay Tịnh Độ, mục tiêu cuối cùng đều giống nhau: làm cho tâm không còn bị chi phối bởi thế giới bên ngoài, từ đó đạt được sự giải thoát.
Tập trung vào câu niệm Phật giúp tâm an định và không bị xao lãng.
Bản Chất Của Tu Hành: Không Dính Vào Sáu Trần
Theo Hòa thượng, bản chất của tu hành là không để tâm bị chi phối bởi sáu trần cảnh (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp). Khi nào tâm không còn bị chúng chi phối, đó chính là lúc chúng ta đang tu tập. Ngay cả khi tham gia các thời khóa tụng kinh, niệm Phật tại chùa, nếu tâm vẫn bị xao lãng bởi các cảnh giới bên ngoài thì đó chưa phải là tu hành đúng nghĩa. Pháp Phật dạy cốt lõi là tu tâm, còn thân và khẩu chỉ là phương tiện hỗ trợ. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bỏ qua các thời khóa tu tập. Đối với người mới bắt đầu, việc nương vào thời khóa là cần thiết để rèn luyện sức tu. Quan trọng hơn là duy trì sự tu tập liên tục, ngay cả ngoài thời khóa.
Việc niệm Phật liên tục, không gián đoạn, dù đi đứng, nằm ngồi, mới thực sự là tu tập. Đây là điểm cốt yếu, áp dụng cho tất cả các pháp môn tu hành.
Thâm Nhập Kinh Tạng Qua Việc Tụng Kinh
Để thâm nhập kinh tạng, điều kiện tiên quyết là phải thuộc lòng kinh. Người tu tập cần cố gắng ghi nhớ nhiều bài kinh khác nhau, không chỉ những bài kinh trong thời khóa của chùa mà còn cả những bài kinh mình yêu thích. Hòa thượng chia sẻ rằng bản thân ngài luôn duy trì việc thuộc lòng các bộ kinh như Phổ Môn, Kim Cang, Pháp Hoa, Phẩm Phổ Hiền, Hoa Nghiêm, A Di Đà. Việc tụng kinh đều đặn, dù mỗi ngày một biến hay hai ngày một biến, sẽ giúp việc thâm nhập kinh tạng trở nên dễ dàng hơn.
Tụng kinh niệm Phật ngoài mục đích vãng sanh còn giúp hàng phục phiền não và tăng trưởng thiện căn.
Sắp Xếp Thời Gian Cho Người Bận Rộn
Đối với những người bận rộn, Hòa thượng khuyên nên chọn tụng các phần kinh quan trọng. Ngài cũng chia sẻ lịch trình tu tập của bản thân trong quá khứ, khi phải đối mặt với nhiều công việc, ngài vẫn cố gắng duy trì thời khóa tụng kinh, dù có lúc phải thay đổi phương pháp. Hiện tại, ở tuổi 94, ngài vẫn duy trì thời khóa tụng các bộ kinh như Hoa Nghiêm (phẩm Phổ Hiền), Kim Cang, Pháp Hoa (kệ phẩm Phương Tiện), Phổ Môn, A Di Đà, sau đó hoàn kinh niệm Phật. Dù chỉ tụng thầm, thời gian này cũng kéo dài khoảng một tiếng rưỡi đến hơn hai tiếng.
Điều quan trọng nhất là sự liên tục và đều đặn trong tu tập hàng ngày. Việc tu hành lúc có lúc không sẽ không mang lại hiệu quả. Sự đều đặn này giúp chúng ta dần bớt đi những tập khí phàm phu, tiến từng bước trên con đường giải thoát.
Sự tu hành đều đặn mỗi ngày giúp chúng ta tiến dần trên con đường giải thoát.
Lộ Trình Tu Tập Và Thời Gian Đạt Kết Quả
Hòa thượng nhấn mạnh rằng con đường tu tập để dứt trừ nghiệp chướng và phiền não, thoát khỏi luân hồi sinh tử là một hành trình dài. Ngay cả Đức Phật cũng phải trải qua vô lượng kiếp tu hành, được ví von bằng số vi trần. Điều này được minh chứng qua kinh điển, như phẩm Đề Bà Đạt Đa trong kinh Pháp Hoa, nói về công hạnh hy sinh vô số kiếp của Đức Phật vì lợi ích chúng sanh. Do đó, người tu không nên mong cầu thành tựu ngay lập tức chỉ sau một chút công đức nhỏ.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là chúng ta không đạt được kết quả trên hành trình. Mỗi bước tu tập đều đặn là một bước tiến gần hơn đến sự giải thoát. Việc có bước đi mỗi ngày có nghĩa là chúng ta đang dần giải thoát từng phần. Quan niệm này mang lại niềm vui và động lực, giúp chúng ta nhận ra rằng sự giải thoát không phải là đích đến cuối cùng mà là một quá trình liên tục.
Hòa thượng cũng cảnh báo về việc hiểu lầm câu “tức tâm tức Phật”. Nếu chỉ dựa vào đó mà cho rằng chỉ cần thấy tâm là thành Phật thì sẽ dễ dàng hơn cả Đức Phật Thích Ca, điều này là sai lầm. Việc tu tập cần sự kiên trì, bền bỉ qua vô lượng kiếp, đó mới là con đường chân chính.
Hành trình tu tập đòi hỏi sự kiên trì qua vô lượng kiếp, không nên nóng vội cầu thành tựu.
Hy vọng qua những chia sẻ sâu sắc này, quý bạn đọc đã hiểu rõ hơn về giá trị của việc tụng kinh trong tu tập, từ đó có thêm động lực để khám phá thêm nhiều kiến thức hữu ích về Đạo Phật.
