Tìm hiểu về Phổ Hiền Bồ tát, một trong những bậc Bồ tát quan trọng trong Phật giáo Đại thừa, chúng ta sẽ khám phá ý nghĩa sâu sắc của hạnh nguyện vĩ đại mà Ngài đại diện. Từ vai trò thị giả của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đến sự liên kết với trí tuệ và giác ngộ, Ngài mang đến những bài học quý báu cho người con Phật trên hành trình tu tập. Khám phá thêm về Ngài và những giáo lý của Ngài tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Phổ Hiền Bồ tát: Biểu Tượng Của Hạnh Nguyện Vĩ Đại
Phổ Hiền Bồ tát là một trong Tứ đại Bồ tát quan trọng của Phật giáo Đại thừa, cùng với Quán Thế Âm, Văn Thù và Địa Tạng. Ngài thường được biết đến là thị giả của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đứng bên phải Ngài, đối lập với Bồ tát Văn Thù ở bên trái. Trong khi Bồ tát Văn Thù đại diện cho trí tuệ và sự chứng ngộ, thì Phổ Hiền Bồ tát lại tượng trưng cho lý đức, định đức và hạnh đức – những yếu tố cốt lõi để đạt đến giác ngộ viên mãn.
Trong các kinh điển Phật giáo, Phổ Hiền Bồ tát được mô tả là vị Bồ tát có sức mạnh và hạnh nguyện vô cùng lớn lao. Ngài không chỉ là một vị Bồ tát trong hệ thống Tam Thánh của kinh Hoa Nghiêm (cùng với Phật Tỳ Lô Giá Na và Bồ tát Văn Thù), mà còn được các tông phái Mật Tông tôn xưng với nhiều danh hiệu cao quý như Thiện Nhiếp Kim Cương, Chân Như Kim Cương, Như Ý Kim Cương, và được xem là đồng thể với Kim Cương Tát Đỏa.
Trước khi xuất gia, Ngài được biết đến với tên Năng-đà-nô, là con thứ tư của vua Vô Tránh Niệm. Danh hiệu “Phổ Hiền” xuất hiện lần đầu trong kinh Mạn Đà La Bồ tát và sau đó trở nên phổ biến qua các kinh điển lớn như kinh Hoa Nghiêm và kinh Pháp Hoa, khẳng định vai trò và tầm ảnh hưởng sâu rộng của Ngài trong giáo lý Phật Đà.
Phổ Hiền Bồ tát tượng trưng cho Lý, Ðịnh, Hành; cỡi voi trắng 6 ngà, hầu bên tay phải của đức Như Lai. Voi trắng tượng trưng cho trí tuệ vượt chướng ngại, 6 ngà tượng trưng cho sự chiến thắng sáu căn
Ý Nghĩa Sâu Sắc Từ Hình Tượng Phổ Hiền Bồ tát
Hình ảnh Phổ Hiền Bồ tát cưỡi trên lưng voi trắng sáu ngà là một biểu tượng vô cùng ý nghĩa trong Phật giáo. Voi trắng sáu ngà tượng trưng cho sức mạnh trí tuệ phi thường, có khả năng vượt qua mọi chướng ngại và phiền não. Sáu ngà của voi đại diện cho sự chiến thắng sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) – những giác quan mà nếu không được kiểm soát sẽ dẫn dắt chúng ta vào vòng luân hồi khổ đau.
Bản thân hành động của Phổ Hiền Bồ tát cưỡi voi trắng còn mang ý nghĩa về “đại hạnh” – hạnh nguyện lớn lao trong việc hóa độ chúng sinh. Ngài dùng hạnh nguyện của mình để dẫn dắt chúng sinh từ bờ mê sang bến giác. Sáu ngà voi cũng được giải thích là biểu tượng cho Lục độ Ba la mật – sáu pháp tu hành căn bản để đạt đến giác ngộ: Bố thí, Trì giới, Tinh tấn, Nhẫn nhục, Thiền định và Trí tuệ. Phổ Hiền Bồ tát dùng thuyền pháp Lục độ để cứu vớt chúng sinh khỏi biển khổ vô tận. Dù chúng sinh có vô lượng và biển khổ mênh mông, Ngài vẫn kiên trì, không quản ngại khó khăn, tiếp tục hành trình cứu độ qua nhiều kiếp. Với chiếc chèo bố thí, cánh buồm tinh tấn, mục tiêu thiền định, và tay lái trí tuệ, Ngài vững vàng tiến bước, đối mặt với mọi sóng gió để mang lại sự giải thoát cho chúng sinh.
Việc thỉnh tôn tượng Phổ Hiền Bồ tát cần xuất phát từ tâm thành và mong muốn noi gương Ngài.
Trong phẩm Phổ Hiền Bồ tát Khuyến Phát thuộc kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Ngài đã phát nguyện sẽ đích thân đến hộ trì cho những ai thọ trì kinh Pháp Hoa sau 500 năm, bảo vệ họ khỏi sự quấy nhiễu của ma quỷ. Ngài dạy rằng, chỉ cần nghe danh hiệu, thấy thân, hay thậm chí nằm mộng thấy Ngài, hoặc chỉ một ngày đêm tưởng niệm Ngài, chúng sinh sẽ không còn thoái chuyển trên con đường tu tập. Đặc biệt, những ai nghe đến thân tướng thanh tịnh của Ngài sẽ được sinh về cõi tịnh.
Công Đức Vô Lượng Từ Việc Tạc Dựng và Niệm Danh Hiệu Phổ Hiền Bồ tát
Công đức của việc tạc dựng tôn tượng Phổ Hiền Bồ tát và trì niệm danh hiệu Ngài là vô cùng to lớn, khó có thể nghĩ bàn. Hành động này giúp diệt trừ lòng tham lam, ích kỷ, thay vào đó là phát tâm bố thí, mở rộng lòng mình để chia sẻ và giúp đỡ người khác. Việc thực hành bố thí, tu học theo hạnh nguyện của Ngài sẽ giúp đoạn trừ khổ não, thành tựu sự giải thoát.
Khi một người chí tâm niệm tụng và tạc dựng tôn tượng Phổ Hiền Bồ tát, họ sẽ được thoát khỏi khổ đau, tránh đọa vào ác đạo. Các vị trời, rồng sẽ đến hộ niệm, mang lại những quả lành ngày càng lớn. Con đường giác ngộ sẽ không còn bị lui sụt. Họ sẽ được sung túc về vật chất, không còn bệnh tật, tai ương như lửa, nước hay giặc giã. Mọi người sẽ kính trọng, các bậc thiện thần sẽ che chở.
Tạc dựng tôn tượng Phổ Hiền Bồ tát mang lại công đức không thể nghĩ bàn.
Hướng Dẫn Phật Tử Thỉnh và Thờ Phụng Tôn Tượng Phổ Hiền Bồ tát
Việc thỉnh tôn tượng Phổ Hiền Bồ tát về thờ phụng không nên tùy tiện hay chỉ vì sở thích. Hành động này cần xuất phát từ lòng thành kính sâu sắc, mong muốn noi gương Ngài để tu tập, lĩnh hội ánh sáng trí tuệ, phân biệt đúng sai và làm những điều thiện ích cho đời, chứ không chỉ đơn thuần cầu mong phước lộc hay trừ tai họa.
Phật tử có thể thỉnh tôn tượng Phổ Hiền Bồ tát bằng nhiều chất liệu khác nhau như gỗ, gốm sứ, đồng. Trước khi rước tượng về nhà, nên gửi tượng vào chùa để làm lễ khai quang điểm nhãn, sau đó mới tiến hành lễ an vị tại tư gia. Trong thời gian chuẩn bị và thực hiện việc thỉnh tượng, gia chủ nên ăn chay thanh tịnh, trì tụng kinh điển và làm các việc lành.
Bàn thờ Phổ Hiền Bồ tát cần được giữ gìn trang nghiêm, sạch sẽ. Thường xuyên quét dọn, nhổ bớt chân hương, thay mới hoa quả cúng dường khi đã héo úa. Vào các ngày sóc vọng (mùng 1, 15 âm lịch), nên sắm sửa lễ vật như nhang đèn, hoa trái để dâng cúng trang nghiêm.
Thờ phụng Phổ Hiền Bồ tát đòi hỏi sự thành tâm, giữ gìn giới luật và trau dồi thân, khẩu, ý.
Việc lau chùi tượng Phật không nhất thiết phải thực hiện hàng ngày, chỉ khi nào tượng bị bám bụi bẩn thì mới nên dùng khăn sạch lau nhẹ nhàng theo chiều từ trên xuống. Tuyệt đối không nên sử dụng các loại nước hoa thơm xức lên tượng, bởi lẽ những mùi hương này có thể mang lại sự dính mắc, trói buộc và mê đắm thế gian, được xem là “mùi thơm bất tịnh”.
Quan trọng nhất khi thờ Phổ Hiền Bồ tát là giữ gìn tâm thành kính. Gia chủ cần nghiêm trì Ngũ giới, đặc biệt là không sát sinh tại nhà. Hãy giữ gìn sự thanh tịnh trong thân, khẩu, ý; thực hành thiền định, niệm Phật, sám hối và luôn làm lành lánh dữ.
Để hiểu sâu hơn về giáo lý và các vị Bồ tát trong đạo Phật, hãy khám phá thêm trong chuyên mục Đạo Phật.
