Nghi thức cúng giao thừa từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền, mang ý nghĩa tiễn biệt năm cũ và đón mừng năm mới với bao hy vọng tốt đẹp. Bài viết sẽ hướng dẫn chi tiết cách thực hiện cả hai phần cúng ngoài trời và trong nhà, giúp bạn bày tỏ lòng thành kính và cầu mong những điều may mắn. Khám phá thêm kiến thức Phật pháp tại Website Chia sẻ Đạo Phật.
Lễ Cúng Giao Thừa Đón Năm Mới
Theo phong tục truyền thống, nghi lễ cúng giao thừa đóng vai trò quan trọng trong việc tiễn năm cũ và đón chào năm mới. Nghi lễ này thường bao gồm hai phần: cúng ngoài trời và cúng trong nhà, thể hiện lòng thành kính và mong ước những điều tốt đẹp cho gia đình.
Lễ Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Quan niệm dân gian cho rằng mỗi năm có một vị thần cai quản hạ giới khác nhau. Thời khắc giao thừa là lúc diễn ra sự chuyển giao quyền lực này. Do đó, việc chuẩn bị mâm cỗ cúng ngoài trời nhằm mục đích tiễn biệt vị thần của năm cũ và nghênh đón vị thần của năm mới.
Các lễ vật thường được chuẩn bị bao gồm: ngũ quả, hương, hoa, đèn nến, trầu cau, muối gạo, trà, xôi, bánh chưng chay và các phẩm vật chay khác. Mâm lễ được bày biện trang trọng trước cửa nhà. Vào thời khắc giao thừa, chủ nhà sẽ thắp đèn, nến, rót rượu và thực hiện nghi thức khấn vái. Khi cắm hương, cần lưu ý cắm thẳng vào bát gạo để thể hiện sự tôn kính.
Nghi lễ cúng giao thừa ngoài trời thường được thực hiện trước để đón thần mới, tiễn thần cũ.
Sau khi chuẩn bị lễ vật và thực hiện nghi thức ngoài trời, gia chủ sẽ đọc bài văn khấn cúng giao thừa ngoài trời:
Văn Khấn Cúng Giao Thừa Ngoài Trời
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Con kính lạy Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần
Con kính lạy ngài cựu niên đương cai Chu Vương Hành Khiển, Thiên Ôn Hành Binh chi Thần, Lý Tào Phán quan.
Con kính lạy ngài đương niên thiên quan Triệu Vương Hành Khiển, Tam Thập lục thương hành binh chi thần, Khúc Tào phán quan.
Con kính lạy các ngài Ngũ Phương, Ngũ Hổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần.
Nay là phút giao thừa năm cũ (Canh Tý) với năm mới (Tân Sửu)
Chúng con là: [Tên chủ hộ], sinh năm: [Năm sinh], hành canh: [Tuổi], cư ngụ tại số nhà: [Địa chỉ cụ thể].
Nhân phút thiêng liêng giao thừa, tiễn năm cũ, đón mừng năm mới, vạn vật sinh sôi. Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng Đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh. Quan cũ về triều lưu phúc, quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân dịp này, tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, dâng lên trước án, thành kính bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản nơi đây, cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ năm mới sức khỏe dồi dào, vạn sự tốt lành, bốn mùa bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, mọi việc hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.
Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chứng giám và phù hộ độ trì.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy)
Lễ cúng giao thừa, còn gọi là lễ trừ tịch, là một nét đẹp văn hóa thiêng liêng.
Lễ Cúng Giao Thừa Trong Nhà
Sau lễ cúng ngoài trời, nghi lễ tiếp tục với việc cúng giao thừa trong nhà, chủ yếu hướng về tổ tiên. Mục đích của lễ này là cầu mong tổ tiên phù hộ cho gia đình một năm mới an lành, sung túc.
Các lễ vật tương tự như cúng ngoài trời, bao gồm mâm ngũ quả, hương, hoa, bánh kẹo, mứt, bánh chưng chay, xôi gấc và các món cỗ chay. Sau khi bày lễ trên bàn thờ gia tiên, gia chủ thắp đèn, nến, hương và đọc bài văn khấn giao thừa trong nhà.
Văn Khấn Cúng Giao Thừa Trong Nhà
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần)
Nam mô Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật
Nam mô Đông Phương Giáo Chủ Dược Sư Lưu Ly Quang Vương Phật
Nam mô Đức Bồ-tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh
Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương
Con kính lạy Hoàng Thiên, Hậu Thổ, Long Mạch, Táo Quân, chư vị tôn thần
Các cụ tổ tiên nội ngoại chư vị tiên linh
Nay phút giao thừa năm cũ (Canh Tý) với năm mới (Tân Sửu).
Chúng con là: [Tên chủ hộ], sinh năm: [Năm sinh], hành canh: [Tuổi], ngụ tại số nhà: [Địa chỉ cụ thể].
Phút giao thừa vừa điểm, tiễn năm cũ, đón mừng năm mới, tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, dâng lên trước án, cúng dàng Phật-Thánh, dâng hiến Tôn Thần, tiến cúng Tổ tiên, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, Hỷ Thần, Phúc đức chính Thần, ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, các ngài bản gia Táo phủ Thần quân và chư vị Thần linh cai quản nơi đây, cúi xin giáng lâm trước án, thụ hưởng lễ vật.
Con lại kính mời các cụ tiên linh, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội ngoại gia tộc, chư vị hương linh, cúi xin giáng phó linh sàng thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại kính mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết giao thừa, giáng lâm trước án, chiêm ngưỡng tân xuân, thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ năm mới khang thái, vạn sự cát tường, bốn mùa bình an, gia đạo hưng long, thịnh vượng.
Tâm thành cầu nguyện, lễ bạc tiến dâng, cúi xin chứng giám.
Nam mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).
Sau khi hết 3 tuần hương, gia chủ tiến hành hóa vàng mã theo nghi thức.
Thứ Tự Thực Hiện Lễ Cúng
Theo các chuyên gia phong tục, lễ cúng giao thừa ngoài trời nên được thực hiện trước để “nghênh tân, tiễn cửu”, tức là đón thần mới và tiễn thần cũ. Sau đó mới đến nghi lễ cúng trong nhà.
Nhà Chung Cư Có Cần Cúng Giao Thừa Ngoài Trời?
Đối với các gia đình sống tại chung cư, do hạn chế về không gian, việc cúng giao thừa có thể tập trung thực hiện trong nhà. Nếu có mong muốn thực hiện lễ cúng ngoài trời, nên chọn không gian sân chung của tòa nhà, nơi có sự kết nối trực tiếp với đất trời, thay vì thực hiện trên ban công hay tầng lầu.
