Cuộc đời đôi khi mang đến những bài học cay đắng về lòng người, khi sự giúp đỡ lại nhận về oán thù thay vì biết ơn. Tuy nhiên, quy luật nhân quả đôi khi lại vận hành theo cách bất ngờ, nơi tình thương dành cho vạn vật có thể mang lại sự bảo vệ và minh oan. Khám phá câu chuyện ẩn sau lời răn dạy này và tìm hiểu thêm tại chiasedaophat.com.
Giải mã câu nói “Cứu vật, vật trả ơn, cứu nhân, nhân trả oán”
Câu nói “Cứu vật, vật trả ơn, cứu nhân, nhân trả oán” thường được thốt lên trong giao tiếp khi ta gặp phải sự phản bội, lừa dối từ người mà ta từng giúp đỡ. Bản thân tôi, từ khi còn là học sinh, đã nhiều lần nghe câu này và luôn băn khoăn về sự nghịch lý của nó. Động vật vốn sống bằng bản năng, làm sao chúng có lý trí để biết mang ơn và báo đáp? Con người, với lý trí phân biệt phải trái, lẽ ra phải biết ứng xử đúng mực với người giúp đỡ mình, vậy tại sao lại có chuyện dùng oán để trả ơn?
Sự thắc mắc này thôi thúc tôi tìm hiểu và khám phá ra rằng, câu thành ngữ này bắt nguồn từ một câu chuyện cổ tích Việt Nam. Trong truyện, có một chàng trai đã cứu giúp cả động vật và con người. Tuy nhiên, sau này, chính người được cứu đã vì lòng tham mà tìm cách hãm hại chàng trai. May mắn thay, những con vật được chàng cứu trước đó đã ra tay tương trợ, giúp chàng minh oan và nhận được phần thưởng xứng đáng. Câu thành ngữ trên được dùng để minh họa cho câu chuyện này.
Ban đầu, tôi cho rằng đây chỉ là một trường hợp hy hữu. Tuy nhiên, khi tìm hiểu sâu hơn, tôi nhận ra rằng câu chuyện tương tự không chỉ tồn tại ở Việt Nam mà còn xuất hiện trong kho tàng truyện cổ của nhiều quốc gia trên thế giới, thậm chí cả trong các câu chuyện Phật giáo. Điều này cho thấy, việc con người dùng oán báo ân không phải là hiếm gặp trong cuộc sống.
Sau nhiều suy ngẫm, tôi đi đến một cách giải thích cho riêng mình: Câu nói này chỉ thực sự đúng trong những trường hợp cá biệt, khi một người nhận ơn lại phản bội người giúp đỡ. Nó không thể là quy luật áp dụng cho đa số hay được coi là một chân lý phổ quát.
Thế giới tương đối và bản chất con người
Đúng là chúng ta đang sống trong một thế giới tương đối, nơi có đủ loại người với những tính cách khác nhau. Xã hội tồn tại cả những người lương thiện, biết làm lành lánh dữ, gieo nhân phước đức, nhưng cũng không ít kẻ gian manh, lừa thầy phản bạn, vong ân bội nghĩa, thậm chí lấy oán báo ân.
“Lấy ân báo oán, oán ấy tiêu tan, lấy oán báo oán, oán ấy chập chùng”.
Chính sự đa dạng này tạo nên một xã hội muôn màu, luôn biến động. Tuy nhiên, xét về bản chất, con người có lý trí, có khả năng học hỏi đạo lý, biết phân biệt thiện ác và hành xử theo lương tâm. Do đó, bản chất thực sự của con người không phải là lấy oán báo ân, mà là lấy ân báo ân, hoặc ít nhất là “ân đền oán trả” – một quy luật công bằng.
Vượt lên trên luật công bằng: Bài học từ Phật giáo
Nếu chỉ dừng lại ở việc thực hiện quy luật “ân đền oán trả”, vòng luẩn quẩn của oán thù sẽ không bao giờ chấm dứt và có xu hướng ngày càng nghiêm trọng. “Nợ máu phải đền bằng máu” hay “mạng đổi mạng” nghe có vẻ sòng phẳng, nhưng đó là cách hành xử bạo lực, tạo ra sự oán kết kéo dài, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho cá nhân và xã hội.
Giáo lý của Đức Phật không chỉ dừng lại ở luật công bằng mà còn dạy con người làm một điều cao thượng hơn: LẤY ÂN BÁO OÁN.
“Lấy ân báo oán, oán ấy tiêu tan, lấy oán báo oán, oán ấy chập chùng”. Lời dạy này thể hiện sự cao thượng, bao dung và lòng từ bi vô bờ bến của Đức Phật, vượt xa nhiều giáo thuyết khác. Trong khi thế gian kêu gọi lẽ công bằng “ân đền oán trả”, Đức Phật lại khuyến khích lòng từ bi đối với muôn loài. Chỉ có lòng từ bi và sự bao dung mới có thể hóa giải mọi oán kết, xây dựng một cuộc sống an lạc và hạnh phúc thực sự cho con người và xã hội.
Lời dạy của Đức Phật, lấy lòng từ và bao dung để đối xử với nhau, có giá trị như một chân lý có thể áp dụng trong đời sống, không chỉ dành riêng cho tín đồ Phật giáo.
Chúng ta cũng thấy trong xã hội những con người với tấm lòng quảng đại và hành xử theo cách lấy ân báo oán cũng rất nhiều.
Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta vẫn bắt gặp nhiều tấm lòng bao dung, độ lượng. Dù họ có phải là Phật tử hay không, với lòng từ bi và bao dung ấy, họ chính là những vị Bồ Tát giữa đời thường.
Đó là những tấm gương sáng để chúng ta noi theo. Xã hội có nhiều người với tấm lòng quảng đại, hành xử theo cách lấy ân báo oán, nhờ đó mà xây dựng được một xã hội yên bình, nơi con người biết yêu thương nhau.
Vì vậy, bạn hãy cứ an tâm mà cứu giúp muôn loài. Cứu vật, vật sẽ trả ơn; cứu người, người cũng sẽ trả ơn, và thậm chí còn hơn thế nữa!
