Phật giáo nhìn nhận hành trình độ sinh không phải là sự ban ơn từ một đấng siêu việt, mà là sự hiển lộ tự nhiên của lòng từ bi khi tâm nguyện đã vượt thoát mọi phân biệt. Hành trình tâm linh này, được khai mở qua chiasedaophat.com, hé lộ cách chúng ta có thể nuôi dưỡng những hạt giống thiện lành có sẵn, dẫn đến sự trưởng dưỡng và hiển lộ trí tuệ chân thật.
Theo quan điểm Phật giáo, khái niệm “chúng sinh để Như Lai độ” mang một ý nghĩa sâu sắc, liên quan đến sự giác ngộ và bản ngã. Như Lai, hay Phật, khi đạt đến giác ngộ toàn vẹn, không còn thấy có chúng sinh cần được độ theo nghĩa thông thường. Bởi lẽ, nếu còn sự phân biệt giữa “ngã” (bản thân Phật) và “người”, “chúng sinh”, thì đó chưa phải là trạng thái viên mãn, chưa chứng đắc toàn thể pháp thân. Khái niệm “độ chúng sinh” thực chất là phát nguyện của vị Bồ Tát trên con đường tu tập, khi tâm nguyện này còn mang dấu ấn của bản ngã và sự phân biệt. Do đó, khi còn là phàm phu hoặc Bồ Tát chưa thành Phật, khái niệm “chúng sinh để độ” mới tồn tại.
Thiện căn là cái vốn có ở trong chúng sinh, nhưng vì không được bồi dưỡng cho nên không nên được tăng trưởng, không hiển hiện.
Khi một vị Phật chứng đắc pháp thân viên mãn, sự phân biệt giữa “trong” và “ngoài”, giữa “cái kia” và “cái này” hoàn toàn tan biến. Giống như một giọt nước trở về với đại dương, mọi sự phân biệt chỉ tồn tại khi ta đứng ở góc độ của giọt nước đơn lẻ. Khi nhìn từ góc độ của biển cả, mọi giọt nước đều là một phần của tổng thể. Kinh “Kim Cương” cũng nhấn mạnh điều này, dạy rằng người phát tâm Bồ đề nên hiểu rằng, dù phát nguyện diệt độ tất cả chúng sinh, thì thực chất không có một chúng sinh nào bị diệt độ.
Các vị Bồ Tát, trên con đường tu tập trước khi thành Phật, đều mang trong mình tâm nguyện độ thoát chúng sinh. Điều này xuất phát từ góc nhìn của một Bồ Tát, nơi mà sự tồn tại của chúng sinh cần được cứu giúp là điều hiển nhiên. Tuy nhiên, từ Sơ địa trở lên, Bồ Tát đã nhận thức được tính không của chúng sinh, nhưng vẫn tiếp tục thực hành việc độ sinh. Đến Bát địa, quá trình này diễn ra một cách tự nhiên, không còn sự chủ động “tôi độ chúng sinh” nữa. Khi đã thành Phật, vai trò này không còn, bởi lẽ chúng sinh tự độ lấy mình thông qua thiện căn, phúc đức và nhân duyên của họ. Sự xuất hiện của Phật và Bồ Tát để cứu độ chỉ là sự hóa hiện, là biểu hiện của Phật, Bồ Tát trong tâm thức của chúng sinh, chứ không phải là sự can thiệp từ bên ngoài.
Thiện căn, vốn là tiềm năng có sẵn trong mỗi chúng sinh, nhưng nếu không được vun bồi, nuôi dưỡng, chúng sẽ không thể phát triển và hiển lộ. Quá trình tinh tấn cầu pháp sẽ giúp chúng sinh cảm ứng được lòng từ bi vô hạn của chư Phật và Bồ Tát. Đây chính là nguyên lý “tự cứu thì có người cứu”. Sự cảm ứng chỉ xảy ra khi chúng sinh có nhu cầu, có sự “đánh chuông” từ phía họ, thì tiếng chuông mới vang lên. Nếu chúng sinh không tự mình nỗ lực tăng trưởng thiện căn, thì dù pháp thân Phật có lan tỏa khắp nơi cũng không thể mang lại sự cứu giúp.
Việc tăng trưởng thiện căn được thể hiện qua việc phát tâm Bồ đề, tức là chúng sinh tự nguyện cầu thành Phật. Sự cảm ứng và giáo hóa của Phật sẽ đến với họ. Sau khi thành Phật, các Ngài cũng sẽ tiếp nhận sự cảm ứng từ chúng sinh, chứ không phải chủ động đi cảm ứng. Chư Phật là bậc “chính biến tri giác”, thấu hiểu tất cả. Tri thức của Phật là toàn diện, vô biên, trong khi tri thức của chúng sinh bị giới hạn bởi sự phân tích và quy nạp thông thường.
Trong nhận thức của con người, việc thấy Đức Phật Thích Ca chỉ là sự chiêm ngưỡng một hóa thân. Hóa thân của Phật có khả năng thị hiện dưới nhiều hình tướng khác nhau, tùy thuộc vào đối tượng mà Ngài muốn hóa độ: giống con người khi ở với loài người, giống loài trời khi ở với loài trời, và giống bất kỳ loài chúng sinh nào để mang lại lợi ích. Dù hóa thân có thể hiển hiện muôn vàn thân đi khắp nơi, nhưng pháp thân của Phật vẫn luôn bất động và tồn tại khắp cùng.
Hiểu sâu hơn về duyên khởi và sự tự độ của chúng sinh, hãy khám phá thêm những tri thức quý báu trong chuyên mục Đạo phật.
