Đôi khi, sự tỉnh giác trong thiền định lại khiến ta vướng mắc vào cảm giác thành tựu hay lo lắng, cho thấy tâm vẫn còn “dụng công”. Website Chia sẻ Đạo Phật mời bạn khám phá cách vượt qua sự bám chấp này để đạt đến trạng thái an nhiên, tự tại, nơi nhận biết thực tại diễn ra một cách tự nhiên nhất.
Khi thực hành chánh niệm, việc nhận biết rõ ràng cảm giác của thân và tâm là một yếu tố quan trọng. Tuy nhiên, đôi khi người thực hành có thể cảm thấy một chút tự hào về khả năng của mình hoặc cảm giác gò bó, không thoải mái. Điều này đặt ra câu hỏi liệu những cảm xúc này có phản ánh đúng bản chất của chánh niệm hay không.
Minh họa về sự tỉnh giác
Phân tích về cảm xúc trong thực hành chánh niệm:
Sự xuất hiện của cảm giác tự hào hay gò bó khi thực hành chánh niệm có thể cho thấy rằng tâm trí vẫn còn đang vận hành theo ý thức và có sự “dụng công”. Điều này có nghĩa là có một sự lập trình, một mục tiêu được đặt ra, dẫn đến trạng thái “hữu vi hữu ngã” – tức là vẫn còn cái tôi, còn sự cố gắng, còn sự phân biệt. Chính sự phân biệt này sinh ra cảm giác tự hào khi thành công và cảm giác gò bó khi cảm thấy không đạt được như ý.
Trạng thái chánh niệm chân thật, sâu sắc nhất là khi tâm trở về trạng thái tự nhiên, giản dị, không còn sự cố gắng hay mong cầu. Lúc này, tâm tự động nhận biết rõ ràng thực tại mà không có sự can thiệp của ý thức phân biệt. Đây là trạng thái “vô vi vô ngã”, nơi không còn cảm nhận về “ta đang thực hành” hay “ta đang chánh niệm”. Tâm hoàn toàn tĩnh lặng và rõ biết.
(Nguồn tham khảo: Trung tâm Hộ tông)
Khám phá sâu hơn về hành trình tìm kiếm sự an nhiên qua các bài viết trong chuyên mục Đạo phật.
