Trong giáo lý Phật giáo, thay vì gọi là “vong linh”, chúng ta sẽ tìm hiểu về những cảnh giới luân hồi và trạng thái tồn tại trung gian như “Trung Ấm Thân”. Mục tiêu của việc cầu siêu không phải là gọi hồn mà là giúp chúng sinh thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi. Khám phá sâu hơn về quan niệm này trên Website Chia sẻ Đạo Phật.
Trong giáo lý Phật giáo, khái niệm về “vong linh” không tồn tại theo cách hiểu thông thường. Do đó, việc mời người xuất gia đến làm lễ cầu siêu độ cho người đã khuất không dựa trên quan niệm này. Phật giáo phân chia cảnh giới luân hồi của chúng sinh thành sáu cõi: trời, người, a tu la, súc sinh, ngạ quỷ và địa ngục. Chúng sinh liên tục sinh ra, chết đi và tái sinh trong vòng luân hồi này. Một phần trong số đó, sau khi chết, có thể trở thành “ngạ quỷ”. Mục đích của “Siêu Độ” trong Phật giáo là giúp chúng sinh thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi này.
Ảnh minh hoạ.
Sau khi qua đời, người bình thường sẽ tái sinh vào các cõi tương ứng với nghiệp của họ. Những người tạo nghiệp ác nặng sẽ đọa vào địa ngục, trong khi những người làm nhiều việc thiện sẽ sinh về cõi trời. Nếu một linh hồn chưa kịp chuyển kiếp, Phật giáo gọi đó là “Trung Ấm Thân” hay “Trung Hữu Ấm”. Đây là trạng thái tồn tại trung gian, diễn ra từ lúc chết cho đến khi tái sinh vào một kiếp sống mới. Khái niệm “Trung Ấm Thân” này thường bị nhầm lẫn với “quỷ” hay “hồn” trong dân gian. Thực chất, đây là một dạng tồn tại vô hình, mang tính chất khí, chứ không phải là một thực thể “quỷ” hay “hồn” theo cách hiểu thông thường.
Thời gian tồn tại của “Thân Trung Ấm” thường kéo dài 49 ngày. Trong giai đoạn chờ đợi duyên nghiệp chín muồi để chuyển kiếp, những “Phật sự” mà người thân thực hiện cho người đã khuất trong khoảng thời gian này mang lại công đức và hiệu quả vô cùng lớn. Nếu người quá cố khi còn sống có những vật dụng yêu quý, con cháu có thể dùng chúng để cúng dường Tam Bảo, giúp đỡ người khó khăn, hoặc thăm viếng người bệnh. Khi thực hiện những việc thiện này, hãy hồi hướng công đức cho người mất, ví dụ: “Con xin hồi hướng công đức này cho người thân tên là…”. Hành động này có thể giúp người mất được tái sinh vào cảnh giới tốt lành. Chính vì vậy, Phật giáo nhấn mạnh rằng “Trong vòng 49 ngày là thời gian tốt nhất để siêu độ tiến bạt vong nhân”.
Ngay cả khi đã quá 49 ngày, việc thực hiện các “Phật sự” để hồi hướng công đức cho người đã khuất vẫn mang lại lợi ích. Cụ thể, việc này sẽ giúp tăng thêm phúc báo cho người đã khuất, nhưng không thể thay đổi định nghiệp đã dẫn họ tái sinh vào một cõi nào đó. Ví dụ, nếu không có sự can thiệp nào trong vòng 49 ngày, người đó sẽ tái sinh theo nghiệp cũ, có thể là trở lại cõi người. Tuy nhiên, nếu người thân thực hiện các “Phật sự” hồi hướng trong vòng 7 tuần (49 ngày), có khả năng họ sẽ được sinh về cõi trời hưởng phước báo. Nếu không làm gì cả, họ sẽ tái sinh theo định nghiệp. Sau khi đã tái sinh làm người và quá 49 ngày, nếu chúng ta làm lễ cầu siêu độ hồi hướng, dù vong linh đã đầu thai, phúc báo hồi hướng vẫn có thể giúp cải thiện hoàn cảnh sống của họ. Nếu họ sinh vào một gia đình nghèo khó, phúc báo này có thể giúp họ bớt khổ, thậm chí trở nên giàu sang, phú quý. Do đó, dù thực hiện các “Phật sự” hồi hướng sớm hay muộn, người đã khuất đều nhận được lợi ích.
Hãy xem xét trường hợp một người khi còn sống đã tạo nhiều nghiệp ác, chắc chắn sẽ phải tái sinh làm trâu hoặc lợn. Tuy nhiên, nếu trong vòng 49 ngày sau khi họ qua đời, người thân thực hiện các “Phật sự” như tụng kinh, bái sám, phóng sinh, in ấn kinh điển, tạo tượng, đúc chuông…, và đặc biệt là giúp người mất trong giai đoạn “Thân Trung Ấm” nghe được giáo pháp, họ có thể nhận thức được lỗi lầm, ăn năn hối hận và hướng thiện. Điều này có thể giúp họ thoát khỏi nghiệp duyên phải làm trâu, làm ngựa và có cơ hội tái sinh làm người. Ngay cả khi họ đã tái sinh thành trâu, lợn, việc thực hiện “Phật sự” lúc này vẫn có thể cải thiện điều kiện sống của họ, ví dụ như được ăn uống đầy đủ, không phải lao động vất vả, tránh bị giết mổ và được người phóng sinh. Nếu họ sinh về cõi nhân gian, họ có thể có sức khỏe tốt, được yêu mến và sự nghiệp thuận lợi. Nếu họ vãng sinh về cõi Cực Lạc, họ sẽ được sinh ở phẩm vị sen cao hơn và sớm thành Phật.
Trích sách “Việc lớn nhất của đời người” – Thích Giác Nghiên chuyển ngữ
