Trải nghiệm sự khó chịu về thể chất khi thực hành thiền định là điều không hiếm gặp, đặc biệt khi không có bệnh lý nền. Thay vì né tránh, việc đối diện và thấu hiểu cơn đau có thể là chìa khóa để vượt qua. Khám phá cách tiếp cận cơn đau một cách khoa học và bình tâm, bạn sẽ tìm thấy sự giải thoát và an lạc. Tìm hiểu thêm tại Chia sẻ Đạo Phật.
Khi đối mặt với cơn đau thể xác phát sinh trong quá trình ngồi thiền, đặc biệt nếu không liên quan đến bệnh lý hoặc chấn thương đã có từ trước, có một số phương pháp bạn có thể áp dụng để vượt qua. Nếu cơn đau có nguyên nhân từ bệnh lý như lệch đĩa đệm hay chấn thương cũ, việc thay đổi tư thế ngồi, chẳng hạn như chuyển sang ngồi ghế, có thể là giải pháp trước mắt.
1. Quán sát nỗi đau
Phương pháp hiệu quả nhất nhưng cũng đòi hỏi sự kiên trì cao nhất là trực tiếp quán sát cơn đau. Hãy cố gắng hòa mình vào cảm giác đau, hiện diện trọn vẹn cùng nó mà không gán nhãn “của tôi” hay “của cái đầu gối/cổ tôi”. Tập trung quan sát thật kỹ để nhận biết điều gì thực sự đang diễn ra với cơn đau.
Ban đầu, cơn đau có thể gia tăng, gây ra sự sợ hãi. Tuy nhiên, nếu bạn kiên nhẫn duy trì sự quán sát khi cơn đau đạt đến đỉnh điểm, ví dụ thêm khoảng năm phút, bạn sẽ chứng kiến sự tan biến của nỗi đau tưởng chừng khủng khiếp và nguy hiểm.
Hãy hòa mình với cơn đau, hãy có mặt với cơn đau
Sau khi cơn đau dịu đi, cảm giác sẽ trở nên trung tính hơn. Bạn sẽ nhận ra rằng ngay cả cảm giác đau đớn cũng mang bản chất vô thường. Phương pháp này có thể áp dụng tương tự cho những nỗi đau tâm lý. Thay vì cố gắng đẩy lùi, hãy đón nhận và hiện diện cùng nó, kể cả khi những hình ảnh gây ám ảnh tái diễn trong tâm trí. Điều quan trọng là không để bị cuốn theo những suy nghĩ hay vọng tưởng, mà tiếp tục quan sát nỗi đau tinh thần cho đến khi nó tự vỡ tan. Sự vỡ tan này mang lại cảm giác nhẹ nhõm, bình an và thư thái.
Dù nỗi đau thể xác hay những ký ức đau buồn có thể tái phát, một khi đã phá vỡ được cơ chế của chúng, cường độ sẽ không còn như trước. Lần ngồi thiền sau, bạn sẽ có khả năng chịu đựng cơn đau lâu hơn trước khi nó xuất hiện trở lại.
2. So sánh với những nỗi đau trong quá khứ
Một phương pháp khác là đặt cơn đau hiện tại vào bối cảnh so sánh với những trải nghiệm đau khổ bạn từng trải qua. Dù cơn đau đang cảm nhận có vẻ dữ dội, nó có thể chỉ là một phần nhỏ so với những nỗi đau lớn hơn mà bạn đã vượt qua.
Đối phó với cái đau là so sánh nó với những nỗi đau mà bạn đã trải qua trong cuộc đời
Đừng quên những khổ đau vi tế nhưng dai dẳng luôn tiềm ẩn. Khi đặt cạnh những nỗi đau đó, cơn đau nhỏ ở chân dường như không còn đáng kể. Việc chịu đựng cơn đau này còn có ý nghĩa giúp bạn rèn luyện khả năng đối mặt với những khổ đau lớn lao hơn trong cuộc sống. Nó giống như việc nhổ một chiếc gai nhỏ trên tay; ban đầu có thể đau hơn, nhưng đó là cần thiết để tránh những tổn thương nghiêm trọng hơn sau này. Tương tự, việc chịu đựng cơn đau khi ngồi thiền có thể giúp bạn giải thoát khỏi những phiền não lớn lao hơn trong tương lai.
3. Suy ngẫm về nỗi đau của người khác
Một cách tiếp cận khác là hướng tâm trí đến những nỗi đau mà người khác đang phải gánh chịu. Hãy nghĩ về vô số người đang trải qua đau đớn thể xác hoặc tinh thần do bệnh tật, đói nghèo, khó khăn, sự chia ly với người thân hoặc các vấn đề nghiêm trọng khác. Tự nhắc nhở bản thân rằng so với những khổ đau đó, nỗi đau của bạn không quá trầm trọng.
4. Phớt lờ cơn đau
Phương pháp thứ tư là cố gắng không để tâm đến cơn đau. Hãy chủ động hướng sự chú ý của bạn vào hơi thở. Để hỗ trợ việc giữ tâm ở hơi thở, bạn có thể thực hiện vài nhịp thở nhanh rồi lại đưa tâm trở về quan sát hơi thở hoặc sự phồng xẹp của bụng.
Chủ tâm hướng đến hơi thở. Nguồn ảnh: Internet
5. Vận động chánh niệm
Khi các phương pháp trên không hiệu quả, hãy thử vận động một cách chậm rãi và chánh niệm. Từ tốn di chuyển các nhóm cơ để xem liệu cơn đau có giảm bớt khi thay đổi tư thế dù là nhỏ nhất hay không. Nếu đau ở lưng, hãy lưu ý rằng việc gập người về phía trước có thể làm cơn đau tăng lên. Khi cảm thấy căng thẳng ở lưng, trước hết hãy dùng tâm để quán sát tư thế hiện tại, cố gắng thư giãn, sau đó nhẹ nhàng điều chỉnh lưng thẳng lên. Nếu vẫn không đỡ, hãy cử động chân một cách nhẹ nhàng, chỉ đủ để giảm bớt áp lực lên các dây chằng.
Bạn có thể tự hỏi: “Tại sao phải chịu đựng đau đớn khi mục đích của thiền là đoạn diệt khổ đau?” Hãy nhớ rằng đây là loại đau khổ mang tính chuyển hóa, có khả năng dẫn đến sự chấm dứt của mọi khổ đau khác. Khi bạn quán sát cơn đau một cách chánh niệm khi nó phát sinh, rồi quan sát nó qua đi, và cảm nhận sự nhẹ nhõm tiếp theo sau khi nó biến mất, bạn sẽ xây dựng được sự tự tin vào khả năng chịu đựng của mình. Điều này trang bị cho bạn sức mạnh để đối mặt với những nỗi đau lớn hơn trong cuộc sống. Hãy kiên trì thực hành!
Theo Thiền sư Gunaratana
Hy vọng những bí quyết từ chuyên gia này sẽ giúp bạn có những trải nghiệm thiền định sâu sắc và an lạc hơn. Để khám phá thêm những kiến thức sâu rộng về Phật pháp, hãy tìm hiểu thêm trong chuyên mục Đạo phật.
