Nguồn gốc và ý nghĩa của xá lợi luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm sâu sắc trong cộng đồng Phật tử, đặt ra nhiều câu hỏi về cách thức phụng thờ và sự linh thiêng của chúng. Khám phá những khía cạnh tâm linh ẩn chứa trong bảo vật này, bạn sẽ tìm thấy những lời giải đáp trên chiasedaophat.com.
Xá lợi (Sarira, Dhatu) là những tinh hoa còn lại sau khi kim thân của Đức Phật, hoặc của các bậc Thánh tăng, Tổ sư được làm lễ trà tỳ (hỏa táng). Đây là những vật vô cùng quý báu, được các tín đồ Phật giáo tôn thờ với lòng thành kính sâu sắc.
Câu hỏi từ Phật tử:
Xin Sư cho con hỏi về việc sử dụng và tôn thờ xá lợi Phật. Con băn khoăn liệu có nên mang xá lợi bên người hay chỉ để phụng thờ? Con cũng nghe nói một số vị thầy dùng xá lợi Phật để chữa bệnh cho vong linh, điều này có thật không? Làm thế nào để phân biệt xá lợi thật và xá lợi giả? Con cũng được biết xá lợi muốn có công năng tốt cần được tụng kinh và vị thầy tôn kính chú nguyện, vậy làm sao để nhận biết một bậc thầy đáng kính?
Tín ngưỡng phụng thờ xá lợi Phật ngày nay có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng Phật tử.
Ý nghĩa và sự tôn thờ xá lợi Phật
Xá lợi, theo nghĩa rộng, bao gồm cả những phần thân thể quý báu của Đức Phật như tóc, móng tay, răng trong suốt thời Ngài còn tại thế, cũng như những gì còn lại sau lễ trà tỳ. Trong suốt lịch sử Phật giáo, từ thời Đức Phật còn tại thế, các bậc A-la-hán, cho đến các vị Tổ sư, Trưởng lão, Tăng Ni các đời, khi viên tịch, nếu có xá lợi đều được tôn trí thờ phụng một cách trang nghiêm.
Tín ngưỡng tôn thờ xá lợi không chỉ phổ biến ở các quốc gia Phật giáo châu Á mà còn lan rộng ra các cộng đồng Phật tử ở châu Âu, châu Mỹ. Những ngôi chùa Việt Nam tại các quốc gia này cũng đều trang trọng bài trí và tôn thờ xá lợi.
Tại Việt Nam, ước tính có tới 98% Tăng Ni và Phật tử tại các tự viện có tín ngưỡng tôn thờ xá lợi. Hoạt động cung nghinh, an vị và tôn thờ xá lợi được tổ chức thường xuyên, với các bảo vật được trưng bày trong tủ kính trang trọng. Nhiều ngôi chùa, đặc biệt là các chùa Nam tông, đã có truyền thống tôn thờ xá lợi từ lâu đời và được các tín đồ vô cùng kính quý, tiêu biểu như chùa Kỳ Viện, chùa Phổ Minh tại TP. Hồ Chí Minh, hay Tổ đình Long Thiền, Bửu Phong cổ tự, Quan Âm tu viện, Đại Giác cổ tự, Hoàng Ân cổ tự tại Biên Hòa.
Sự ảnh hưởng của tín ngưỡng phụng thờ xá lợi ngày càng lan tỏa. Từ những năm 1985 đến 2010, xuất hiện nhiều câu chuyện về các cư sĩ tại gia, những người tu hành thâm niên, khi viên tịch lại có xá lợi. Điều này đã thôi thúc nhiều gia đình, khi người thân qua đời, cũng mong muốn thực hiện việc hỏa táng để tìm kiếm xá lợi, coi đó là sự vinh danh và là đối tượng để tôn thờ.
Lợi ích khi phụng thờ xá lợi
Cung nghinh và tôn thờ xá lợi giúp thân tâm thanh tịnh, tăng trưởng phước huệ và mang lại an lạc cho gia đình.
Việc cung nghinh và tôn thờ xá lợi mang lại nhiều lợi lạc cho thân tâm, giúp con người trở nên nhẹ nhàng, thanh tịnh, phước huệ trang nghiêm, thọ mạng được kéo dài, gia đình an lạc và cửu huyền thất tổ được siêu sinh lạc quốc.
Theo kinh Kim Quang Minh, “Xá lợi là vật được huân tu bởi giới, định, tuệ rất khó có được, là phước điền tối thượng”. Những người tin Phật và chiêm bái xá lợi của Ngài thường cảm nhận được sự an ổn trong tâm hồn, nhận được sự cảm ứng thiêng liêng. Khi tâm an ổn và trong sáng, mọi việc sẽ hanh thông, đạo nghiệp thuận lợi, đó chính là phước đức vô lượng.
Lạt Ma Zopa Rinpoche chia sẻ: “Xá lợi là kết tinh của sự thành tựu về tâm linh, mỗi phần nhục thân và xá lợi của các Ngài chứa đựng một năng lực mầu nhiệm có thể làm căn lành tăng trưởng và giải trừ nghiệp ác”. Xá lợi có khả năng cảm hóa tâm người, khơi dậy lòng quảng đại trong nội tâm những ai có duyên được chiêm bái.
Đức Phật đã từng dạy về bốn thánh địa: nơi Ngài sinh ra, nơi giác ngộ, nơi thuyết pháp và nơi nhập Niết Bàn. Việc thăm viếng bốn nơi này cũng giống như gặp gỡ chính Ngài. Tương tự, khi chiêm ngưỡng xá lợi, chúng ta cũng có thể cảm nhận được sự hiện diện vi diệu ấy.
Trong Kinh Sư Tử Hống, Đức Phật dạy: “Dù là bây giờ, cúng dường Như Lai, hay là mai sau, cúng dường Xá lợi, công đức tích tụ, ngang bằng như nhau, và quả gặt hái ngang bằng như nhau.”
Cách tôn trí và phụng thờ xá lợi Phật đúng cách
Khi chiêm ngưỡng xá lợi, điều quan trọng là nhận thức xá lợi là hiện thân của Phật và các tánh đức cao quý của Ngài.
Hiện nay, có một bộ phận Phật tử có xu hướng mang xá lợi bên mình, thường đựng trong các vật nhỏ bằng bạc, vàng hoặc inox. Tuy nhiên, việc mang xá lợi bên người mà thiếu đi sự thực hành tu tập, chỉ dừng lại ở tín ngưỡng đơn thuần, thì chỉ có phước báo mà thiếu trí tuệ.
Một số tín đồ khác phụng thờ xá lợi nhưng không ăn chay, không tụng kinh niệm Phật, không thực tập tu hành, chỉ nghe theo lời người khác nói rằng thờ xá lợi có phước báo. Cách phụng thờ này tuy có phước nhưng chưa trọn vẹn.
Những cư sĩ thuần túy phát tâm phụng thờ xá lợi với lòng kính trọng sâu sắc, hằng ngày tinh tấn tụng kinh niệm Phật, dù bận rộn công việc xã hội vẫn duy trì thời khóa tu tập. Những cư sĩ này xứng đáng được phụng thờ xá lợi của Phật, Thanh văn, A-la-hán.
Các vị tu hành Mật tông ở Việt Nam rất coi trọng xá lợi Phật và chỉ tôn thờ xá lợi của Phật, không thờ xá lợi của các vị thánh khác. Hằng ngày, các vị chuyên tâm hành trì mật chú, cúng dường xá lợi như thể Đức Phật còn hiện tiền, từ đó phát tâm tinh tấn tu hành, mong cầu ngày thành tựu đạo quả.
Cũng có những cư sĩ nam nữ tôn thờ xá lợi Phật, chư vị A-la-hán, chư vị Thánh tăng, chuyên tâm trì chú Đại Bi. Nhờ thần lực gia trì của chú Đại Bi, xá lợi Phật đã phát sanh thêm nhiều hạt. Những hạt xá lợi này sau đó được dâng cúng cho các chùa, các bậc Tôn sư, góp phần tô bồi và tuyên lưu Chánh pháp. Điển hình như trường hợp nữ cư sĩ Tâm Huệ ở Bình Dương, sau nhiều năm trì chú Đại Bi đã cảm ứng xá lợi Phật phát sanh thêm nhiều hạt.
Ngày xưa, các bậc tiền bối đã dùng gỗ mít, gỗ quý để tạc tượng Phật để phụng thờ. Nếu gỗ đó chỉ dùng làm củi đốt thì không có giá trị, nhưng khi được điêu khắc thành tượng Phật đặt trên bàn thờ thì lại mang giá trị vô biên. Việc tín ngưỡng và tôn thờ xá lợi cũng tương tự như vậy. Quan trọng nhất là phải có đức tin, không nghi ngờ về sự thật giả. Hành giả cũng nên thường xuyên kết duyên trì tụng chú Đại Bi và các chú lực khác của Phật. Sự thực hành này sẽ ảnh hưởng tích cực đến việc phụng thờ xá lợi theo truyền thống tâm linh, chắc chắn sẽ tăng trưởng phước đức vô lượng.
Khi chiêm ngưỡng xá lợi, điều cốt yếu là phải thấy xá lợi là hiện thân của Đức Phật và là biểu tượng cho tất cả những tánh đức cao quý của bậc Giác Ngộ. Khi dòng ánh sáng trắng từ đỉnh đầu rót xuống, mọi nghiệp ác thân, khẩu, ý kết thành khói đen hoặc nước đục sẽ bị tống ra ngoài qua các lỗ chân lông, tạo nên một thế giới thanh tịnh, nơi ta đang an trú.
Phật tại thế con lại trầm luân,
Phật nhập diệt con được thân người.
Tủi phận thân con nhiều tội chướng,
Bùi ngùi khó gặp đặng kim thân.
Để hiểu rõ hơn về những khía cạnh sâu sắc của tín ngưỡng này, mời bạn tiếp tục khám phá trong chuyên mục Đạo phật.
