Mùa báo hiếu Vu Lan không chỉ gợi nhắc về nguồn cội mà còn mang trong mình những tầng ý nghĩa sâu sắc về sự giải thoát khỏi khổ đau. Khám phá nguồn gốc và ý nghĩa thực sự của lễ Vu Lan Bồn, một truyền thống văn hóa thiêng liêng, tại chiasedaophat.com.
Nguồn gốc và Ý nghĩa của Lễ Vu Lan Bồn và Tự Tứ
Vu Lan Bồn, một thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Phạn Uilambana (Hành sự) hoặc Ô lam bà noa, mang ý nghĩa “Đảo huyền” – chỉ sự khổ đau cùng cực. Theo giải thích trong quyển Huyền Ứng Âm Nghĩa 13, vào ngày Tự Tứ của Chư tăng tại Tây Trúc, người ta chuẩn bị thực phẩm thịnh soạn để dâng cúng Phật và Tăng chúng, nhằm cứu vớt những linh hồn đang chịu khổ đau trong cảnh “treo ngược”. Thuật ngữ “Vu Lan Bồn” ban đầu có thể bị hiểu sai là chỉ một chiếc chậu đựng thức ăn, tuy nhiên, theo Vu Lan Bồn Kinh Sớ Tông Mật, “Vu Lan” là từ ngữ Tây Vực chỉ “Đảo huyền”, còn “Bồn” là âm Hán chỉ “đồ dùng cứu chữa”. Do đó, cách diễn đạt địa phương chính xác hơn phải là “cứu đảo huyền bồn”.
Tuy nhiên, Nguyên Chiếu trong quyển Vu Lan Bồn Tâm Ký đã bác bỏ cách hiểu này, dựa trên Ứng Pháp Sư Kinh Âm Nghĩa. Theo đó, “Ô lam bà noa” trong tiếng Phạm có nghĩa là “đảo huyền”, còn “Ô Lan” là “Vu Lan”, và “Bà noa” là “cái chậu”. Như vậy, cả ba chữ này đều có nguồn gốc từ tiếng Phạn, dù có sự sai lệch nhỏ về âm đọc.
Ý nghĩa của Lễ Tự Tứ
Tự Tứ, tiếng Phạn là Pravaranà (Bát Thích Bà), được dịch cũ là Tự Tứ và dịch mới là Tùy ý. Đây là một thuật ngữ Phật giáo chỉ ngày cuối cùng của ba tháng an cư kiết hạ. Theo luật tiền an cư, ngày này là 16 tháng 7 âm lịch; theo hậu an cư là 16 tháng 8 âm lịch. Vào ngày này, các Tỳ kheo tự giác nêu lên những lỗi lầm mình đã phạm trước đại chúng để sám hối. Tên gọi “Tùy ý” xuất phát từ việc các Tỳ kheo sám hối tùy theo lời chỉ dạy hoặc nhận thức của những người khác về lỗi lầm của mình. (Trích Từ Điển Phật Học Hán Việt, trang 1447).
Lễ Tự Tứ là dịp để Chư tăng ni, sau ba tháng an cư, tự phát lồ sám hối những lỗi lầm đã phạm trước đại chúng. Đồng thời, đại chúng cũng có thể chỉ ra những lỗi lầm của vị nào đó để họ sám hối.
Đây là biểu hiện của tinh thần tự giác cao độ trong đạo Phật. Thông thường, con người có xu hướng che giấu lỗi lầm của bản thân. Tuy nhiên, trong buổi lễ này, Chư tăng ni gạt bỏ tự ái cá nhân để thành thật thừa nhận những sai quấy của mình. Sự thành thật trong việc chỉ lỗi và sám hối, diễn ra trong tinh thần hòa ái và tôn trọng lẫn nhau, mang lại niềm hoan hỷ cho chư Phật mười phương. Chính vì vậy, ngày Tự Tứ còn được gọi là ngày “Phật hoan hỷ”.
Thích Phước Thái
Mong rằng những chia sẻ này đã giúp bạn hiểu thêm về ý nghĩa sâu sắc của Lễ Vu Lan Bồn và Tự Tứ, đồng thời khám phá thêm nhiều điều thú vị về Đạo phật trong chuyên mục chính.
