Những phát ngôn gây tranh cãi của Tiến sĩ Đoàn Hương về đời sống của một bộ phận tăng ni đang làm dấy lên làn sóng bức xúc trong cộng đồng Phật giáo. Phản hồi về vấn đề này, Đại đức Thích Nguyên Huấn đã bày tỏ sự tổn thương và cho rằng những nhận định này thiếu chuẩn mực, có phần ác cảm, có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cái nhìn chung. Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về quan điểm của ông trên Chia sẻ Đạo Phật và những hiểu lầm có thể phát sinh từ phát ngôn này.
Phát ngôn của Tiến sĩ Đoàn Hương về việc “một số nhà sư làm tiền, sống xa hoa, khiến việc đi tu trở thành một nghề” được VTC Now đăng tải với tựa đề “Một số nhà sư “làm tiền”, có lối sống xa hoa, trần tục” đã gây ra những tranh luận và bức xúc trong cộng đồng Phật giáo.
Phatgiao.org.vn đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với Đại đức Thích Nguyên Huấn, Trưởng ban Thông tin – Truyền thông Phật giáo tỉnh Đắk Lắk, để lắng nghe quan điểm của ông về vấn đề này.
Thưa thầy, là một thành viên của Tăng đoàn và tu sĩ thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam, thầy có cảm nhận thế nào về phát ngôn của TS Đoàn Hương?
– Đại đức Thích Nguyên Huấn: Chúng tôi cảm thấy tổn thương sâu sắc khi theo dõi đoạn phỏng vấn của VTC Now với bà Đoàn Hương. Với tư cách là một trí thức có ảnh hưởng, những nhận định của bà về Phật giáo lại thiếu chuẩn mực, mang tính áp đặt và có phần ác cảm, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cái nhìn của cộng đồng.
Đại đức Thích Nguyên Huấn, Trưởng BTS Phật giáo TP.Buôn Ma Thuột, Trưởng ban TT-TT Phật giáo tỉnh Đắk Lắk
Theo thầy, phát ngôn của bà Hương có thể gây ra những hiểu lầm nào đối với Tăng đoàn và những người xuất gia?
– Phật giáo là một tôn giáo có lịch sử lâu đời tại Việt Nam, luôn gắn bó và đồng hành cùng dân tộc trong công cuộc hộ quốc an dân. Từ những ngày đầu du nhập, Phật giáo đã cùng dân tộc trải qua những thăng trầm lịch sử, từ chiến tranh đến hòa bình, và luôn đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước. Chưa bao giờ Phật giáo đi ngược lại lợi ích quốc gia dân tộc. Do đó, những nhận định chủ quan, thiếu căn cứ của bà Đoàn Hương nhắm vào Phật giáo đã gây ra sự tổn thương cho Tăng Ni, Phật tử và tạo ra những hiểu lầm đáng tiếc trong dư luận.
Là một tôn giáo lớn với gần 60.000 Tăng Ni đang tu học và hành đạo trên cả nước, Phật giáo đã mang lại những lợi ích to lớn cho cộng đồng xã hội, góp phần tích cực vào sự phồn vinh, ấm no và hạnh phúc của đất nước. Có thể khẳng định, không có tôn giáo nào tại Việt Nam thực hiện công tác an sinh xã hội hiệu quả hơn Phật giáo. Hàng năm, Tăng Ni và Phật tử cả nước đã vận động xây dựng hàng trăm căn nhà tình nghĩa, đóng góp hàng nghìn tỷ đồng cho các tổ chức Mặt trận từ Trung ương đến địa phương, cùng hàng trăm nghìn suất quà hỗ trợ những hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng vẫn còn tồn tại những hình ảnh chưa đẹp của một số tu sĩ hoặc các hình thức nghi lễ chưa phù hợp. Nhưng đây chỉ là những trường hợp cá biệt, chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. Việc bà Đoàn Hương đưa ra nhận định khẳng định “nhà sư làm tiền”, “sống xa hoa”, “đi tu trở thành một nghề” là những phát ngôn mang nặng ác cảm, thiếu khách quan và kiến thức, gây tổn thương sâu sắc cho cộng đồng Phật giáo và tạo ra sự hiểu lầm lớn trong nhân dân.
Trong lịch sử Phật giáo, ngay cả Đức Phật cũng từng bị ngoại đạo và những người chưa hiểu đánh giá sai. Với người tu hành, trong những tình huống như vậy, cần có cách ứng xử như thế nào?
– Việc ứng xử trong tình huống này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc làm sáng tỏ sự thật và việc giữ gìn hình ảnh của người tu sĩ nói riêng và cộng đồng Phật giáo nói chung. Sự im lặng đôi khi là lựa chọn tốt, nhưng trong trường hợp này, nếu chúng ta im lặng, có thể sẽ dẫn đến những hiểu lầm và ngộ nhận lớn trong công chúng, thậm chí ảnh hưởng đến cả Phật tử sơ cơ, khiến họ dễ bị “định hướng” theo những suy nghĩ sai lệch. Do đó, khi những thông tin tiêu cực được đưa ra bởi các đơn vị truyền thông lớn và khách mời có uy tín xã hội, Giáo hội (cụ thể là Ban Thông tin – Truyền thông Trung ương) cần có ý kiến chính thức để sự việc được làm rõ. Đồng thời, các cơ quan báo chí Phật giáo cũng nên có những phản biện mang tính xây dựng, sử dụng ngôn ngữ ái ngữ để cộng đồng xã hội hiểu rõ hơn về bản chất sự việc.
Song song đó, đối với Phật tử tại gia, khi nghe những thông tin trái chiều, không đúng sự thật về thầy mình, chùa mình, hoặc thậm chí có người phỉ báng Phật pháp, họ nên hành xử ra sao cho đúng với giáo lý?
– Thời gian qua, báo chí và mạng xã hội đã đưa tin về nhiều sự việc không hay liên quan đến Tăng đoàn. Trong đó, có nhiều trường hợp người đọc/xem gặp khó khăn trong việc xác định thực hư. Khi những sự việc này được khai thác quá nhiều, chúng đã ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh của Đức Phật và Phật giáo Việt Nam, làm lung lay niềm tin của nhiều Phật tử. Để Phật tử tại gia giữ vững niềm tin vào Tam Bảo, ngoài việc thực hành tụng kinh, sám hối, thiền định, họ cần được trang bị thêm kiến thức Phật học và các pháp hành để áp dụng vào đời sống tu tập. Bên cạnh đó, trong các buổi thuyết giảng, các giảng sư nên lồng ghép những vấn đề xã hội và những sự việc liên quan đến Phật giáo, đặc biệt là những thông tin tiêu cực mà Phật tử có thể thụ động tiếp nhận mà chưa kiểm chứng được đúng sai.
Video của VTC Now với dòng tít TS Đoàn Hương: Một số nhà sư “làm tiền”, có lối sống xa hoa, trần tục
Với vai trò là Trưởng ban Thông tin – Truyền thông Phật giáo một tỉnh, cũng như người làm công tác truyền thông Phật giáo, thầy cho rằng trong những tình huống có phát ngôn trái chiều, không đúng sự thật về tu sĩ, Phật giáo, Giáo hội, chúng ta nên xử lý như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất?
– Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có quy chế phát ngôn, và Ban Thông tin – Truyền thông các cấp là cơ quan đại diện phát ngôn chính thức. Tuy nhiên, để công tác phản biện đạt hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ từ các cấp Giáo hội trong việc xử lý các sự việc có ảnh hưởng lớn. Chúng ta có thể nhìn vào trường hợp ông Dương Ngọc Dũng vào năm 2019 để thấy hiệu quả của sự vào cuộc có tổ chức, thay vì những phản ứng nhỏ lẻ, mang tính cảm xúc trên mạng xã hội, vốn dễ gây ra phản ứng ngược. Ngoài ra, trong các chương trình tập huấn về truyền thông, cần bổ sung các nội dung về xử lý khủng hoảng truyền thông Phật giáo cho các học viên.
Xin chân thành cảm ơn thầy đã dành thời gian quý báu trong dịp Rằm tháng Giêng bận rộn để chia sẻ ý kiến về vụ việc này. Kính chúc thầy một năm mới với nhiều Phật sự viên mãn và như nguyện.
Những quan điểm trái chiều về vai trò của nhà sư trong xã hội hiện đại vẫn luôn là chủ đề thu hút sự quan tâm. Để có cái nhìn sâu sắc và đa chiều hơn về vấn đề này, mời quý vị khám phá thêm trong chuyên mục Đạo phật.
