Một dự án điện ảnh tâm huyết về cuộc đời Đức Phật Thích Ca, với sự đầu tư khổng lồ, đã hé lộ những câu chuyện xúc động đằng sau việc thực hiện. Hành trình mang triết lý sâu sắc của Ngài lên màn ảnh rộng bắt đầu từ một mối duyên đặc biệt với Thiền sư Thích Nhất Hạnh, dẫn đến một quyết định đầy ý nghĩa về việc chia sẻ lợi nhuận vì cộng đồng. Khám phá thêm về nguồn cảm hứng và tâm nguyện lớn lao đằng sau bộ phim tại Chiasedaophat.
Cơ Duyên Hình Thành Bộ Phim “Cuộc Đời Đức Phật Thích Ca”
Dự án điện ảnh về cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, từ lúc đản sanh cho đến khi nhập Niết Bàn, là một sản phẩm được đầu tư quy mô và chất lượng cao, với sự rót vốn lên đến hơn 120 triệu đô la Mỹ từ tỷ phú Ấn Độ B.K. Modi.
Một bước ngoặt quan trọng trong quá trình hình thành bộ phim là khi ông Modi biết tin Thiền sư Thích Nhất Hạnh vẫn còn tại thế. Ông đã chủ động liên hệ với nhà xuất bản Parallax Press để xin địa chỉ và cử luật sư đến Làng Mai, miền Tây Nam nước Pháp, nhằm thương thuyết về bản quyền chuyển thể cuốn sách “Đường Xưa Mây Trắng”. Ban đầu, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã từ chối các đề nghị bản quyền lên đến nửa triệu đô la Mỹ, nhưng bày tỏ mong muốn được gặp gỡ nhà làm phim.
Cuộc gặp gỡ diễn ra trong ba ngày, từ 27 đến 29 tháng 3 năm 2006. Sau đó, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã bày tỏ tâm nguyện cúng dường cho chư Phật và không nhận tác quyền. Thay vào đó, ông đề nghị ông Modi trích 1% lợi nhuận thu được từ bộ phim để đóng góp vào quỹ từ thiện dành cho trẻ em nghèo tại Ấn Độ. Cảm động trước tâm nguyện này, ông Modi đã đề xuất đóng góp thêm 1% nữa cho quỹ từ thiện dành cho trẻ em Việt Nam và các quốc gia khác.
Phóng viên Tiểu Ký đã ghi lại sự kiện này trên nhật báo Người Việt với tiêu đề: “Thiền sư Thích Nhất Hạnh ký hợp đồng phim “Đường xưa mây trắng” mà không lấy tiền bản quyền!”.
Hợp Đồng Độc Đáo Tại Đại Hội Điện Ảnh Cannes
Ngày 23 tháng 5 năm 2006, tại Đại hội Điện ảnh Cannes, Pháp, một sự kiện hiếm có đã diễn ra. Tăng đoàn Phật giáo, dẫn đầu bởi Thiền sư Thích Nhất Hạnh, đã được mời tham dự và ký kết một hợp đồng đặc biệt với nhà đầu tư B.K. Modi. Buổi lễ còn bao gồm một cuộc họp báo công bố dự án làm phim về cuộc đời Đức Phật, dựa trên tác phẩm “Đường Xưa Mây Trắng” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh.
Điểm đặc biệt của hợp đồng này là Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã không nhận bất kỳ khoản tiền bản quyền nào. Thay vào đó, ông đưa ra một mong ước, có lẽ là duy nhất trong lịch sử điện ảnh thế giới: tất cả những người tham gia vào bộ phim, từ nhà tài trợ, giám đốc sản xuất, đạo diễn, biên kịch, quay phim, thiết kế bối cảnh cho đến các diễn viên, đều có cơ hội tham dự một khóa tu tập cùng Thiền sư và Tăng thân Làng Mai.
Mục đích của Thiền sư là mong muốn những người thực hiện bộ phim có thể sống và làm việc trong chánh niệm, lan tỏa yêu thương và hiểu biết. Điều này sẽ giúp họ thể hiện vai diễn Đức Phật và các nhân vật xung quanh một cách chân thực, toát lên sự uy nghi, tỉnh thức và lòng từ ái. Nhà tài trợ Modi đã hoàn toàn đồng tình với đề xuất này.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh gặp gỡ ông Modi tại Đại hội Điện ảnh Cannes (Pháp). Ảnh: Internet
Trong buổi họp báo tại Cannes, ông Modi đã chia sẻ với báo chí: “Sau gần hai mươi năm chờ đợi tìm kiếm một cốt truyện hay về Đức Phật, nay tôi mới có thể thực hiện ước mơ của mình. Mặc dù theo Ấn Độ giáo, tôi vô cùng kính phục Đức Phật Thích Ca, một nhân vật lịch sử vĩ đại và là một đại sư được tôn kính tại Ấn Độ. Tôi đã từng được nhiều học giả Phật giáo danh tiếng giới thiệu các văn bản về cuộc đời Đức Phật theo cả hai truyền thống Nam Tông và Bắc Tông, nhưng cho đến nay, tôi mới tìm được cuốn sách hay nhất, đó là ‘Đường Xưa Mây Trắng’.” Ông Modi cũng thừa nhận rằng việc tóm gọn toàn bộ cuộc đời Đức Phật trong một bộ phim dài 2 giờ là một thử thách vô cùng khó khăn, nhưng ông quyết tâm thực hiện và hy vọng bộ phim sẽ ra mắt tại Đại hội Điện ảnh Cannes năm 2008.
Tuy nhiên, do những yếu tố nhân duyên chưa hội đủ và có thể vì yêu cầu “tu tập” của Thiền sư Thích Nhất Hạnh chưa được đáp ứng trọn vẹn, bộ phim đã không được thực hiện theo đúng kế hoạch ban đầu của ông Modi. Thay vào đó, bộ phim truyền hình gồm 54 tập về cuộc đời Đức Phật đã được sản xuất. Trong bộ phim này, ông Modi đã kể lại cuộc đời Đức Phật theo trình tự thời gian, từ lúc sinh ra đến khi nhập diệt. Bộ phim cũng đưa vào nhiều cảnh quay bạo động, bao gồm cảnh Thái tử Tất Đạt Đa giao chiến với Đề Bà Đạt Đa, các cảnh chiến tranh đẫm máu, cùng những âm mưu ám hại Thái tử của người em họ.
Dù vậy, ông Modi đã sử dụng nhiều chi tiết từ cuốn sách “Đường Xưa Mây Trắng”, đặc biệt là những đoạn mô tả giấc mơ kỳ lạ và tâm tư của Thái tử Tất Đạt Đa khi chiêm ngưỡng chiếc lá, mang đến sự giác ngộ về vũ trụ. Những chi tiết như trẻ em xin gọi Thái tử là “Bụt” (Bud – Buddha) khi gặp Ngài sau khi giác ngộ, hay buổi sáng Ngài đắc đạo, cũng được đưa vào phim.
Bộ phim Đức Phật (Buddha) do nhà tỷ phú Modi người Ấn sản xuất, có thể nói đã bắt nguồn từ việc ông được đọc cuốn truyện Đường Xưa Mây trắng của Thiền sư Nhất Hạnh, vào đầu thiên kỷ 2000. Ảnh: Internet
Một chi tiết độc đáo khác từ “Đường Xưa Mây Trắng” được đưa vào phim là câu chuyện Đức Phật sau ngày thành đạo đã dạy chú bé chăn trâu và cô gái cúng dường sữa về cách ăn quýt trong chánh niệm. Bài học về ăn quýt có ý thức này đã được Thiền sư Nhất Hạnh viết trong cuốn “Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức” (xuất bản năm 1975) và sau đó lan truyền rộng rãi trong các sách tâm lý học phương Tây, được áp dụng vào phương pháp sống tỉnh thức để chữa bệnh. Một số tác giả phương Tây đã biến tấu bài học này thành việc ăn nho khô, cam, táo…
Đáng tiếc thay, trong bộ phim truyền hình 54 tập dành cho TV Ấn Độ, ông Modi đã không hề nhắc đến cuốn sách “Đường Xưa Mây Trắng” hay tác giả Thích Nhất Hạnh. Việc cố tình lãng quên nguồn cảm hứng ban đầu trong khi vẫn sử dụng nhiều chi tiết từ tác phẩm này có thể khiến ông Modi mang một “món nợ” ân tình với tác giả. Tuy nhiên, có lẽ Thiền sư Thích Nhất Hạnh, khi biết chuyện, sẽ mỉm cười và khuyên nhủ các đệ tử, giống như cách ông từng nói khi các học trò mách về những cuốn sách in lậu, không xin phép của nhiều nhà xuất bản vô danh trong những năm 1980 và 1990: “Đừng bận tâm những chuyện đó con à, giáo pháp của Bụt được lan truyền rộng rãi là điều đáng vui mừng rồi.”
“Đường Xưa Mây Trắng” Và Tầm Ảnh Hưởng Toàn Cầu
Để độc giả hiểu rõ hơn về câu chuyện “Đường Xưa Mây Trắng” và kế hoạch làm phim “Buddha” của ông Modi, xin trích dẫn một đoạn báo chí quốc tế nói về ông vào năm 2006:
“Ông đã tổ chức nhiều hội thảo trên khắp thế giới về Hòa Bình, Chân Lý, Từ Bi và Bất Hại. Ngài Đạt Lai Lạt Ma xem ông Modi là một người bạn thân thiết. Dự án làm phim về cuộc đời Đức Phật dựa trên cuốn ‘Đường Xưa Mây Trắng’ đã nhận được sự ban phước của Ngài, và Ngài dự kiến sẽ có mặt tại Hollywood vào ngày 11 tháng 9 năm 2006, khi bộ phim chính thức được khởi công.”
Ông Modi đã tuyên bố với tờ Hollywood Reporter: “Sau nhiều năm ấp ủ ý định làm phim về Đức Phật, nay tôi mới có thể thực hiện ước mơ của mình. Tôi đã tìm thấy cuốn ‘Đường Xưa Mây Trắng’ cách đây hai năm, và cuốn sách này đã thay đổi cuộc đời tôi. Giờ đây, tôi muốn chia sẻ niềm hạnh phúc này với thế giới.” Được biết, bộ phim này nhắm đến đối tượng khán giả trẻ từ 15 đến 25 tuổi. Đây là lần đầu tiên ông Modi đầu tư vào lĩnh vực điện ảnh, ông đã chuyển đến sinh sống tại Hollywood và thành lập công ty Buddha Films.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã chia sẻ với báo chí: “Đức Phật có lẽ không vui khi Ngài đã bị thần thoại hóa quá nhiều trong suốt nhiều thế kỷ qua. Bộ phim này có thể giúp Ngài trở lại hình ảnh một Con Người bình thường như chúng ta.”
Đường xưa mây trắng là cuốn sách kể chuyện đời đức Phật Thích Ca qua con mắt của chú bé chăn trâu Svasti, sau xuất gia, trở thành một vị đệ tử của Phật. Đó là chú bé cúng dường cỏ bồ đề cho sa môn Tất Đạt Đa tĩnh tọa suốt 49 ngày trước khi thành đạo. Ảnh: Internet
“Đường Xưa Mây Trắng” là một tác phẩm kể lại cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni qua góc nhìn của chú bé chăn trâu Svasti. Sau này, Svasti xuất gia và trở thành một đệ tử của Đức Phật. Chú chính là cậu bé đã dâng cỏ bồ đề cho sa môn Tất Đạt Đa để Ngài tọa thiền suốt 49 ngày trước khi thành đạo.
Bản tiếng Việt của “Đường Xưa Mây Trắng” được giới thiệu đến độc giả vào năm 1988. Cho đến nay, tác phẩm đã được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ và nhanh chóng trở thành sách bán chạy tại châu Âu, Bắc Mỹ và nhiều quốc gia châu Á khác.
Tạp chí chuyên về sách Library Journal đã nhận định: “Đây là cuốn sách mà tác giả viết bằng cả trái tim. Với nguồn tư liệu phong phú (tiếng Phạn, tiếng Hán) và văn phong mới mẻ, đầy chất thơ, cuốn sách kể về cuộc đời Đức Phật sẽ chinh phục mọi tầng lớp độc giả.”
Nhà phê bình Paul Williams (Mỹ), trong bài giới thiệu những cuốn sách tiêu biểu của thế kỷ XX, đã xếp “Đường Xưa Mây Trắng” vào danh sách 12 trong số 40 tác phẩm xuất sắc nhất. Ông viết: “Xuyên suốt tác phẩm là một bản anh hùng ca thể hiện lòng ngưỡng mộ chân thành đối với một lối sống cao đẹp, đầy hành động và mục đích ý nghĩa. Sau khi đọc xong, tôi cảm thấy bị thu hút mạnh mẽ bởi nhân cách vĩ đại của Đức Phật…”
Khám phá thêm về những câu chuyện ý nghĩa và sâu sắc trong chuyên mục Đạo phật để hiểu rõ hơn về cuộc đời và triết lý của Đức Phật.
